Του διέφυγε το σπουδαιότερο

Οποιος αποφασίζει να καταπιαστεί σοβαρά με μια τέχνη, ξεκινά από τη μελέτη των μεγάλων δασκάλων. Αυτός ήταν, αυτός είναι και θα είναι για πάντα ο κανόνας. Αναλύει τα έργα τους, τα αντιγράφει για να ανακαλύψει τα μυστικά τους και να καταλάβει τη γλώσσα τους. Ομως, δεν μένει για πάντα εκεί. Οφείλει να ξεπεράσει το στάδιο της μαθητείας, γιατί αν μείνει εγκλωβισμένος στην αναπαραγωγή των προτύπων και στην άκαμπτη τήρηση των κανόνων, αργά ή γρήγορα το έργο του θα χάσει κάθε σημασία και θα γίνει διακοσμητικό. Μια άψογη αναπαραγωγή της Αφροδίτης της Κνίδου, λ.χ., στο πιο φίνο λευκό μάρμαρο που υπάρχει, σήμερα δεν θα έκανε εντύπωση. Το πολύ πολύ να κατέληγε στο λόμπι κάποιου ξενοδοχείου στο Λας Βέγκας και στα μάτια των θαμώνων δεν θα ξεχώριζε από ένα γύψινο αντίγραφο. Κανένας ανώμαλος δεν θα κρυβόταν για χάρη της στον ναό, προκειμένου να αυνανιστεί πάνω στο γλυπτό (αυτό κι αν είναι παρενόχληση…), όπως συνέβαινε με το αριστούργημα του Πραξιτέλη, αν πιστέψουμε τους αρχαίους συγγραφείς.

Σας κουράζω λίγο με τα παραπάνω, αλλά είναι η απαραίτητη επεξηγηματική βάση για την έκθεση προόδου του σπουδαστή της Ανωτάτης Σχολής Τυράννων, Βλαδίμηρου Πούτιν, ο οποίος κατά την τρέχουσα περίοδο παρουσιάζει τη διπλωματική του στην Ουκρανία. Οτι ο Βλαδίμηρος έχει εμπνευσθεί δημιουργικά από το έργο του Αδόλφου Χίτλερ και, ειδικά, από την προσάρτηση της Τσεχοσλοβακίας μεταξύ 1938 και 1939 είναι προφανές. Ομως, όσο επιδέξια και αν έχει εφαρμόσει αυτά που έμαθε μελετώντας τον Φύρερ, η αποτυχία του μεγαλόπνοου σχεδίου του είναι βέβαιη, γιατί του διέφυγε η βασική διαφορά ανάμεσα στο 1938 και το 2022, η οποία κάνει την επανάληψη του 1938 στον σημερινό κόσμο αδύνατη.

Ο Βλαδίμηρος, λόγω ηλικίας, ανατροφής, παιδείας και καριέρας, δεν σκαμπάζει γρι από δημοκρατία. (Πού να μάθει γι’ αυτήν μέσα στην KGB; Μην τον αδικούμε κιόλας…) Επίσης, όπως κάθε κομπλεξικός, περιφρονεί και υποτιμά εκείνα που δεν καταλαβαίνει. Μεγάλο λάθος αυτό, γιατί όποιος έχει διαβάσει το «Dark Continent» του Μαζάουερ – το βιβλίο που είναι της μόδας πλέον να επικαλούνται οι πάντες – καταλαβαίνει ότι η δεκαετία του 1930 ήταν η δεκαετία της κατάρρευσης των φιλελεύθερων δημοκρατιών, που είχαν δημιουργηθεί μετά τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, και της διάψευσης του ιδεαλισμού του Γουίλσον. Ο αυταρχισμός της ισχυρής ηγεσίας ήταν η μόδα, ακόμη και σε κοινωνίες όπως η βρετανική, με βαθιά δημοκρατική παράδοση αιώνων. Είναι χαρακτηριστικό ότι εμείς, εδώ στην Ελλάδα, είχαμε περί τα 4 ή 5 κομματίδια, αμιγώς ναζιστικά στη ιδεολογία τους. Ο φασισμός – για να το πω ωμά – φάνταζε σαν να ήταν το μέλλον και η λύση από τα αδιέξοδα της δημοκρατίας. Μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι υπήρχε και η κατακόκκινη εκδοχή του φασισμού, η οποία μάλιστα θριάμβευε στη Σοβιετία και είχε κερδίσει τον θαυμασμό της υψηλότερης ευρωπαϊκής διανόησης. Ακόμη και ο περιβόητος κύκλος των πέντε κατασκόπων, που στρατολόγησαν τη δεκαετία του 1930 οι Σοβιετικοί στο Κέιμπριτζ, στην κατηγορία αυτή εντάσσεται.

Σήμερα, ύστερα από σχεδόν έναν αιώνα, η δημοκρατία αντιμετωπίζει μια νέα κρίση τα τελευταία είκοσι χρόνια, κυρίως εξαιτίας της χειραφέτησης της ηλιθιότητας που επέτρεψαν οι νέες τεχνολογίες. Ομως η αξία της είναι εμπεδωμένη πεποίθηση στον Δυτικό Κόσμο, παρά τις αντισυστημικές προκλήσεις. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δεν υπάρχει πια στοιχειωδώς νοήμων και ενημερωμένος άνθρωπος που μπορεί να λέει ότι δεν γνωρίζει σε τι οδηγεί ο φασισμός.

Ούτε επίσης αμφισβητείται από κανέναν ότι η ανάπτυξη των δημοκρατικών θεσμών είναι συνυφασμένη με την οικονομική ευημερία που πέτυχε η Δύση μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου. Αυτή την κρίσιμη σχέση δημοκρατίας και οικονομικής επιτυχίας είναι που δεν μπορεί με τίποτα να συλλάβει ο Βλαδίμηρος. Γι’ αυτό νομίζει ότι μπορεί να αντιγράψει τις μεθόδους του Χίτλερ. Του λείπουν τα γνωστικά εφόδια για να καταλάβει πόσο ριζικά διαφορετικός είναι σήμερα ο κόσμος. Αν το είχε καταλάβει, ίσως η Ρωσία να μην είχε ΑΕΠ των μόλις 1.484 δισ. δολαρίων, όταν η Ιταλία έχει 1.886, η Γαλλία 2.630, το Ηνωμένο βασίλειο 2.708 και η Γερμανία 3.846…

Ο Πούτιν θυμίζει εκείνους τους μαντράχαλους που φορούν στρατιωτικές στολές και παίζουν πόλεμο, με το πρόσχημα της δήθεν ιστορικής αναπαράστασης. Και τέλος πάντων, αυτοί εκτονώνουν τις στρατόκαυλες και τις φασιστικές ροπές τους (γιατί ποιος ντύνεται με στολή των SS, αν δεν γουστάρει κάπως;) με έναν γελοίο και αναίμακτο τρόπο. Ο Πούτιν εκτονώνεται με πραγματικά όπλα και πραγματικούς νεκρούς.