Η ιστορία ενός κρατικού ντόπινγκ…

Ακούω και διαβάζω διάφορα για τη σκληρή στάση των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης απέναντι στους ρώσους καλλιτέχνες αλλά και για τον αποκλεισμό των ρωσικών ομάδων από τις διεθνείς διοργανώσεις. Δεν ξέρω αν ο αποκλεισμός των καλλιτεχνών από τα διάφορα φεστιβάλ θα ενοχλήσει σε κάτι τον Βλαντίμιρ Πούτιν: κάτι μου λέει πως όχι. Αλλά με τις αθλητικές κυρώσεις η οργή του θα μεγαλώσει. Ο Πούτιν έρχεται από την εποχή που οι Ρώσοι διαφήμιζαν τη χώρα τους με πρωτιές σε μεγάλους αγώνες: την αγάπη του για τα σπορ (τζούντο, κωπηλασία, χόκεϊ κ.λπ.) τη διαφημίζει. Και υπάρχει και κάτι άλλο: ένα από τα μεγαλύτερα αθλητικά σκάνδαλα του καιρού μας συνέβη στη Ρωσία επί των ημερών του το όχι και τόσο μακρινό 2014. Και είναι ένα σκάνδαλο που γεννά τη βεβαιότητα ότι τον Βλαδίμηρο και τους ανθρώπους του τα μετάλλια και οι νίκες στο όνομα της μεγάλης Ρωσίας τους ενδιαφέρουν. Τόσο ώστε οι σημερινοί αποκλεισμοί να τους πληγώνουν. Πολύ.

Σενάριο
Οι λεπτομέρειες εκείνης της ιστορίας είχαν αφήσει τότε πολύ κόσμο άφωνο: αμφιβάλλω αν υπάρχει σεναριογράφος που θα μπορούσε να τα σκεφτεί όλα αυτά. Ολα ξεκινάνε το 2014, όταν ο επικεφαλής του εργαστηρίου αντιντόπινγκ της Μόσχας Γκριγκόρι Ροντσένκοφ ζητά πολιτικό άσυλο στις Ηνωμένες Πολιτείες για να συνεργαστεί με τη Wada, δηλαδή τους υπεύθυνος για την καταπολέμηση του ντόπινγκ. Το σκάει από τη Μόσχα γιατί μέσα σε έξι μήνες έχουν φύγει μυστηριωδώς από τη ζωή δύο συνεργάτες του. Ο Ιβάν Καμάγιεφ, επικεφαλής της Rusada, δηλαδή της ρωσικής υπηρεσίας αντιντόπινγκ, πεθαίνει από ανακοπή καρδιάς – δεν γίνεται ούτε καν νεκροψία. Ο Βίτσεσλαβ Σινιόφ, μέλος της εκτελεστικής επιτροπής της Ολυμπιακής Επιτροπής της Ρωσίας, αρμόδιος κι αυτός για θέματα ντόπινγκ, εξαφανίζεται και βρίσκεται νεκρός στο αυτοκίνητό του μετά από μέρες. Ο Ροντσένκοφ καταθέτει ότι μετά τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του Βανκούβερ, όπου η Ρωσία είχε καταλάβει την καθόλου τιμητική 11η θέση στον πίνακα των μεταλλίων, εκπονήθηκε από τις κρατικές αρχές ένα σχέδιο συστηματικού ντοπαρίσματος, αλλά και συγκάλυψης των ρώσων αθλητών, στο οποίο κυρίαρχο ρόλο έχουν οι μυστικές υπηρεσίες.

Ουσίες
Ο συντονισμός του προγράμματος, σύμφωνα με τη μαρτυρία, έγινε από τον αναπληρωτή υπουργό των Σπορ Γιούρι Ναγκόρνιχ. Ο σκοπός δεν ήταν απλά να κατασκευαστούν στα εργαστήρια ουσίες μη ανιχνεύσιμες με τις οποίες να ντοπάρονται οι αθλητές, αλλά να βρεθούν τρόποι αντικατάστασης των δειγμάτων, που οι ελεγκτές παίρνουν από τους αθλητές. Με άλλα λόγια ο σκοπός ήταν στο αντιντόπινγκ να φτάνουν καθαρά ούρα, αλλά και καθαρά δείγματα αίματος, αν κάτι τέτοιο χρειαστεί. Κατά τον Ροντσένκοφ η Fsb (η «πουτινική» συνέχεια της γνωστής μας Κgb), έχει δημιουργήσει «μια τράπεζα καθαρών ούρων» και χρησιμοποιούσε εκβιαστικές μεθόδους για να πείσει ελεγκτές να συνεργαστούν κρατώντας το στόμα τους κλειστό: οι πρακτικές χρησιμοποιηθήκαν με επιτυχία στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς του Σότσι, αλλά και στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου στη Μόσχα το 2013 και στο Παγκόσμιο Κολύμβησης στο Καζάν.

