Από τις Βερσαλλίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Η αρχική θεώρηση των θεμάτων της εξωτερικής πολιτικής ήταν ότι αυτά αποτελούν κατ’ εξοχήν υψηλή πολιτική στην οποία δεν είχαν θέση οι απόψεις της κοινής γνώμης. Η προσέγγιση αυτή άλλαξε λόγω πολιτειακών αλλαγών αλλά και του σημαντικού ρόλου/θέσης των ΜΜΕ στις σύγχρονες δημοκρατίες. Ο πολλαπλασιασμός στην ταχύτητα των διεθνών καναλιών επικοινωνίας επέδρασε αυξητικά στη βαρύτητα του παράγοντα της κοινής γνώμης στην εξωτερική πολιτική και κατ΄ επέκταση των ΜΜΕ. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (ΜΚΔ) σε αυτό το περιβάλλον και ειδικά οι διαδικτυακές κοινότητες μεταμορφώνουν το πεδίο αυτό καθώς:

1. Η επικράτηση των ΜΚΔ σημαίνει ότι αλλάζουν οι όροι συζήτησης, διαβούλευσης και σχηματισμού γνώμης. Καθώς από την πολυφωνία  προσεγγίσεων απόψεων κ.λπ. που χαρακτηρίζουν τα πάνελ της τηλεόρασης, ραδιοφώνου ή αρθρογραφίας του Τύπου μεταφερόμαστε στις κλειστές κοινότητες των ΜΚΔ. Κοινότητες που δημιουργούνται στη βάση ενός κυρίαρχου άτυπου κανόνα της ομοφωνίας ή συναντίληψης σχετικά με ένα θέμα.
2. Η επίδρασή τους είναι καταλυτική καθώς τη θέση του διαλόγου παίρνει η ομοφωνία και ο αποκλεισμός της αντίθετης άποψης. Είναι αυτές πλέον οι κοινότητες που χαρακτηρίζονται από ένταση, μονομέρεια και απαξίωση του διαφορετικού αλλά και της ταχύτητας διαμοιρασμού περιεχομένου.
3. Το περιεχόμενο δεν είναι αναλυτικό παρά αποσπασματικό όπως και ο αντίστοιχος «διάλογος». Προς επικύρωσή του δε συχνή είναι χρήση meme, video clips προκειμένου να πειστεί ο επισκέπτης/μέλος για την «αλήθεια» των απόψεων.
4. Για αυτόν τον λόγο οι κοινότητες αυτές είναι πλέον ο πρώτος στόχος της παραπληροφόρησης, η οποία έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά όπως αυτά που διαπιστώσαμε στην περίπτωση της Συμφωνίας των Πρεσπών και των ομάδων που δημιουργήθηκαν ή ενισχύθηκαν από όσους εναντιώθηκαν στη Συμφωνία.

Σε ένα κατ’ εξοχήν πεδίο όπως αυτό της εξωτερικής πολιτικής που απαιτεί τη σύνθετη ανάλυση, η κυριαρχία της ενημέρωσης μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης συνιστά ένα μείζον ζήτημα  που απαιτεί την αντίστοιχη δραστηριοποίηση από επαγγελματικά ΜΜΕ προκειμένου να μην επικρατήσουν μανιχαϊστικές υπεραπλουστευμένες απόψεις.

Ο Νίκος Παναγιώτου είναι αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης