Ταινίες {LF}με πολιτικά μηνύματα

Σήμερα στις 12.00, στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης της Θεσσαλονίκης, το 22ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ προβάλλει εκτάκτως την ταινία «Toloka» του Μιχαήλ Ιλιένκο, με παρόντα τον σκηνοθέτη στη πόλη, όχι όμως και στην προβολή διότι διαγνώστηκε θετικός στον κορωνοϊό. Αύριο την ίδια ώρα και στην ίδια αίθουσα προβάλλεται «Η μεγάλη ουτοπία» του Φώτου Λαμπρινού που επικεντρώνεται στην περίοδο 1917-1934 της σοβιετικής ιστορίας.

ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΣΤΟ ΜΕΞΙΚΟ. Από τις νέες ταινίες η «Νέα τάξη» («Nuevo orden», Μεξικό / Γαλλία, 2020) του Μισέλ Φράνκο είναι η πιο επίκαιρη και με σαφή πολιτικό προσανατολισμό. Ο μεξικανός δημιουργός τού «Μετά τη Λουτσία» και της «Κόρης της Απρίλ» αυτή τη φορά μάς μεταφέρει σε μια εποχή που χωρίς να ορίζεται με ακρίβεια, δηλώνει λίγο μετά το σήμερα. Αρχικώς η ιστορία μάς εισάγει στη διαδικασία ενός γάμου της ελίτ κοινωνίας (προφανώς του Μεξικού – αν και η χώρα δεν ονομάζεται) και στη συνέχεια μετατρέπεται σε έναν επίγειο εφιάλτη· βρισκόμαστε στη διεξαγωγή μιας βίαιης εξέγερσης, με τον στρατό να κάνει ό,τι θέλει τόσο στους πλούσιους όσο και στους φτωχούς πολίτες. «Οσο πιο πολλή υπομονή κάνουμε τόσο πιο πολλά θα πάρουμε» είναι το άτυπο σύνθημα των στρατιωτικών. Με μια αξιοθαύμαστη κινηματογραφική ενέργεια, ο Φράνκο αποτυπώνει μια κατάσταση πλήρους χάους, στην οποία η ίδια η ζωή μοιάζει με είδος πολυτελείας. Η «νέα τάξη» του τίτλου είναι μια κοινωνία χωρίς έλεος, χωρίς οίκτο, χωρίς καμία απολύτως αίσθηση του δικαίου. Οι άρτια στημένες σκηνές της ταινίας (σε νοσοκομεία, σε βίλες, σε χαμόσπιτα, σε φυλακές και φυσικά στους δρόμους) είναι από τρομακτικές ως ανυπόφορες, ενώ το πνεύμα της πλήρως τρομακτικό, καθώς αντιλαμβανόμαστε ότι όσα βλέπουμε μπορούν να συμβούν (παίζουν: Ναϊάν Γκονζάλες Νορβίντ, Φερνάντο Κουαούτλε κ.ά.).

ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Συγκλονίζει με την ίδια έννοια και «Ο κύριος Μπάχμαν και η τάξη του» («Herr Bachmann und seine Klasse», Γερμανία, 2021), αν και εδώ η διάρκεια είναι οριακά εξαντλητική – πόσω μάλλον για ντοκιμαντέρ αφού περί αυτού πρόκειται: επί 3½ ώρες παρακολουθούμε τη μέθοδο διδασκαλίας ενός δασκάλου σε σχολείο του Σταντάλεντροφ, μικρής βιομηχανικής πόλης στη Γερμανία, της οποίας η πλειοψηφία των κατοίκων είναι μετανάστες. Η τάξη περιλαμβάνει παιδιά από το Μαρόκο, την Τουρκία, τη Ρωσία, τη Βουλγαρία, τα οποία παρουσιάζουν μια αξιοθαύμαστη ωριμότητα απέναντι σε έναν δάσκαλο που, ενώ με το σκουφί, την αξυρισιά και τη χύμα συμπεριφορά του μοιάζει με απομεινάρι της γενιάς των χίπις, διαθέτει πνεύμα πρωτοποριακό. Το επίτευγμα της σκηνοθέτριας Μαρία Σπετ είναι ότι μέσα από την ιστορία που αφηγείται «χτίζει» χαρακτήρες – κάθε παιδί έχει τη δική του προσωπικότητα, τα δικά του όνειρα, τους δικούς του στόχους αλλά και τη δική του νοσταλγία για τη γλυκιά πατρίδα. Η επανάληψη καταστάσεων δεν λειτουργεί τελικά ως ανασταλτικός παράγοντας γιατί έτσι η Σπετ τονίζει την ομορφιά της. Είναι όντως όμορφο να βλέπεις τα παιδιά με τον Μπάχμαν σε μια χαλαρή κατάσταση δημιουργίας είτε παίζοντας μουσική Deep Purple και Μπομπ Ντίλαν είτε ακούγοντάς τους να κουβεντιάζουν για το Ολοκαύτωμα των Εβραίων και την ομοφυλοφιλία.

