Γεύμα στην Πόλη

Την τελευταία εβδομάδα κυριαρχεί η ιδέα ότι ένα γεύμα στην Πόλη μπορεί να θέσει τις βάσεις μίας νέας περιόδου στα ελληνοτουρκικά, στη σκιά της ουκρανικής τραγωδίας. Δυστυχώς, είναι πολύ ωραία για να είναι αληθινή. Αλλωστε, στο μέτρο που η κτηνώδης ρωσική εισβολή επηρεάζει τα ελληνοτουρκικά, το κάνει όχι ανησυχώντας την Τουρκία, αλλά, αντιθέτως, ενισχύοντας και την ίδια και, κατά συνέπεια, τις διαρκώς διευρυνόμενες απαιτήσεις της. Ο ρωσικός αναθεωρητισμός να προκαλεί σήμερα τρόμο διεθνώς. Ομως αυτό δεν αφορά την τουρκική εκδοχή του. Πράγματι η Τουρκία κερδίζει σήμερα κάποιους από τους πόντους που δια μακρόν έχανε στη διεθνή ισορροπία. Και καθώς το ξέρει δεν σκοπεύει να το αφήσει ανεκμετάλλευτο. Δυστυχώς, λοιπόν, ο τουρκικός αναθεωρητισμός έναντι της Ελλάδας κάθε άλλο παρά υποχωρεί σήμερα από ένα ωραίο γεύμα και μία «φιλική» κουβέντα «μεταξύ συμμάχων» για τα όσα συμβαίνουν στην Ουκρανία. Κι αν ο Ερντογάν σταμάτησε (για λίγο) να λειτουργεί εμπρηστικά ρητορικά δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά το ήδη γνωστό: ότι είναι (και) καλός τακτικιστής. Ομως, «στροφή»; Οχι βέβαια.

Δεν πρόλαβαν λοιπόν να χωνέψουν το γεύμα τους οι Ερντογάν και Μητσοτάκης και οι παραβιάσεις των τουρκικών μαχητικών στο Αιγαίο είχαν και πάλι χτυπήσει κόκκινο, ενώ η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, το casus belli και η τουρκική απαίτηση για εγκατάλειψη της Συνθήκης της Λωζάννης όχι απλώς δεν έφυγαν από το τραπέζι, αλλά επικρέμονταν πάνω από κάθε πιάτο. Μπορεί ο Σολτς, που πήγε αμέσως μετά στην Τουρκία, να εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη συνάντηση (άραγε το Βερολίνο έπαιξε κάποιο ρόλο στην αδιευκρίνιστη προετοιμασία του γεύματος και του «μενού»;) όμως η Τουρκία εξακολουθεί να εννοεί τα «ήρεμα νερά» με έναν και μόνο τρόπο: με την αλλαγή των ελληνοτουρκικών συνόρων. Και δεν μετακινείται ούτε χιλιοστό από αυτή τη θέση. Με κανένα τρόπο. Και για κανένα λόγο. Ούτε ασφαλώς με τη διαφαινόμενη προσπάθεια ενίσχυσης της συνεργασίας τόσο στο ευρύτερο οικονομικό πεδίο, όσο και ειδικά στα ενεργειακά με την αναζήτηση μιας κάποιας νέας φόρμουλας που θα επιτρέψει να ηρεμήσουν υποτίθεται τα (τουρκικά) πνεύματα. Τίποτα από όλα αυτά, όπως και τίποτα πέραν αυτών, δεν υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα να αλλάξει τη στάση της Τουρκίας προς το καλύτερο. Το αντίθετο ίσως να συμβεί: κάθε φορά που η Τουρκία γίνεται αποδέκτης μιας λογικής «καλής θελήσεως» την εκλαμβάνει ως δείγμα αδυναμίας και ως κίνητρο για να αυξήσει και τις απειλές και τις απαιτήσεις της.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία αναμφίβολα ενίσχυσε πρόσκαιρα τουλάχιστον την Τουρκία. Και της επιτρέπει αν το θελήσει να επανατοποθετηθεί σε μία σειρά ζητημάτων που την είχαν βάλει για καιρό στη γωνία. Ηδη το πρώτο βήμα έγινε με την εκεί επίσκεψη του προέδρου του Ισραήλ, έπειτα από πολλά χρόνια σχέσεων στον πάγο. Το τέλος του δεύτερου αγωγού μέσω Ουκρανίας (αν τελικά η Γερμανία δεν καταφέρει να επιβάλλει τη νεκρανάστασή του μετά το τέλος του πολέμου όπως επιθυμεί) είναι επίσης μία νέα δυνατότητα. Το άλλοθι που έχει τώρα ο Ερντογάν για να αλλάξει στάση έναντι των ρωσικών όπλων, είναι μία τρίτη. Ολα αυτά, και όχι μόνον, είναι χαρτιά που τα έχει πλέον στα χέρια του, ενώ μέχρι πριν από ένα μήνα δεν τα είχε. Ποιος μπορεί λοιπόν να θεωρεί ότι αυτή η ξαφνική ραγδαία αναβάθμιση και αναβάπτιση στις διεθνείς ισορροπίες θα ήταν ποτέ πιθανό να κάνει την Τουρκία πιο συγκρατημένη στα ελληνοτουρκικά και στο Κυπριακό και όχι το ακριβώς αντίθετο; Δυστυχώς, η αντίληψη αυτή είναι αστήρικτη. Και παιδαριώδης.

Η πολυδιαφημιζόμενη στροφή Ερντογάν ουδέποτε συνέβη. Αντίθετα, τα όσα φάνηκε να διαδραματίστηκαν στην Κωνσταντινούπολη παραπέμπουν περισσότερο στην παλιά αντίληψη του λεγόμενου ελληνοτουρκικού package deal. Ισως, λόγω του πολέμου, αυτό να έβρισκε κάποια απήχηση στο διεθνές περιβάλλον. Τι θα σήμαινε όμως για την Ελλάδα; Η φρικτή επίθεση που εξαπέλυσε η Ρωσία εναντίον της Ουκρανίας (η Ρωσία, όχι μόνον ο Πούτιν, όπως συχνά «πολιτικώς ορθά» υποστηρίζεται), με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, κάποια στιγμή θα τελειώσει. Κάποια διπλωματική διεργασία θα αποτυπώσει την όποια νέα πραγματικότητα, πιθανότατα με την εκπλήρωση σχεδόν όλων όσων απαιτεί ο Πούτιν. Θα ήταν τραγικό σφάλμα για την Ελλάδα να αφήσει την Τουρκία να χρησιμοποιήσει αυτήν την περιδίνηση για να περάσει από την «πίσω πόρτα» τους εδώ στρατηγικούς της στόχους. Που δεν άλλαξαν. Ούτε θα αλλάξουν. Και που παρά τους λεονταρισμούς (ή τα γεύματα), δεν έχει την ισχύ να επιβάλλει. Η Τουρκία μπορεί να θέλει, αλλά δεν είναι Ρωσία. Και το ότι χαίρεται για τον «ρόλο» της στην αναμπουμπούλα δεν αρκεί να την κάνει…