«Το ΝΑΤΟ θα πρέπει να επικεντρωθεί ξανά στη Ρωσία»

Η αποτροπή και η άμυνα έναντι της Ρωσίας θα βρεθεί στο επίκεντρο του νέου στρατηγικού δόγματος του ΝΑΤΟ, το οποίο φιλοδοξούσε να επικεντρωθεί περισσότερο στην Κίνα και τις προκλήσεις από τις νέες αναδυόμενες και ανατρεπτικές τεχνολογίες, εκτιμά η Ρόουζ Γκοτεμούλερ, η πρώην (πρώτη γυναίκα) αναπληρώτρια γενική γραμματέας της Ατλαντικής Συμμαχίας. Στη συνέντευξή της στα «ΝΕΑ» η αμερικανίδα διπλωμάτης, η οποία ήταν υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τον έλεγχο των όπλων και τη διεθνή ασφάλεια επί προεδρίας Ομπάμα, και η κύρια διαπραγματευτής των ΗΠΑ με τη Ρωσία για τη νέα Συνθήκη για τη μείωση των στρατηγικών όπλων, τη γνωστή ως Νέα START, δηλώνει επίσης εξαιρετικά ανήσυχη για την απόφαση Πούτιν να θέσει τα ρωσικά πυρηνικά σε επιφυλακή.

«Οι γεωπολιτικές και στρατηγικές επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία είναι τεράστιες και εξαρτώνται εν πολλοίς από τη στάση που θα υιοθετήσει η Ρωσία. Η Ρωσία έχει δείξει με την εισβολή αυτή ότι είναι ικανή να παραβιάζει τις πιο βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου, έχει παραβιάσει τη θεμελιώδη αρχή της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας. Πολλά εξαρτώνται από το πώς θα θελήσει να προχωρήσει. Η Ρωσία ήταν πάντα ένας σημαντικός παίκτης σε διεθνείς συμφωνίες, όπως στη Συμφωνία για τη Μη Διάδοση, και έχει παίξει σημαντικό ρόλο στη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Ακόμη και τώρα παραδόξως στις διαπραγματεύσεις για την JCPOA, οι ρώσοι διπλωμάτες συνεχίζουν να παίζουν θετικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά του Ιράν. Θα απομακρυνθεί τώρα η Ρωσία εντελώς από τις διεθνείς της ευθύνες και θα συμπεριφέρεται ως ένα κράτος παρίας; Ή θα προσπαθήσει να επανατοποθετηθεί ως υπεύθυνος διεθνής παίκτης;» αναρωτιέται η κορυφαία διεθνώς αμερικανίδα ειδικός σε ζητήματα ασφαλείας, χωρίς να μπορεί να δώσει τώρα σαφή απάντηση.

Ποια η άποψή της για την απόφαση Πούτιν να θέσει τα ρωσικά πυρηνικά σε επιφυλακή; «Προφανώς ανησυχώ. Είναι πολύ σοβαρό ζήτημα το να εκτοξεύει απειλές για τη χρήση πυρηνικών, ένα θέμα που αποτελεί αυστηρό ταμπού μετά τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, εξαιτίας των φριχτών συνεπειών τους ως όπλων μαζικής καταστροφής» επεξηγεί η Γκοτεμούλερ, η οποία εκπροσώπησε τον Αύγουστο του 2015 τις ΗΠΑ (πρώτη φορά σε επίπεδο ανώτερου αξιωματούχου) στο μνημόσυνο του βομβαρδισμού στη Χιροσίμα.

«Το να εκτοξεύει ο Πούτιν την πυρηνική απειλή είναι εξαιρετικά προβληματικό και ανεύθυνο. Φαίνεται ότι έχει χειριστεί το ζήτημα αυτό ως θέμα τακτικής στο παρελθόν. Για παράδειγμα, υποστήριξε το 2014 ότι θα έβαζε τα πυρηνικά του όπλα σε επιφυλακή όταν εισέβαλε στην Κριμαία. Μπορεί και αυτή τη φορά να είναι μια προσπάθεια να καθορίσει τις διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία και να εκνευρίσει τους δυτικούς συμμάχους. Ο πρόεδρος Μπάιντεν και οι σύμμαχοι έχουν υιοθετήσει υπεύθυνη στάση, μην αντιδρώντας υπερβολικά, αλλά όντας σταθεροί ότι είναι έτοιμοι να αποτρέψουν οποιαδήποτε ρωσική επίθεση» λέει. «Πιστεύω ότι πραγματικά ο Πούτιν θα επιτεθεί με πυρηνικά; Δεν το γνωρίζω, αλλά είναι ανησυχητικό. Κανείς δεν γνωρίζει τι γίνεται στο μυαλό του Πούτιν».