ΕΙΚΟΝΕΣ ΕΝΟΣ ΑΝΗΣΥΧΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. «Η βοή του κόσμου» (Ελλάδα, 2021), τελευταία ταινία του Πέτρου Σεβαστίκογλου, είναι μια ιδιαίτερη, εύθραυστη οπτικοακουστική εμπειρία – ούτε ντοκιμαντέρ, ούτε μυθοπλασία- που με τρόπο ποιητικό αποπειράται να αφουγκραστεί τη σχέση νέων ανά τον κόσμο με τις δυσκολίες των καιρών μας. Κάποιος παίζει ακορντεόν σε ένα σπίτι – ερείπιο, ένας Αφρικανός οδηγεί κάρο με άλογο, μια κοπέλα «κόβει» νευρικές βόλτες μέσα σε ένα διαμέρισμα, μια άλλη δημιουργεί μουσική με καμπάνες. Εικόνες που αποτυπώνονται στη μνήμη χωρίς τη συνδρομή διαλόγων· κάπου κάπου ακούς μερικές κουβέντες άνευ υποτίτλων που ούτως ή άλλως δεν είναι απαραίτητοι. Γυρισμένη σε τέσσερις ηπείρους η 84λεπτη ταινία καταφέρνει να κινητοποιήσει όλες τις αισθήσεις (από αύριο στην Ταινιοθήκη).

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ. Οι «Δεσμοί γυναικών» («Lingui», Τσαντ / Γαλλία / Γερμανία / Βέλγιο, 2021) του Μαχαμάτ-Σαλέχ Χαρούν έκανε αίσθηση στο τελευταίο Φεστιβάλ των Καννών, όπου εισήχθη στο διαγωνιστικό τμήμα, χωρίς ωστόσο να βραβευτεί. Η ταινία αναφέρεται στην προσπάθεια μιας όμορφης γυναίκας από το Τσαντ (Ασουάκ Αμπακάρ Σουλεϊμάν) να βρει τη λύση στο πρόβλημα της εγκυμοσύνης της 15χρονης κόρης της (Ριάν Καλίλ Αλίο), την οποία μεγαλώνει μόνη. Το γεγονός ότι στο Τσαντ οι εκτρώσεις απαγορεύονται από τον νόμο και τη θρησκεία κάνει την αποστολή της πιο δύσκολη, με τον χρόνο να πιέζει σε αυτό το ευαίσθητο αλλά συγχρόνως σκληρό αφρικανικό δράμα που εστιάζει στη θέση της γυναίκας σε μια πατριαρχική κοινωνία. Ουσιαστικά μια μελέτη των δύο αντίθετων άκρων: η δυναμική αλλά συγχρόνως «υποταγμένη» μητέρα της παλαιάς γενιάς που δεν μπορεί να ξεφύγει από την παγίδα των παραδόσεων. Στην απέναντι όχθη η κόρη πάνω στην οποία εκφράζεται η φωνή της ελευθερίας και η ανάγκη για το τέλος της καταπίεσης.

