Ολα τα άλλα θα περάσουν

Aϊντα. Ναι, κάνει κι εκείνη συγκρίσεις του πολέμου στην Ουκρανία με τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία, τη δεκαετία του 1990. Απλώς με μια κάπως διαφορετική οπτική από εκείνους που φωνάζουν «ΟΧΙ στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους». Η Αϊντα Tσέρκεζ επέζησε από τη μεγαλύτερη πολιορκία που έχει γνωρίσει μια πόλη στην Ευρώπη, οκτώ φορές μεγαλύτερη από την πολιορκία του Στάλινγκραντ και κατά έναν χρόνο μεγαλύτερη από την πολιορκία του Λένινγκραντ. Χίλιες τετρακόσιες είκοσι πέντε μέρες: τόσο κράτησε η πολιορκία του Σαράγεβου. «Πεινούσα, διψούσα, κρύωνα, φοβόμουν», λέει. «Αλλά το χειρότερο ήταν τα ψέματα».

Μαρίνα. Ζούσε άνετη ζωή, ανέβαζε συχνά φωτογραφίες στο Facebook από τα παιδιά της, τα σκυλιά της και τις διακοπές της σε θέρετρα της Μεσογείου. Οι ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι δεν την έβλεπαν με καλό μάτι, τι μπορεί να είναι μια κοπέλα που δουλεύει σε κρατικό κανάλι; Η ίδια η ρωσοουκρανικής καταγωγής Μαρίνα Οβσιανίκοβα ένιωθε τρόμο τόσο για το σύστημα όσο και για το ενδεχόμενο να χάσει τη ζωή που είχε χτίσει. Ομως φόρτωνε, φόρτωνε. Και την περασμένη Κυριακή αποκάλυψε σε μια φίλη της το σχέδιό της.

Αϊντα. Πριν από λίγες ημέρες, διάβασε με τρεμάμενη φωνή στο BBC ένα μήνυμα για τους κατοίκους του Κιέβου. «Αυτό που χρειάζεστε πάνω απ’ όλα δεν είναι οι ζεστές μου κάλτσες», τους είπε, «αλλά η μπλούζα που φοράω εδώ και 30 χρόνια. Γράφει “Το Σαράγεβο θα νικήσει. Ολα τα άλλα θα περάσουν” κι εγώ θέλω να σας πω ότι η Ουκρανία θα νικήσει κι όλα τα άλλα θα περάσουν. Σας λένε ψέματα που τρυπάνε την καρδιά σας, θέλουν να σας πείσουν ότι εσείς φταίτε γι’ αυτά που περνάτε. Σας βυθίζουν στο σκοτάδι για να μη βλέπουμε τι σας κάνουν. Γράψτε τα πάντα. Ηχογραφήστε τα πάντα. Μια μέρα θα χρησιμοποιηθούν ως πειστήρια στο Δικαστήριο. Μια μέρα θα τα διαβάσουν τα εγγόνια σας και θα μάθουν τι ζήσατε».

Μαρίνα. Μα πώς μεταμορφώθηκε έτσι; Τι την έκανε να θυσιάσει τα πάντα και να μπουκάρει στο στούντιο κρατώντας ένα πλακάτ που έγραφε «Σταματήστε τον πόλεμο. Μην πιστεύετε την προπαγάνδα;». Ο,τι έκανε και τον Ζελένσκι να μεταμορφωθεί από κωμικός σε ήρωα.

Αϊντα. «Κανονικά έπρεπε να είμαι νεκρή, να όμως που επέζησα και μόλις γύρισα από το νηπιαγωγείο όπου παρέλαβα το εγγόνι μου. Σας ακούω να τραγουδάτε τον εθνικό σας ύμνο. Σας βλέπω να σπρώχνετε τα τανκς με τα χέρια σας. Και ξέρω ότι θα επιζήσετε κι εσείς. Ζήτω η Ουκρανία!».

Μαρίνα. Aκόμη κι αν έχουν δίκιο όσοι εκφράζουν επιφυλάξεις για το πώς αφυπνίστηκε ξαφνικά μια δημοσιογράφος που για χρόνια υπηρετούσε την κρατική προπαγάνδα, ακόμη κι αν είναι αφελής ο πρόεδρος Μακρόν που δήλωσε ότι θα μιλήσει σχετικά στον… Πούτιν, το θέμα ξεπερνά τη Μαρίνα και την τύχη της. Το θέμα είναι η μάχη κατά του ρωσικού ολοκληρωτισμού.