Η απρόσιτη ενέργεια αποσταθεροποιεί {LF}την ελληνική οικονομία και κοινωνία

Οι καταναλωτές βρισκόντουσαν ήδη σε πολύ δύσκολη κατάσταση πριν από την έναρξη του πολέμου με τα πρόσθετα προβλήματα που δημιουργεί στο κόστος της ενέργειας και των τροφίμων.

Το κόστος της ενέργειας που διαμορφώνεται πλέον για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις μπορεί να χαρακτηριστεί απλά καταστροφικό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ενεργειακή εξάρτηση από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο δημιουργεί κούρσα τιμών σε όλες τις μορφές ενέργειας. Αρα οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις πολιορκούνται από τεράστιες αυξήσεις στα έξοδα θέρμανσης, κίνησης και ηλεκτρικού ρεύματος.

Διαχρονικά, η προσέγγιση των επιδομάτων και επιδοτήσεων στους καταναλωτές έχει μερικά αξιόλογα μειονεκτήματα. Πρώτον, βασίζεται στην άκρως επισφαλή υπόθεση ότι όσοι δηλώνουν πολύ μικρό εισόδημα έχουν πράγματι πολύ μικρό εισόδημα. Δεύτερον, δεν καλύπτονται συνήθως καν τα μικρομεσαία εισοδήματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να επιτείνεται η αποσύνθεση της μεσαίας τάξης καθώς φτωχοποιούνται τα χαμηλότερα στρώματά της. Η μεσαία τάξη πλήττεται συνεχώς τόσο από τις ίδιες τις οικονομικές εξελίξεις όσο και από μία κατεστημένη νοοτροπία που θεωρεί κάθε εισόδημα πάνω του εκάστοτε βασικού μισθού ως επαρκές. Τρίτο ζήτημα είναι η αύξηση των κρατικών δαπανών ενώ έχει προηγηθεί η πανδημία με τα γνωστά αποτελέσματα. Σημειώνεται παρενθετικά ότι όλα αυτά δημιουργούν μία πρόσθετη ψηφιακή γραφειοκρατία σε μία χώρα όπου ακόμα και ο συνταξιούχος χρειάζεται φοροτεχνικό.

Ομως το κύριο ερώτημα είναι η διάρκεια της ενεργειακής κρίσης και η απειλή του στασιμοπληθωρισμού. Οι περισσότερες προβλέψεις συγκλίνουν σε μία μη εφήμερη κρίση όπου οι τιμές θα παραμείνουν υψηλές για καιρό και δεν αντιμετωπίζονται με επιδοματικό τρόπο.

Θα ήταν ίσως περισσότερο αποδοτικό μέτρο η έκτακτη μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης καυσίμων που ανέρχεται σήμερα σε 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα βενζίνης και 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα πετρελαίου κίνησης. Το συνολικό ποσό του φόρου μπορεί να μη μειωνόταν για το κράτος και ενδεχομένως η αύξηση στη ζήτηση για καύσιμα και η ανακούφιση της αγοράς να επέφερε τελικά άνοδο των φορολογικών εσόδων και μικρότερο κίνητρο για φοροκλοπή και φοροδιαφυγή.

Συνοδό μέτρο με αισθητά αποτελέσματα θα ήταν η προσωρινή αναστολή μέρους ή του συνόλου των επιβαρύνσεων και χρεώσεων στους λογαριασμούς ενέργειας που δεν συνδέονται άμεσα με την κατανάλωση.

Οπως όλοι βλέπουμε οι εξελίξεις της εποχής μας γίνονται απρόβλεπτες και καταιγιστικές. Οι αλλεπάλληλες κρίσεις φανερώνουν την ανάγκη για τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας της χώρας. Αυτό βέβαια δεν αφορά τα μέτρα άμεσης ανακούφισης, αλλά τον εθνικό ενεργειακό σχεδιασμό που χρειάζεται προσαρμογή στα νέα δεδομένα. Σε κάθε περίπτωση, η προσιτή ενέργεια είναι βασικό κοινωνικό αγαθό και απαραίτητη για την ανάπτυξη.

Ο Γεώργιος Μπάλτας είναι καθηγητής του Τμήματος Μάρκετινγκ & Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, διευθυντής Μεταπτυχιακών Σπουδών.