«Ζούμε κάθε μέρα μία 11η Σεπτεμβρίου»

Οι εξελίξεις στο μέτωπο του ρωσικού πολέμου στην Ουκρανία δεν επιτρέπουν καμία αισιοδοξία. Κάποιες ακτίνες φωτός φάνηκαν ωστόσο χθες στο διπλωματικό μέτωπο, τόσο από τις επίσημες δηλώσεις εκπροσώπων των δύο πλευρών όσο και από δημοσίευμα των «Financial Times» που θέλει τους  διαπραγματευτές να επεξεργάζονται, έχοντας σημειώσει μάλιστα σημαντική πρόοδο, προσωρινό ειρηνευτικό σχέδιο 15 σημείων το οποίο προβλέπει κατάπαυση πυρός και αποχώρηση των ρωσικών δυνάμεων εφόσον το Κίεβο αποδεχθεί ένα καθεστώς ουδετερότητας καθώς και περιορισμούς στις ένοπλες δυνάμεις του. Σύμφωνα πάντα με τις πηγές της εφημερίδας, «τρία άτομα εμπλεκόμενα στις συνομιλίες», η Ουκρανία θα εγκαταλείψει κάθε φιλοδοξία ένταξης στο ΝΑΤΟ και θα δεσμευτεί να μη φιλοξενήσει ξένες στρατιωτικές βάσεις ή οπλισμό, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα εγγυήσεις προστασίας από συμμάχους όπως οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Τουρκία. Αργά χθες, ο σύμβουλος της ουκρανικής προεδρίας, Μιχαΐλο Ποντολιάκ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο απευθείας συνομιλιών, τις επόμενες ημέρες, ανάμεσα στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ο ουκρανός πρόεδρος είχε κάνει ήδη από προχθές ένα βήμα προς την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης, κρίνοντας επιβεβλημένη την παραδοχή ότι η χώρα του δεν θα ενταχθεί ποτέ στο ΝΑΤΟ. Ο τόνος της χθεσινής παρέμβασης που έκανε, μέσω βιντεοσύνδεσης, στο αμερικανικό Κονγκρέσο – όπου έτυχε θερμότατης υποδοχής, όπως τις προηγούμενες ημέρες στο Ευρωκοινοβούλιο, τη βρετανική Βουλή καθώς και το καναδικό Κοινοβούλιο – ήταν διαφορετικός: ο Ζελένσκι απηύθυνε έκκληση για περισσότερες κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας και περισσότερα όπλα ώστε να συνεχίσει η χώρα του τη μάχη «για τις αξίες της Ευρώπης και του κόσμου». «Στη σπουδαία ιστορία σας, έχετε σελίδες που σας επιτρέπουν να κατανοήσετε τους Ουκρανούς», είπε στους αμερικανούς βουλευτές και γερουσιαστές, κάνοντας έναν παραλληλισμό ανάμεσα στον πόλεμο που έχει εξαπολύσει η Μόσχα στην Ουκρανία και τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ, «εκείνη τη φριχτή ημέρα του 2011». «Αυτόν τον τρόπο, η Ευρώπη δεν τον έχει βιώσει εδώ και 80 χρόνια», δήλωσε. Στο βρετανικό Κοινοβούλιο, ο ουκρανός πρόεδρος είχε επικαλεστεί τον Τσώρτσιλ, χθες επικαλέστηκε τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και την περίφημη ομιλία του «Εχω ένα όνειρο»: «Εχω μια ανάγκη – χρειάζομαι προστασία για τον εναέριο χώρο μας», δήλωσε, ζητώντας περισσότερα αντιαεροπορικά συστήματα, αν «είναι πολύ να ζητάει» από το ΝΑΤΟ επιβολή ζώνης απαγόρευσης πτήσεων στην Ουκρανία. Αίσθηση προκάλεσε το ιδιαίτερα σκληρό βίντεο που έπαιξε ο ουκρανός πρόεδρος στα μισά της ομιλίας του, με το «πριν» και το «μετά» της ζωής στην Ουκρανία, πρωτίστως για τους αμάχους.

