Ο,τι είναι παρελθόν, είναι πρόλογος

Το Σέμισελ είναι μία μικρή πόλη 60.000 κατοίκων στη Νοτιοανατολική Πολωνία, πάνω στα σύνορα με την Ουκρανία, με πλούσια ιστορία – είναι η δεύτερη παλαιότερη πόλη της Νότιας Πολωνίας μετά την Κρακοβία, με ρίζες που ξεκινούν από τον 8ο αιώνα. Τις δύο τελευταίες εβδομάδες, έχει υποδεχθεί εκατοντάδες χιλιάδες ουκρανούς πρόσφυγες, άλλωστε από τους 2,3 εκατομμύρια και πλέον ανθρώπους που έχουν εγκαταλείψει τη χώρα λόγω της ρωσικής εισβολής, περίπου το 1,4 εκατομμύριο έχουν καταφύγει στην Πολωνία. Και τους υποδέχεται με υποδειγματικό τρόπο, όπως εξάλλου όλη η χώρα. Μόλις τρεις ημέρες αφότου ξεκίνησε η ρωσική επίθεση στην Ουκρανία, ο δήμαρχος του Σέμισελ, ο Βόιτσεκ Μπακούν, κάλεσε μέσω των σόσιαλ μίντια τους Πολωνούς να πάψουν προς το παρόν να φέρνουν βοήθεια στην πόλη, αφού η ήδη συγκεντρωμένη είναι υπεραρκετή.

Αυτός ο 41χρονος δήμαρχος μιας μικρής πολωνικής πόλης ήταν που εξευτέλισε την Τρίτη τον Ματέο Σαλβίνι. Ο ηγέτης της Λέγκας, και πρώην υπουργός Εσωτερικών της Ιταλίας, ταξίδεψε στη Βαρσοβία και κατόπιν στα σύνορα της Πολωνίας με την Ουκρανία προκειμένου να δείξει, λέει, την αλληλεγγύη του προς τους πρόσφυγες, και να συνοδεύσει μερικούς στην Ιταλία, μήπως και ξεχαστεί ο πολλάκις καταγεγραμμένος φιλοπουτινισμός του και η επίσης πολλάκις καταγεγραμμένη εχθρότητά του προς τους πρόσφυγες και μετανάστες (άλλων χωρών). Ομως αφού πρώτα ευχαρίστησε όλες τις ιταλικές οργανώσεις και επιχειρήσεις που στηρίζουν την προσπάθεια υποδοχής των ουκρανών προσφύγων, ο Μπακούν προκάλεσε τον Σαλβίνι να επισκεφθεί μαζί του ένα κέντρο υποδοχής, για να δει με τα μάτια του τι έχει κάνει «ο φίλος του ο Πούτιν», φορώντας ένα μπλουζάκι αντίστοιχο με εκείνο που είχε φορέσει στην Κόκκινη Πλατεία το 2017, με σταμπαρισμένο το πρόσωπο του Πούτιν και από κάτω γραμμένο ένα «Στρατός του Πούτιν». Ο δήμαρχος μιλούσε πολωνικά, μέχρι που ξετύλιξε λοιπόν το επίμαχο t-shirt μπροστά στις κάμερες, ο Σαλβίνι δεν πολυκαταλάβαινε, «Sorry, sorry, εγώ βοηθάω γυναίκες και παιδιά» ψέλλισε κατόπιν και απομακρύνθηκε ενώ ιταλοί δημοσιογράφοι τον αποκαλούσαν «παλιάτσο» και «καραγκιόζη». «Είμαστε εδώ για να προσφέρουμε βοήθεια και ειρήνη. Δεν μας ενδιαφέρει η αντιπαράθεση με την ιταλική ή πολωνική Αριστερά» επανέλαβε συγχυσμένος ο ηγέτης της Λέγκας μη γνωρίζοντας προφανώς ότι ο Μπακούν δεν είναι αριστερός, υπό τη σημαία του Kukiz 15 εξελέγη δήμαρχος του Σέμισελ το 2018: πρόκειται για ένα «αντισυστημικό» κόμμα της επονομαζόμενης «ριζοσπαστικής Δεξιάς», με λαϊκιστικές και εθνικιστικές απόψεις, που ιδρύθηκε το 2015 ως κίνημα διαμαρτυρίας από τον Πάβελ Κούκιζ, έναν δημοφιλή μουσικό και τραγουδιστή της πανκ-ροκ.