ΜακΛάρεν
Η ΔΟΕ ανέθεσε την έρευνα των καταγγελιών στον καθηγητή αθλητικού δικαίου Καναδό Ρίτσαρντ ΜακΛάρεν. Το «πόρισμα ΜακΛάρεν» υπήρξε σοκαριστικό: αναφέρει ότι από το 2011 και μετά υπήρξαν σίγουρα 312 θετικά δείγματα αθλητών σε είκοσι οκτώ διαφορετικά σπορ και εκφράζεται σε αυτό η σιγουριά ότι 577 δείγματα αθλητών έχουν αντικατασταθεί σε αγώνες που ρώσοι αθλητές πήραν μέρος μετά το 2011 – δεν αναφέρεται ρητά, αλλά αφήνει να εννοηθεί ότι οι άνθρωποι των μυστικών υπηρεσιών του Πούτιν κάλυψαν αθλητές και στους Ολυμπιακούς του Λονδίνου. Ο ίδιος ο Πούτιν είχε εξαγγείλει τότε ότι όλοι οι ρώσοι αξιωματούχοι, που είναι απλά ύποπτοι, θα τεθούν στο περιθώριο μέχρι το πέρας σχετικής έρευνας, που θα κάνει ο υπουργός των Σπορ της Ρωσίας Βιτάλι Μούτκο. Ωστόσο δεν δέχτηκε την κατηγορία για κρατική συμμετοχή στο σκάνδαλο. Οχι παρέχοντας εξηγήσεις, αλλά γιατί όπως είχε πει στη ΔΟΕ ο Μούτκο «μιλάμε για τον Πούτιν». Που τέτοια δεν κάνει γιατί είναι ο Πούτιν. Τόσο απλά.

Σταμάτησαν
Η ιστορία «σερνόταν» για χρόνια. Φυσικά κανείς ρώσος αξιωματούχος δεν τιμωρήθηκε από το καθεστώς: η έρευνα του Μούτκο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ερευνητές της WADA υπερβάλουν. Στο μεταξύ οι ρώσοι αθλητές άρχισαν μυστηριωδώς να εξαφανίζονται: ακόμα και η Μαρία Σαράποβα σταμάτησε ξαφνικά το τένις. Οταν έφτασε ο μήνας των Ολυμπιακών Αγώνων του Ρίο (Αύγουστος του 2016) ο Μούτκο, εκπροσωπώντας τον Βλαδίμηρο, απείλησε και με μποϊκοτάζ των Αγώνων της Βραζιλίας «αν η ΔΟΕ συνεχίσει τις απειλές». Θυμωμένος από τη συμπεριφορά των Ρώσων ο υπεύθυνος Επικοινωνίας της ΔΟΕ Μπεν Νίκολς είχε πει ότι «το πόρισμα ΜακΛάρεν αποκαλύπτει μια εφιαλτική πραγματικότητα, που δεν επιτρέπει σε κανένα να πιστέψει ότι υπάρχει ψήγμα αθωότητας της ρωσικής αθλητικής ηγεσίας», όμως ο επικεφαλής της ΔΟΕ Τόμας Μπαχ δίστασε να πάρει απόφαση αποβολής των ρώσων αθλητών, παρά τις εισηγήσεις της WADA. Δεν ήταν ούτε απλό, ούτε εύκολο, πόσο μάλλον όταν η FIFA είχε αναθέσει στη Ρωσία τη διοργάνωση του Μουντιάλ του 2018. Στον παραγοντικό αθλητικό κόσμο όλα μπερδεύονται ως συνήθως.

Τιμωρία
Οχι τυχαία, όταν ολοκληρώθηκε το Μουντιάλ, η ιστορία επέστρεψε στην επικαιρότητα. Τον Δεκέμβριο του 2019 η WADA απέκλεισε τους Ρώσους για τέσσερα χρόνια με πρόσχημα το ότι τα εργαστήρια αντιντόπινγκ δεν είχαν προσαρμοστεί στις διεθνείς συνθήκες. Η είδηση του αποκλεισμού της Ρωσίας από όλες τις μεγάλες διεθνείς αθλητικές οργανώσεις προκάλεσε σοκ και ποικίλες αντιδράσεις: οι Ρώσοι προσέφυγαν στο CAS αλλά έχασαν την υπόθεση. Η ΔΟΕ επέτρεψε απλά στους ρώσους αθλητές να πάρουν μεμονωμένα μέρος στους Ολυμπιακούς του Τόκιο. Λέγεται ότι η απόφαση αυτή θύμωσε τον Πούτιν και μεγάλωσε το μένος του κατά της Δύσης.

Αποκλεισμοί
Σκέφτομαι πόσο θα τον έχουν βγάλει από τα ρούχα του οι νέοι αποκλεισμοί αλλά και πόσο στενάχωρα πρέπει να νιώθουν οι ρώσοι αθλητές εξαιτίας της πολιτικής του προέδρου της χώρας. Ηδη εκδηλώνονται αντιδράσεις. Η πρώτη διαδήλωση κατά του πολέμου οργανώθηκε στην Αγία Πετρούπολη από το αστέρι του ρώσικου χόκεϊ επί πάγου, τον Αλεξέι Κασατόνοφ – φίλο του Πούτιν μέχρι πρόσφατα. Ο σέντερ φορ της Εθνικής Ρωσίας Τζούμπα αρνήθηκε την κλήση στην Εθνική. Ο Μεντβέντεφ, ο καλύτερος ρώσος τενίστας αυτή τη στιγμή ψάχνει τρόπους για να δείξει τη δυσφορία του για τις επιλογές της Μόσχας. Οπότε και μόνο για αυτό οι αποκλεισμοί έχουν αξία: δημιουργούν κινητοποίηση και εντός της Ρωσίας. Στην πραγματικότητα είναι μια πρώτη νίκη της Δύσης μακριά μάλιστα από πεδία μάχης. Που φυσικά, ειδικά τέτοιες, έχει ανάγκη από περισσότερες.