Λίγη ώρα αργότερα, σε ομιλία προς το υπουργικό του συμβούλιο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε πως η Ρωσία είναι έτοιμη να συζητήσει το ουδέτερο καθεστώς της Ουκρανίας – μαζί με την «αποστρατιωτικοποίηση» και την «αποναζιστικοποίησή» της… – αλλά ότι η Μόσχα θα επιτύχει τους στόχους της στρατιωτικής της επιχείρησης, η οποία «προχωράει βάσει σχεδίου», «με επιτυχία». «Εάν η Δύση πιστεύει ότι η Ρωσία θα κάνει πίσω, δεν καταλαβαίνει τη Ρωσία», διακήρυξε ο ρώσος πρόεδρος επαναλαμβάνοντας τις γνωστές καταγγελίες του εναντίον της Δύσης. Δηλώσεις όπως αυτές ενισχύουν την ανησυχία ουκρανών αξιωματούχων ότι η Μόσχα μπορεί απλώς να κερδίζει μέσω των διαπραγματεύσεων χρόνο προκειμένου να ανασυντάξει τις δυνάμεις της και να επαναλάβει δριμύτερα την επίθεσή της στην Ουκρανία. «Εχουμε σε μεγάλο βαθμό την πεποίθηση ότι τις προσεχείς ημέρες θα επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός», δήλωσε σε κάθε περίπτωση ο σύμβουλος της ουκρανικής προεδρίας, Μιχαΐλο Ποντολιάκ.

Νωρίτερα, ο Ζελένσκι είχε εκφράσει την εκτίμηση ότι οι θέσεις στις διαπραγματεύσεις γίνονται «πιο ρεαλιστικές» και ο Λαβρόφ ότι οι δύο αντιπροσωπείες «βρίσκονται κοντά σε μία συμφωνία». Τόσο ο ρώσος διαπραγματευτής Βλαντίμιρ Μεντίνσκι όσο και ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ υποστήριξαν πως ο συμβιβασμός που συζητείται είναι μία ουδέτερη Ουκρανία στο πρότυπο της Σουηδίας και της Αυστρίας, των μεγαλύτερων από τα έξι κράτη μέλη της ΕΕ που βρίσκονται εκτός ΝΑΤΟ, με μικρούς στρατούς αμφότερες που συνεργάζονται εντούτοις με τη Συμμαχία. «Η Ουκρανία βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε κατάσταση απευθείας πολέμου με τη Ρωσία. Κατά συνέπεια, το μοντέλο δεν μπορεί παρά να είναι ουκρανικό», αντέτεινε ο ουκρανός διαπραγματευτής Μιχαΐλο Ποντολιάκ, διευκρινίζοντας ότι απαιτούνται «πλήρεις εγγυήσεις ασφαλείας» απέναντι στη Ρωσία, στο πλαίσιο των οποίων οι συμβαλλόμενοι θα δεσμεύονται να επέμβουν στο πλευρό της Ουκρανίας σε περίπτωση επίθεσης.

Μπάιντεν: «Ο Πούτιν είναι εγκληματίας πολέμου»

«Εγκληματία πολέμου» αποκάλεσε χθες ο Τζο Μπάιντεν τον Βλαντίμιρ Πούτιν, λίγη ώρα αφότου ανακοίνωσε την αποστολή πρόσθετης στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, συνολικού ύψους 800 εκατομμυρίων δολαρίων, προκειμένου να αντιμετωπίσει τη ρωσική εισβολή. Σύμφωνα μάλιστα με τον αμερικανό πρόεδρο, το νέο αυτό πακέτο θα περιλαμβάνει 800 αντιαεροπορικά συστήματα καθώς και drones. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και το ΝΑΤΟ, ωστόσο, απέκλεισαν εκ νέου το ενδεχόμενο επιβολής μιας ζώνης απαγόρευσης πτήσεων στην Ουκρανία, όπως ζητεί επίμονα ο ουκρανός πρόεδρος. «Βλέπουμε καταστροφή, βλέπουμε ανθρώπινο πόνο στην Ουκρανία, αλλά αυτός μπορεί να γίνει ακόμα χειρότερος αν το ΝΑΤΟ αναλάμβανε δράση που θα μετέτρεπε αυτόν τον πόλεμο σε έναν ολομέτωπο πόλεμο ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και τη Ρωσία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο γ.γ. της Ατλαντικής Συμμαχίας, Γενς Στόλτενμπεργκ, μετά την έκτακτη σύνοδο των υπουργών Αμυνας των κρατών-μελών της Συμμαχίας, κατά την οποία συζητήθηκε η μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ενίσχυση της ανατολικοευρωπαϊκής της πτέρυγας. Σύμφωνα πάντως με την ολλανδή υπουργό Αμυνας, Κάισα Ολόνγκρεν τόσο η Ολλανδία όσο και άλλες χώρες του ΝΑΤΟ θα συνεχίσουν να παραδίδουν όπλα στην Ουκρανία, ακόμα και αν αυτές οι παραδόσεις γίνουν στόχος ρωσικών επιθέσεων.