Στην πραγματικότητα, το ενδιαφέρον εδώ δεν είναι τόσο τα καραγκιοζιλίκια και η ντροπή του Σαλβίνι, και του κάθε ευρωπαίου Σαλβίνι, γιατί είναι πολυπληθής η κατηγορία, όσο η ομοψυχία και η πρωτοφανής πολιτική ενότητα με την οποία καλωσορίζουν τους ουκρανούς πρόσφυγες οι Πολωνοί, ανοίγοντας για αυτούς τα σπίτια τους, προσφέροντάς τους δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, επιδεικνύοντας εντυπωσιακή αλληλεγγύη. Είναι τόσο έντονο το κοντράστ με τη στάση της εθνολαϊκιστής κυβέρνησης του PiS στη διάρκεια της προσφυγικής κρίσης του 2015 – 2016, αλλά και πολύ πιο πρόσφατα, το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2021, όταν ο λευκορώσος δικτάτορας Αλεξάντερ Λουκασένκο, με τις πλάτες του Πούτιν πάντα, άρχισε να σωρεύει εκβιαστικά στα σύνορα της ΕΕ μετανάστες τους οποίους είχε μεταφέρει ο ίδιος από τη Μέση Ανατολή, που ήδη κλήθηκαν πολωνοί κοινωνιολόγοι να το εξηγήσουν.

Η κατάσταση ήταν τότε πολύ πιο μπερδεμένη, επισημαίνουν, γιατί κανείς δεν ήξερε ποιοι ακριβώς ήταν εκείνοι οι μετανάστες και γιατί προσπαθούσαν να μπουν στην Πολωνία. «Από ηθική άποψη, η σημερινή κατάσταση είναι ξεκάθαρη: δεν έχουμε να κάνουμε με έναν χειριστικό δικτάτορα, ο οποίος μεταφέρει ανθρώπους που θέλουν να πάνε στη Δύση στα πολωνικά σύνορα, αλλά με την επίθεση ενός κράτους σε ένα άλλο» δήλωσε στη Ντόιτσε Βέλε ο Αντρέι Ρίχαρντ, κοινωνιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. Πολωνία και Ουκρανία βρίσκονται κοντά γεωγραφικά και πολιτισμικά (βάλτε μέσα και τη θρησκεία), προσθέτουν, πριν από τη ρωσική εισβολή ζούσαν ήδη ένα εκατομμύριο Ουκρανοί στην Πολωνία, σε περυσινή δημοσκόπηση, το 90% των Πολωνών δήλωναν πως αποδέχονται τους Ουκρανούς ως συναδέλφους και γείτονες, οι Πολωνοί μπορούν να ταυτιστούν με τους Ουκρανούς και για αυτό φοβούνται, όταν νιώθεις να απειλείσαι κι εσύ και κάνεις κάτι απτό προκειμένου να βοηθήσεις τότε έχεις την εντύπωση ότι μπορείς ακόμα να ελέγξεις κάποια πράγματα.

«Ισως επίσης να ντραπήκαμε υποσυνείδητα για την κατασκευή του φράχτη στα σύνορα με τη Λευκορωσία και τώρα να τα βρίσκουμε με τη συνείδησή μας» επιχειρεί μία πιο ψυχαναλυτική προσέγγιση ένας άλλος πολωνός κοινωνιολόγος, ο Πσέμισλαβ Σαντούρα – ξεχνώντας να αναφέρει επίσης τις παράνομες επαναπροωθήσεις που είχαν καταγγελθεί, την απαγόρευση που είχε επιβληθεί σε ανθρωπιστικές οργανώσεις και δημοσιογράφους να πλησιάσουν στη μεθοριακή ζώνη, στο δάσος Μπιαλοβιέζα, εκεί όπου οικογένειες με παιδιά πάγωναν μέσα στο ψύχος, και τόσα άλλα. «Τώρα, αντανακλαστικά, είναι σαν ένα φεστιβάλ αλληλεγγύης» προσθέτει σε κάθε περίπτωση. «Θα διαρκέσει όμως όταν συνειδητοποιήσουμε ότι αφορά εκατομμύρια ανθρώπους που δεν έχουν πια σπίτια να επιστρέψουν και που θα μείνουν στην Πολωνία;».