Σιγά, τα τραγούδια κοιμούνται

Θυμάμαι τις ημέρες των νατοϊκών βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία. Το κύμα συμπαράστασης στους «αδελφούς μας τους Σέρβους» που είχε συνεπάρει όλη την Ελλάδα. Φυσικό και αναμενόμενο. Υστερα από μια πυκνή θητεία 25, τότε, χρόνων σε μαζικές διαμαρτυρίες εναντίον του ΝΑΤΟ, των Αμερικάνων, της Δύσης, είχε διαμορφωθεί μία συλλογική συνείδηση που συμπύκνωνε ιδεολογίες, αξίες και ιδανικά σε αντιιμπεριαλιστικά συνθήματα. Δικαιολογημένο, μέχρι ενός σημείου, για έναν λαό, που οι ενεργές γενιές του είχαν περάσει μια χούντα. Ας πούμε όμως ότι, εκείνη την εποχή, το ζήσαμε στο αποκορύφωμά του. Υπό τους ήχους των τραγουδιών που ακούγονταν στις μεγάλες αντιπολεμικές συναυλίες. Συναυλίες με μηνύματα, λόγους, ψηφίσματα διαμαρτυρίας, τότε νομίζω ήταν που κάποιοι καλλιτέχνες έκαιγαν επί σκηνής τα αμερικάνικα διαβατήριά τους. Ανάλογα γίνονταν λίγο πριν στον πόλεμο του Ιράκ, τα ίδια και λίγο μετά και για το Ιράν, η Γιουγκοσλαβία ήταν και πάνω απ’ τα κεφάλια μας. Εντάξει, μεσογειακός λαός είμαστε, έτσι εκφραζόμαστε, με τη μουσική και τα τραγούδια εξωτερικεύουμε το συναίσθημά μας. (Βέβαια θυμάμαι, τότε, και ένα αυτοκόλλητο που έγραφε «Κοσοβάροι πρόσφυγες συγγνώμη, οι Ελληνες δεν έχουν τραγούδια για σας» που, κάπως, πνίγηκε αλλά πες πως έχω ενοχλητική μνήμη.)

Σήμερα, είκοσι τρία χρόνια μετά, τα τραγούδια κοιμούνται. Η σιωπή από το μέτωπο των συναυλιών και λοιπών καλλιτεχνικών κινητοποιήσεων υπέρ των λαών, των αμάχων, των θυμάτων, των βομβαρδισμένων, των ξεριζωμένων, των κυνηγημένων είναι εκκωφαντική. Σαν η εισβολή στην Ουκρανία και το δράμα της ανθρωπιστικής κρίσης που προκάλεσε συνέβησαν στη Ζώνη του Λυκόφωτος. Αμηχανία, μούδιασμα, ολικό burn out των άλλοτε δημοκρατικών και αλληλέγγυων αντανακλαστικών. Τι έγινε ρε παιδιά; Νομίζω πως ξέρω τι έγινε. Η συγκεκριμένη, υποτίθεται, έντεχνη και ξεκάθαρα κομματικοποιημένη καλλιτεχνική κοινότητα έχει παβλοφικές αντιδράσεις. Μπορεί να αναγνωρίσει μόνο τον «εχθρό». Οπως αυτόν τον ορίζει η κομματική αντίληψη.

Και εδώ κολλάμε. Γιατί ο εχθρός, σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη είναι πάντα ένας. Ιδιος κι απαράλλαχτος εδώ και πολλές δεκαετίας. Ο Αμερικάνος, το ΝΑΤΟ, η Ευρωπαϊκή Ενωση, η Δύση, ο καπιταλισμός. Δεν πά’ να έχει καταρρεύσει ο υπαρκτός σοσιαλισμός, να έχει γυρίσει ο κόσμος ανάποδα, εκείνοι αυτόν τον εχθρό ξέρουν, αυτόν εμπιστεύονται. Ο Γκαίτε και το «ο κροκόδειλος που έφαγε τον εχθρό σου δεν σημαίνει πως έγινε φίλος σου» είναι εκτός κομματικών συντεταγμένων. Ετσι, στην αφίσα για την αντιπολεμική συναυλία με τη Νατάσσα Μποφίλιου που θα γίνει τη Δευτέρα στο Σύνταγμα, το σύνθημα είναι «Καμιά εμπλοκή στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ – Ρωσίας». Με αυτή τη σειρά. Σαν το τελευταίο να έχει μπει κατά λάθος.

Αλλού είναι όμως το λάθος. Οτι περιμένουμε από καλλιτέχνες που σαφώς απολαμβάνουν κομματική στήριξη ή φλου προστασία, επειδή έχουν αυτό το παμπάλαιο authority του «έντεχνου», να αντιδράσουν ως πνευματικοί άνθρωποι. Που να μπορούν να καταλάβουν ότι σε κάποιες περιπτώσεις, το θέμα δεν είναι αν βρίσκεσαι με τη σωστή ή τη λάθος πλευρά της Ιστορίας αλλά το αν είσαι εντός της Ιστορίας ή αυτή σε έχει ξεπεράσει.