ΛΑΜΠΟΓΥΑΛΟ. Ο Τζέικ Τζίλενχαλ είναι ο κύριος λόγος για να παρακολουθήσει κανείς την «περιπέτεια δρόμου» «Ασθενοφόρο» («Ambulance», ΗΠΑ, 2022) του άρχοντα της χολιγουντιανής περιπέτειας της δεκαετίας του 1990 Μάικλ Μπέι («Τα κακά παιδιά», «Αρμαγεδδών» κ.ά.). Ο κακοποιός που υποδύεται έχει βάλει στο μάτι δεκάδες εκατομμύρια μιας τράπεζας στο Λος Αντζελες και διακρίνεται από ένα cool χιούμορ που προσωπικά ήταν το μόνο που με κράτησε. Η ιστορία σύντομα θα μεταφερθεί στο εσωτερικό ενός ασθενοφόρου όπου ο Τζίλενχαλ μαζί με τον μαύρο συνεργάτη και αδελφικό φίλο του (Γιάχια Αμπντούλ Ματίν ο 2ος), μια νοσοκόμα (Εϊζα Γκονζάλεζ) και έναν θανάσιμα τραυματισμένο αστυνομικό (Τζάκσον Γουάιτ) θα προσπαθήσουν να διαφύγουν από το ανελέητο κυνηγητό των Αρχών, όπου ξεχωρίζει ο αρχηγός της SIS (Γκάρετ Ντίλαχαντ) που θυμίζει τον Τζεφ Μπρίτζες στον «Μεγάλο Λεμπόφσκι». Κι αυτό σημαίνει ότι το ατσάλι θα λυγίσει από την ποσότητα των εκρήξεων, των συγκρούσεων, των πυροβολισμών, των τρακαρισμάτων κ.ο.κ. Κάπου όμως διακρίνεις την κενότητα που αλληθωρίζει προς την «Ενταση» του Μάικλ Μαν. Ομως άλλο Μάικλ Μαν και άλλο Μάικλ Μπέι, έτσι δεν είναι;

Προβάλλονται επίσης

«Ταξίδι στ’ αστέρια» (Ελλάδα, 2022) του Χρήστου Δήμα. Δύσκολα την αποκαλείς ταινία· είναι κάτι σαν διαφημιστικό σποτ μεγάλου μήκους – παραγγελιά με θέμα την ιστορία του Παναθηναϊκού στην καλαθοσφαίριση, απευθυνόμενη αποκλειστικά στους οπαδούς της ομάδας. Θα μπορούσε να είναι απλώς ντοκιμαντέρ, αλλά ούτε αυτό είναι, παρότι περιέχει αρκετό αρχειακό υλικό που εισχωρεί πρόχειρα και με προπαγανδιστικό τρόπο ανάμεσα σε σύντομα αφελή σκετσάκια ανεκδοτολογικού χαρακτήρα. Αυτά τα σκετσάκια ξεκινούν από τότε που ο σύλλογος δημιουργήθηκε και φτάνουν ως τους καιρούς μας και την κατάκτηση των τίτλων στην Ευρωλίγκα με τη συμβολή του κόουτς Ζέλικο Ομπράντοβιτς (μόνο ο Γιώργος Γάλλος «ζητά» να έχεις στραμμένο πάνω του το βλέμμα σου). Aπογοήτευση σε ό,τι αφορά τον ικανότατο σκηνοθέτη του, δημιουργό αξιόλογων ταινιών όπως οι «Ακρoβάτες του κήπου» και «ΝΗSOS».

«Ο σωματοφύλακας της γυναίκας του εκτελεστή» («Hitman’s Wife’s Bodyguard», ΗΠΑ, 2022) του Πάτρικ Χιουζ. Αγοραία συνέχεια της κοσμοπολίτικης περιπέτειας «Ο σωματοφύλακας του εκτελεστή» (2017) με τον Ράιαν Ρέινολντς στον ρόλο του πρώτου και τον Σάμιουελ Λ. Τζάκσον στου δεύτερου. Η παράσταση ωστόσο εδώ ανήκει στη Σάλμα Χάγεκ, που περιφέρεται προβάλλοντας τα φυσικά κάλλη της και βρίζοντας ασυστόλως. Πτώματα με τη σέσουλα, αστεία της κακιάς ώρας, σενάριο γεμάτο υπερβολές.