Το Κόσοβο δοκιμάζει την Ελλάδα

Κόσοβο. Ενα κράτος σε «αναμονή» (on hold) που δείχνει ότι οι «εκκρεμότητες» της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας δεν έχουν κλείσει. Η συζήτηση για την αναγνώριση του Κοσόβου από την Ελλάδα έχει ανοίξει εδώ και καιρό, με μια ιδιαίτερη κινητικότητα να καταγράφεται το 2021 και να αποτυπώνεται με την επιλογή της αναβάθμισης του Γραφείου Εμπορικών και Οικονομικών Υποθέσεων σε Γραφείο Συμφερόντων του Κοσόβου. Μια κινητικότητα που θεωρήθηκε ως αποτέλεσμα πίεσης της Ουάσιγκτον. Με την Αθήνα να θωρακίζει τον ρόλο της στα Βαλκάνια, επιβεβαιώνοντας την παρουσία της ως δύναμης σταθερότητας και υπεράσπισης του διεθνούς δικαίου.

Οι σχέσεις Ελλάδας – Σερβίας αλλά κυρίως οι σχέσεις Ελλάδας – Ρωσίας και το ερώτημα τι επιπτώσεις θα μπορούσε να έχει ενδεχόμενη αναγνώριση του Κοσόβου στο Κυπριακό ήταν αυτά που φρέναραν τις εξελίξεις επί σειρά ετών. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει ανεβάσει επικίνδυνα την ένταση στη γεωπολιτική εξίσωση δημιουργώντας ερωτηματικά αν μπορεί να «ξεκλειδώσει» εξελίξεις στο ζήτημα του Κοσόβου, με στόχο την πίεση στη Ρωσία, ή αν τελικά τις βάζει στον «πάγο» ώστε το θέμα της απόσχισης να μη θεωρηθεί αξιοποιήσιμο από τη Μόσχα.

Οπως σημειώνει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Πέτρος Λιάκουρας, που άνοιξε τη συζήτηση περί Κοσόβου, η περίπτωση του Κοσόβου ήταν «μια προαναγγελθείσα επανορθωτική απόσχιση (remedial secession) ως έσχατη λύση απέναντι στην καταχρηστική μεταχείριση εκ μέρους της σερβικής εξουσίας». Υπογραμμίζει δε σε σχέση με το Κυπριακό ότι δεν υφίσταται ζήτημα σύνδεσής του με το Κόσοβο αφού «το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ με δύο ψηφίσματα (541 το 1983 και 550 το 1984) έχει κηρύξει άκυρη και ανυπόστατη την λεγόμενη «ΤΔΒΚ» γιατί συνδέεται με παράνομη χρήση βίας (εισβολή), η οποία παραβιάζει αναγκαστικό κανόνα διεθνούς δικαίου που την απαγορεύει, κάτι το οποίο δεν συνέβη στην περίπτωση του Κοσόβου». Ψηφίσματα που στήριξε και η Ρωσία ως μόνιμο μέλος του ΣΑ.

Με τις ΗΠΑ να επιμένουν σε αναγνώριση του Κοσόβου από τη Σερβία ως μέσο πίεσης για μια ταυτόχρονη πορεία ένταξης των δύο στην ΕΕ, αναζητείται ο ρόλος που θα έπρεπε να διαδραματίσει η Ελλάδα στη γραμμή της αναγνώρισης αναλαμβάνοντας ρόλο διαμεσολάβησης και προς τη Σερβία…