Η Κίνα, η Τουρκία και οι υπόλοιποι φίλοι του Βλαντίμιρ Πούτιν

Οι περισσότερες χώρες στον κόσμο έχουν καταγγείλει τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ομως υπάρχουν και εκείνες που διατηρούν τις σχέσεις τους με τη Μόσχα άθικτες. Μεταξύ αυτών η Κίνα, η Τουρκία, η Ινδία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Βενεζουέλα. Οι λόγοι ποικίλλουν – από πρακτικά ζητήματα, όπως το εμπόριο, έως ιδεολογικά.

Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ πριν από λίγες ημέρες η μεγάλη πλειοψηφία από τις 193 χώρες μόνο τέσσερις – Λευκορωσία, Ερυθραία, Βόρεια Κορέα και Συρία – τάχθηκαν εναντίον του ψηφίσματος για την «άμεση» απόσυρση των ρωσικών στρατευμάτων από την Ουκρανία. Ομως το ψήφισμα δεν το στήριξαν όλες οι υπόλοιπες, αλλά 141. Η Κίνα ήταν μεταξύ των 35 κρατών που επέλεξαν να απέχουν μαζί με την Ινδία που διατηρεί στρατιωτικούς δεσμούς με τη Ρωσία από τη σοβιετική εποχή. Μεταξύ των χωρών που απείχαν ήταν επίσης η Αλγερία, η Αρμενία, η Κούβα, το Ιράν, το Ιράκ, το Πακιστάν, η Νότια Αφρική. Κάπως έτσι συντάχθηκε από τη Μόσχα τη Δευτέρα ένας κατάλογος «μη-φιλικών χωρών», με διάταγμα του προέδρου Πούτιν, που καθιερώνει με αόριστους όρους μια «προσωρινή διαδικασία» για την αποπληρωμή χρεών – μια από τις πρώτες απαντήσεις της Μόσχας στις κυρώσεις που τις επιβλήθηκαν από τη διεθνή κοινότητα.

Η Τουρκία του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν διατηρεί τα τελευταία πέντε χρόνια μια ιδιαίτερη σχέση με τη Ρωσία, με τη συντονισμένη παρουσία των δύο χωρών σε όλα τα μέτωπα, από τη Συρία έως τη Λιβύη και από τον Καύκασο έως το Μάλι. Αν και φαινομενικά βρίσκονται συχνά σε αντίθετες πλευρές, δείχνουν να λειτουργούν συμβιωτικά. Και οι δύο επωφελήθηκαν του γεωπολιτικού κενού που άφησαν η υποχώρηση του ενδιαφέροντος των ΗΠΑ και η ευρωπαϊκή αδυναμία, για να αυξήσουν την επιρροή τους και να εδραιώσουν την παρουσία τους στην περιοχή της ευρύτερης Μέσης Ανατολής και της Υποσαχάριας Αφρικής. Παρόλο που τα συμφέροντά τους δεν είναι πάντοτε κοινά, η στρατηγική τους συντονίζεται με κοινό στόχο να παραγκωνίσουν τη Δύση. Η Αγκυρα, σημειώνει ο ξένος Τύπος, προσπαθεί να τα έχει καλά και με τις δύο πλευρές, την ώρα που αντιμετωπίζει σοβαρή οικονομική κρίση. Από τη μία δεν επιβάλλει κυρώσεις στη Μόσχα ούτε κλείνει τον εναέριο χώρο της για ρωσικά αεροσκάφη, αλλά από την άλλη καταδικάζει την εισβολή και πουλά drones στον ουκρανικό στρατό. Εάν πραγματοποιηθεί η συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ και της Ουκρανίας Ντμίτρο Κουλέμπα στην Αττάλεια αύριο, θα είναι η πρώτη συνάντηση κορυφαίων διπλωματών των δύο κρατών μετά τη ρωσική εισβολή.

Από την άλλη η σχέση Μόσχας – Πεκίνου έχει διαφορετική βάση. Πριν από δύο ημέρες ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Γουάνγκ Γουενμπίν τόνισε πως Κίνα και Ρωσία είναι «στρατηγικοί εταίροι» αλλά οι σχέσεις τους δεν έχουν τα χαρακτηριστικά συμμαχίας ούτε αφορούν την αντιμετώπιση και τη στόχευση οποιασδήποτε τρίτης χώρας. Χθες ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ συνομίλησε με βίντεο με τους ηγέτες της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και της Γερμανίας Ολαφ Σολτς, εκφράζοντας υποστήριξη για τις γαλλογερμανικές προσπάθειες να επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα απείχαν από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ στο οποίο τέθηκε το ψήφισμα για τη ρωσική εισβολή, αλλά στη Γενική Συνέλευση λίγες ημέρες αργότερα καταψήφισαν τελικά τη ρωσική εισβολή. Ο Μπιν Χαγέντ, ο διάδοχος του θρόνου του Αμπου Ντάμπι, συνομιλεί τακτικά με τον Πούτιν και επιθυμεί να παίξει ρόλο μεσολαβητή. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν επιθυμούν να διαταράξουν τη σχέση τους με τη Ρωσία. Οι δύο χώρες συνεργάζονται στη Λιβύη και άλλες περιοχές της Αφρικής. Το εμπόριο μεταξύ τους έχει δεκαπλασιαστεί από το 1997, αγγίζοντας τα $5 δισ. το 2021. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι ο μεγαλύτερος άραβας επενδυτής στη Ρωσία.

Διαπραγματευτικό ρόλο επιθυμεί να παίξει και ο Ναρέντρα Μόντι, πρωθυπουργός της Ινδίας, καθώς το 60% του στρατιωτικού εξοπλισμού της χώρας προέρχεται από τη Ρωσία, όπως και το μεγαλύτερο μέρος της πυρηνικής τεχνολογίας της. Μάλιστα το Νέο Δελχί ήλπιζε ότι θα κατάφερνε να απομακρύνει τη Ρωσία από την Κίνα – πράγμα που μοιάζει πια λιγότερο πιθανό.