Στριμωγμένος, παίζει το πυρηνικό χαρτί

Σοκ και πολλά, αναπάντητα για την ώρα, ερωτήματα έχει προκαλέσει η προχθεσινή εντολή του Βλαντίμιρ Πούτιν ώστε να τεθούν σε κατάσταση συναγερμού οι πυρηνικές δυνάμεις της Ρωσίας – της χώρας που, με βάση τα επίσημα στοιχεία (όπως φαίνεται και στο σχετικό γράφημα), διαθέτει το μεγαλύτερο οπλοστάσιο αυτού του είδους στον πλανήτη. Πολιτικοί, στρατιωτικοί και αναλυτές προσπαθούν ήδη να ερμηνεύσουν την κίνηση του ρώσου προέδρου, στην οποία έδωσε χθες συνέχεια ο υπουργός Αμυνας, Σεργκέι Σοϊγκού, στέλνοντας το μήνυμα ότι τα στρατηγικά όπλα της χώρας του βρίσκονται σε κατάσταση πλήρους ετοιμότητας.

Ο δε εκπρόσωπος του Κρεμλίνου επέρριψε την ευθύνη στη Λιζ Τρας. «Εγιναν δηλώσεις από διάφορους αξιωματούχος σε διάφορα επίπεδα για πιθανές διαμάχες ή ακόμη και συγκρούσεις μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας. Τις θεωρούμε απολύτως απαράδεκτες. Δεν θα αναφέρω ονόματα, αν και ήταν η βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών» είπε ο Ντμίτρι Πεσκόφ.

Οσο για τη Λευκορωσία, έριξε λάδι στη φωτιά με το «ναι» στο δημοψήφισμα που οργάνωσε το καθεστώς του Αλεξάντερ Λουκασένκο για την αλλαγή στο Σύνταγμα, με την οποία επιτρέπεται η εγκατάσταση πυρηνικών όπλων στο έδαφός της, για πρώτη φορά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, όταν είχε αποφασίσει να τα παραδώσει στη Ρωσία (όπως και η Ουκρανία). Πρόκειται για «ιδιαιτέρως ανησυχητική εξέλιξη», η οποία ανοίγει «έναν πολύ επικίνδυνο δρόμο» σχολίασε ο ύπατος αρμοστής της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική Ζοζέπ Μπορέλ.

Χαμηλούς τόνους η Δύση. Η Δύση, πάντως, επιλέγει για την ώρα χαμηλούς τόνους ,με την Ουάσιγκτον να ανακοινώνει πως «δεν υπάρχει λόγος να αλλάξουν» τα επίπεδα ετοιμότητας και συναγερμού των πυρηνικών δυνάμεων των ΗΠΑ. Το ίδιο έδειξε και η δήλωση του βρετανού υπουργού Αμυνας για τον Πούτιν. «Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως πρόκειται για μια μεγάλη προσπάθεια να αποσπάσει την προσοχή από τα προβλήματά του στην Ουκρανία, πετώντας απλώς στον χώρο των μίντια τέτοιου είδους φράσεις» σχολίασε ο Μπεν Ουάλας τονίζοντας ότι ο ρώσος πρόεδρος επεδίωξε «να υπενθυμίσει σε όλους ότι διαθέτει αποτρεπτικά μέσα». «Δεν συνδέεται με οτιδήποτε ειδικό όσον αφορά την ετοιμότητα και τη δομή των δυνάμεών τους» πρόσθεσε.

Με την πλάτη στον τοίχο. Με την παραπάνω εκτίμηση συμφωνεί ο Ιαν Μπρέμερ, ιδρυτής και πρόεδρος του Eurasia Group. Οπως τονίζει σε συνέντευξή του η οποία δημοσιεύτηκε στο χθεσινό φύλλο της ιταλικής «Corriere della Sera», έχουμε να κάνουμε «με μία κίνηση ενός ηγέτη ο οποίος βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο», κάτι που σημαίνει πως «κάτι πρέπει να δοθεί στον Πούτιν προκειμένου να του επιτρέψει να κάνει ένα βήμα πίσω χωρίς να ταπεινωθεί». «Μια τόσο σοβαρή απειλή όπως εκείνη που διατυπώθηκε στην περίπτωση της Κούβας το 1962 μπορεί να λειτουργήσει ως οδός διαφυγής από την κλιμάκωση» σημειώνει χαρακτηριστικά ο Μπρέμερ.