Κατά την αμερικανίδα ειδικό και διακεκριμένη λέκτορα στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, οι πράξεις του Πούτιν «έχουν προκαλέσει τεράστια αλληλεγγύη» ανάμεσα στους Ευρωπαίους στην ΕΕ, και μεταξύ της ΕΕ και της Βόρειας Αμερικής, των ΗΠΑ και του Καναδά, καθώς και εντός του ΝΑΤΟ. «Τόσο η ΕΕ όσο και το ΝΑΤΟ βιώνουν μια άνευ προηγουμένου αλληλεγγύη και συνοχή. Αυτή η πολύ ισχυρή συνοχή θα βρεθεί στο επίκεντρο της νέας ευρωπαϊκής τάξης ασφάλειας» εκτιμά, θεωρώντας επίσης ότι ο ΟΑΣΕ μπορεί να έχει ρόλο για την ασφάλεια της Ευρώπης. «Θεσμοί όπως ο ΟΑΣΕ, οι οποίοι έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ασφάλειας στην Ευρώπη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, στον οποίο συμμετέχουν και η Ρωσία, και η Ουκρανία, και άλλες πρώην σοβιετικές χώρες, μπορεί να παίξει ρόλο στην ανοικοδόμηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Δεν θα γίνει αμέσως, καθώς η εισβολή στην Ουκρανία έχει κλονίσει κάθε εμπιστοσύνη στη Ρωσία. Αλλά αν υποθέσουμε ότι επικρατεί το καλύτερο σενάριο, αν η εκεχειρία πετύχει, αν οι ρωσικές δυνάμεις αποσυρθούν, αν υποθέσουμε ότι υπάρχει τότε μια προσπάθεια να ανοικοδομηθούν οι σχέσεις στην Ευρώπη, παρότι δεν θεωρώ ότι είναι η πιο πιθανή εξέλιξη, μπορεί να δούμε τι ρόλο μπορεί να παίξει ο ΟΑΣΕ στην επούλωση των πληγών της εισβολής». Τη ρωτάμε ποιο είναι το χειρότερο σενάριο. «Μια δύσκολη και συνεχής, χωρίς τέλος, σύγκρουση στην Ουκρανία, ένας εμφύλιος μεταξύ Ρώσων και Ουκρανών. Θα είναι φοβερό για τη χώρα, αλλά και για την ασφάλεια στην Ευρώπη» απαντά.

Σχετικά με την απόφαση της Γερμανίας να ενισχύσει την άμυνά της σημειώνει: «Οταν ήμουν αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΝΑΤΟ ήταν πάντα σημαντικό θέμα ότι η Γερμανία δεν ήταν διατεθειμένη να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες, να φτάσουν στο 2% του ΑΕΠ. Είναι πολύ σημαντικό ότι η Γερμανία έχει συμφωνήσει τώρα ότι πρέπει να δαπανήσει πολύ περισσότερα σε άμυνα και θα προχωρήσει».

Πώς θα επηρεάσει η εισβολή στην Ουκρανία το νέο στρατηγικό δόγμα του ΝΑΤΟ; «Θα κάνει μεγάλη διαφορά στο νέο στρατηγικό δόγμα του ΝΑΤΟ, το οποίο θα επικεντρωνόταν στην Κίνα και τις προκλήσεις από τις νέες αναδυόμενες και ανατρεπτικές τεχνολογίες. Θα μιλούσε επίσης για αποτροπή και άμυνα στην Ευρώπη και έναντι της Ρωσίας, αλλά θα ήταν μικρότερης σημασίας. Τώρα το νέο στρατηγικό δόγμα του ΝΑΤΟ θα πρέπει να επικεντρωθεί και πάλι στη Ρωσία» υπογραμμίζει. Οσο για τη στρατηγική των ΗΠΑ δηλώνει ότι «οι ΗΠΑ θα πρέπει μακροπρόθεσμα πλέον να επικεντρωθούν τόσο στη Ρωσία όσο και στην Κίνα. Υπό τον Ομπάμα και αργότερα τον Τραμπ και τον Μπάιντεν υπήρχε η αίσθηση ότι μπορούν να στραφούν στην Κίνα, βάζοντας τη Ρωσία σε χαμηλότερη προτεραιότητα, αλλά αυτό δεν μπορεί να γίνει. Θα πρέπει να υπάρχει μακροπρόθεσμη επικέντρωση σε Κίνα και Ρωσία».