Μόνος αλλά μοναδικός

Ο Διονύσης Σαββόπουλος φαίνεται ότι προσπάθησε να περισώσει την τιμή των καλλιτεχνών του λεγόμενου έντεχνου τραγουδιού, αυτών που, μέχρι τώρα, έχουν να επιδείξουν έναν αξιοθαύμαστο αυτοματισμό αντίδρασης όταν πρόκειται να διαμαρτυρηθούν, τραγουδώντας, για «το κακό και τ’ άδικο». Είτε αυτό προέρχεται από το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ, την Ευρωπαϊκή Ενωση, τον καπιταλισμό και τα συμπαρομαρτούντα. Βέβαια, δεν νομίζω ότι ο Σαββόπουλος είχε πρόθεση να περισώσει κάτι. Δική του ανάγκη ήταν η διοργάνωση ενός τηλεμαραθώνιου «…για την Ουκρανία, τους ξεριζωμένους, τους βομβαρδισμένους, τα ορφανά τους και τους πρόσφυγες» όπως έγραψε σε ανάρτησή του. Και, όσο καταλαβαίνουμε από την ίδια ανάρτηση, δεν βρήκε, αρχικά τουλάχιστον, τεράστια ανταπόκριση. Καθόλου παράξενο. Πάντα μόνος του πορευόταν. Γι’ αυτό και παραμένει μοναδικός.

Μέσα από την ταυτοτική καλλιτεχνική του μοναξιά και μοναδικότητα, έβγαλε, το 1966, τον πρώτο δίσκο του, το «Φορτηγό». Σε μια εποχή που το ελληνικό τραγούδι χωριζόταν σε λαϊκό και ελαφρύ και το Νέο Κύμα προσπαθούσε να οριοθετήσει τη δική του επικράτεια, εκείνος ο γυαλάκιας από τη Θεσσαλονίκη με τη βραχνή φωνή και τον «αήθη ηθικό» στίχο του, δεν εντάχθηκε πουθενά. Τραγούδησε το «Βιετνάμ γιε γιε», έντυσε έναν ερωτικό στίχο που παρέπεμπε στην ηδονική ηττοπάθεια του ρεμπέτικου («Συννεφούλα, Συννεφούλα να γυρίσεις σου ζητώ / και τριγύρνα μ’ όσους θέλεις κάθε βράδυ») με ρυθμό επαναστατικού παιάνα. Ενας εικονοκλάστης «έφηβος» που πριν καν ενηλικιωθεί έγραφε και τραγουδούσε με σοφία ώριμου ανθρώπου «…η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική σου μελαγχολία». Αυτό ήταν από την αρχή της δεκαετίας του 1960, το ίδιο είναι εξήντα χρόνια μετά.

Αν το καλοσκεφτούμε, από την «καλλιτεχνική μοναξιά» του Σαββόπουλου προέκυψε αυτό που αργότερα είπαμε έντεχνο τραγούδι, ο Σαββόπουλος άνοιξε, στην ελληνική δισκογραφία, τον χώρο για τους τραγουδοποιούς. Παραμένοντας, πάντα, ανένταχτος στις «σημαίες από νάιλον, σημαίες πλαστικές» που στήθηκαν, τα χρόνια της Μεταπολίτευσης, στις επικράτειες της ελληνικής μουσικής σκηνής. Δεν υπήρξε μεταπράτης συνθημάτων και μηνυμάτων, δημιούργησε δικά του. Μας έδωσε τις λέξεις του για να τις κάνουμε λέξεις μας. Γιατί «Εδώ είναι Βαλκάνια, δεν είναι παίξε γέλασε». Κι εκείνος ο «επαρχιώτης στην Ομόνοια, μες στο ψιλόβροχο, αρχές του Μάη» ολομόναχος ήταν, δεν είχε κατεβεί σε πορεία διαμαρτυρίας για την «…Ελλάδα που αντιστέκεται, την Ελλάδα που επιμένει / κι όποιος δεν καταλαβαίνει, δεν ξέρει πού πατά και πού πηγαίνει». Με δικά του λόγια αναζητήσαμε «το ροκ του μέλλοντός μας». Εκείνος, μέσα από τον Αριστοφάνη, μας έδειξε την, κάθε εποχής, «…αλλήθωρη νεολαία, μια τσογλανοπαρέα που κάνει κριτική». Κι αναρωτήθηκε αν «…μπορεί κανίβαλος ποτέ να εκπροσωπήσει τάχα / όλους τους φίλους τους παλιούς που έχει στη στομάχα».

Ανατρέχοντας στο έργο του Σαββόπουλου, συνειδητοποιείς ότι αν δεν υπήρχε αυτός, τα τραγούδια του – αυτές τις ολοκληρωμένες καλλιτεχνικές κατασκευές – δεν θα μπορούσε να τα έχει γράψει κανένας άλλος της γενιάς του. Κι αυτό είναι, ίσως, το βασικό στοιχείο της μοναδικότητάς του.

ΥΓ. Μετά την ανάρτησή του φαίνεται ότι οι «δυσκολίες επικοινωνίας» αποκαταστάθηκαν και οι καλλιτέχνες ανταποκρίθηκαν. Εύγε που λέει κι ο ίδιος.