Η κοινωνία πολιτών {LF}και οι στόχοι {LF}της βιώσιμης ανάπτυξης

Λιγότερα από οκτώ χρόνια έχουν απομείνει για το 2030, έτος στο οποίο οι χώρες-μέλη του ΟΗΕ θα πρέπει να έχουν επιτύχει μια σειρά από στόχους για τους ανθρώπους, τον πλανήτη και την ευημερία («Ατζέντα 2030»).

Το 2015, στο πλαίσιο της μεγαλύτερης συνάντησης που διοργάνωσε ποτέ ο ΟΗΕ, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων ενέκριναν ομόφωνα την Ατζέντα 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Οι 17 Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) και οι 169 υποστόχοι υιοθετήθηκαν στην 70ή Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών. Oι στόχοι που αφορούν όλες τις χώρες – αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες – βασίζονται στην εκτίμηση ότι η καταπολέμηση της φτώχειας πρέπει να συνοδεύεται από στρατηγικές που βελτιώνουν την υγεία και την εκπαίδευση, μειώνουν τις ανισότητες και προάγουν την οικονομική μεγέθυνση, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν την κλιματική αλλαγή και προστατεύουν το περιβάλλον.

Η Ελλάδα δημοσιοποίησε μια στρατηγική για την προαγωγή των ΣΒΑ μόλις το 2018. Aν και το κείμενο αναφέρεται σε μια συμμετοχική προσέγγιση με το «σύνολο της κοινωνίας», η αλληλεπίδραση και η συνεργασία κράτους – κοινωνίας πολιτών αποδείχθηκαν περιορισμένες και αποσπασματικές.

Η προεδρία της κυβέρνησης ετοιμάζει τη νέα εθελοντική έκθεση για τους ΣΒΑ που θα κατατεθεί στον ΟΗΕ το καλοκαίρι του 2022. Πλέον η Ελλάδα έχει να δείξει πολλά σε επίπεδο στρατηγικής, καθώς έχουν εκπονηθεί εθνικά σχέδια δράσης για το σύνολο των 17 στόχων. Σε ό,τι όμως αφορά την υλοποίηση, η Ελλάδα έχει σημειώσει μεν πρόοδο, αλλά γενικότερα παραμένει κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ (Eurostat 2021).

Για  την επίτευξη των ΣΒΑ είναι κρίσιμη η συνεργασία κράτους, τοπικής αυτοδιοίκησης, ιδιωτικού τομέα και κοινωνίας πολιτών. Κι αν η τοπική αυτοδιοίκηση υποφέρει από τις γνωστές αγκυλώσεις (πόροι, προσωπικό, γραφειοκρατικές δομές) και ο ιδιωτικός τομέας από τους γνωστούς περιορισμούς (μικρό μέγεθος, κατακερματισμός, περιορισμένη ευελιξία), η κοινωνία πολιτών έχει πετύχει πολλά. Aπό την «Οργάνωση Γη» έως το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων και από το «Μαζί για το Παιδί» έως την «Πλατφόρμα για την Ανάπτυξη» υπάρχουν δίκτυα και οργανώσεις που έχουν προωθήσει δραστήρια τους ΣΒΑ. Αλλά και πέρα από αυτά τα δίκτυα, έχουν υλοποιηθεί πολλές  δράσεις από οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών που προωθούν επιμέρους στόχους.

Ωστόσο, όπως εύστοχα έχει τονίσει ο γενικός διευθυντής της Greenpeace, Νίκος Χαραλαμπίδης, παραμένει περιορισμένη η διατομεακή συνεργασία ανάμεσα στις οργανώσεις, ενώ η διαβούλευση με δημόσιους φορείς και ειδικά με τα αρμόδια υπουργεία είναι συχνά υποτυπώδης.

Οι οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών έχουν πολλαπλούς ρόλους. Δεν παρέχουν μόνον αγαθά και  υπηρεσίες σε ευάλωτες ομάδες. Ελέγχουν τις κυβερνήσεις και τον ιδιωτικό τομέα και τους καλούν να λογοδοτήσουν, ασκούν πιέσεις και διαμορφώνουν εναλλακτικές πολιτικές.

Απαιτείται λοιπόν μια νέα δυναμική στη δικτύωση μεταξύ των οργανώσεων. Ανάμεσα στις υποσχόμενες πρωτοβουλίες είναι το νέο πρόγραμμα του ΕΛΙΑΜΕΠ με υποστήριξη από το Ιδρυμα Μποδοσάκη και το Solidarity Now και με χρηματοδότηση από το Αctive Citizens Fund της Νορβηγίας, της Ισλανδίας και του Λιχτενστάιν. Το πρόγραμμα θα προωθήσει τον διάλογο και τις συνέργειες ανάμεσα σε οργανώσεις με διαφορετικό τομεακό προσανατολισμό.

«Aντί για καλύτερα γυαλιά, η δικτύωση σου δίνει καλύτερα μάτια» έλεγε ο Ρολάν Μπαρτ. Οι οργανώσεις περιμένουν να δουν τη βούληση των δημόσιων φορέων για περισσότερη διαβούλευση. Το κράτος περιμένει να δει τη βούληση των οργανώσεων να βρεθούν κοντύτερα η μία στην άλλη. Η ελπίδα είναι ότι μέσα από τη δικτύωση τόσο το κράτος όσο και οι οργανώσεις θα δουν ο ένας τον άλλον με καλύτερα μάτια.

Ο Αστέρης Χουλιάρας διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.