«Η Ρωσία είναι απογοητευμένη απέναντι στην ουκρανική αντίσταση» λέει στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων και ο Ντέιβιντ Κάλφα, του ινστιτούτου Jean Jeures, με έδρα το Παρίσι, κάνοντας ουσιαστικά λόγο για προσπάθεια αντιπερισπασμού. Οσο για τον Ελιοτ Κοέν, του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS), μιλώντας στο ίδιο μέσο αποδίδει επίσης την κίνηση του Πούτιν στις αποτυχίες του στρατού του στα πεδία των μαχών: «Το γεγονός ότι δεν έχουν αποκτήσει αεροπορική υπεροχή μετά από τόσες ημέρες είναι πράγματι εντυπωσιακό (…) Αρχίζουμε να βλέπουμε τις αδυναμίες στο πεδίο της μάχης. Το ότι δεν έχουν καταφέρει να πάρουν ούτε μία πόλη και να την κρατήσουν μας λέει κάτι».

Απρόβλεπτος και ικανός για όλα. Από την πλευρά του, ο ανταποκριτής του BBC στη Μόσχα Στιβ Ρόζενμπεργκ κάνει μια διαφορετική και πολύ πιο ανησυχητική εκτίμηση στη δική του ανάλυση. «Εχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η φράση “δεν θα το έκανε ποτέ” δεν ισχύει για τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Και αυτό, με τη σειρά του, εγείρει ένα πολύ άβολο ερώτημα: “Δεν θα πατούσε ποτέ πρώτος το κουμπί των πυρηνικών. Θα το πατούσε;”. Ο ίδιος υπενθυμίζει, μάλιστα, μια δήλωση που είχε κάνει ο πρόεδρος της Ρωσίας το 2018: «Εάν κανείς αποφάσιζε να εξαφανίσει τη Ρωσία, έχουμε το νόμιμο δικαίωμα να απαντήσουμε. Ναι, θα πρόκειται για καταστροφή για την ανθρωπότητα και για τον πλανήτη. Ομως, είμαι πολίτης της Ρωσίας και ο επικεφαλής του κράτους της. Τι χρειαζόμαστε έναν κόσμο χωρίς τη Ρωσία;». Καταλήγει δε στην εκτίμηση ότι σήμερα στη Ρωσία και το σύστημά της δεν υπάρχει κανείς που θα προσπαθούσε να σταματήσει τον Πούτιν…

Δεν μπορεί να κερδηθεί. «Η τροπή που έχουν πάρει τα γεγονότα είναι ακόμη πιο αξιοσημείωτη εξαιτίας της δήλωσης που είχαν εκδώσει Πούτιν και Μπάιντεν κατά τη σύνοδό τους στη Γενεύη που πραγματοποιήθηκε λιγότερο από έναν χρόνο πριν, η οποία έμοιαζε να συνάδει με την άποψη πως η απειλή ενός πυρηνικού πολέμου αποτελεί κατάλοιπο του Ψυχρού Πολέμου» υπογραμμίζει το πρακτορείο Associated Press, αναφερόμενο και στην παρακάτω φράση που φέρει την υπογραφή και των δύο προέδρων: «Ενας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και για τον λόγο αυτόν δεν μπορεί ποτέ να γίνει». Αξίζει να υπενθυμίσουμε, επίσης, ότι στις αρχές του έτους τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας (όλα πυρηνικές δυνάμεις) υιοθέτησαν κατά λέξη την παραπάνω δήλωση και τάχθηκαν υπέρ της συνέχισης και εντατικοποίησης των διαπραγματεύσεων με στόχο «μια συμφωνία για τον γενικό και πλήρη αφοπλισμό, υπό τον αυστηρό και αποτελεσματικό διεθνή έλεγχο».

Το σίγουρο είναι πως όλοι θέλουν να ελπίζουν πως 60 ολόκληρα χρόνια μετά την «Κρίση των Πυραύλων» στην Κούβα, με πρωταγωνιστές τους τότε προέδρους ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, Τζον Κένεντι και Νικήτα Χρουστσόφ, όλα θα μείνουν στο επίπεδο των απειλών. Αλλωστε, οι πυρηνικές κεφαλές που έχουν ήδη στην κατοχή τους οι χώρες που ανήκουν σε αυτό το «κλαμπ» αρκούν για να φέρουν τον πλανήτη πίσω στη Λίθινη Εποχή.