«Μπλόκο» της Δύσης {LF}σε ρώσους καλλιτέχνες

Την ώρα που διεθνή πολιτιστικά ιδρύματα «μπλοκάρουν» τις εμφανίσεις ρώσων καλλιτεχνών σε Ευρώπη και ΗΠΑ ως συνέπεια της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία και δημοφιλείς προσωπικότητες από όλους τους τομείς της τέχνης διατρανώνουν την υποστήριξη τους στον ουκρανικό λαό, οι διευθυντές και επιμελητές μουσείων της Ουκρανίας δίνουν μάχη με τον χρόνο για να διασφαλίσουν τους θησαυρούς των συλλογών και αναγκάζονται να ακυρώσουν (προσωρινά τουλάχιστον) τη συμμετοχή τους σε μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις.

Από το πόντιουμ της Σκάλας του Μιλάνου κατέβασαν οι Ιταλοί τον διάσημο μαέστρο Βαλέρι Γκεργκίεφ, ο οποίος διατηρεί στενούς δεσμούς με τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν και το παράδειγμά τους ακολουθούν οι Αμερικανοί. Μετά τις αποδοκιμασίες που ακούστηκαν το βράδυ της Τετάρτης στην αίθουσα της Σκάλα όπου ο Γκεργκίεφ διηύθυνε την όπερα του  Τσαϊκόφσκι «Ντάμα Πίκα», την Πέμπτη, οπότε και ξεκίνησαν οι εχθροπραξίες, ο δήμαρχος του Μιλάνου και πρόεδρος της Σκάλα, Τζουζέπε Σάλα, προέτρεψε τον Γκεργκίεφ να καταδικάσει δημοσίως την εισβολή ξεκαθαρίζοντας πως αν κάτι τέτοιο δεν συμβεί, η συνεργασία του με τη Σκάλα θα τελειώσει. Η διακοπή της συνεργασίας επιβεβαιώθηκε επισήμως την Παρασκευή. Η κατάσταση θα θεωρηθεί αναστρέψιμη μόνο στην περίπτωση που ο 68χρονος αρχιμουσικός ταχθεί εναντίον των κινήσεων του Πούτιν, κάτι που δεν αναμένεται να συμβεί. Ο μουσικός διευθυντής του φημισμένου θεάτρου Μαριίνσκι στην Αγία Πετρούπολη και του Φεστιβάλ Λευκών Νυχτών, καθώς και επικεφαλής μαέστρος της Φιλαρμονικής του Μονάχου (αναμένεται να διακοπεί και αυτή η συνεργασία) βρίσκει κλειστή την πόρτα και του Κάρνεγκι Χολ στη Νέα Υόρκη, καθώς δεν γίνεται δεκτός ως μαέστρος της Φιλαρμονικής της Βιέννης, η οποία είχε προγραμματίσει περιοδεία στις ΗΠΑ για πέντε εμφανίσεις. Τον Γκεργκίεφ θα αντικαταστήσει ο μουσικός διευθυντής της Μητροπολιτικής Οπερας Γιάνικ Νεζέτ-Σεγκίν. Ανάλογη αντιμετώπιση έχει και  ο ρώσος πιανίστας Ντένις Ματσούεφ, επίσης ένθερμος υποστηρικτής του Πούτιν, ο οποίος θα συμμετείχε στην ίδια περιοδεία, χωρίς να έχει ακόμη ανακοινωθεί ο αντικαταστάτης του. Αξίζει να σημειωθεί, πάντως, ότι και η προγραμματισμένη συναυλία του Θόδωρου Κουρεντζή στο Κιότο (Concert Hall) εμφανίζεται πλέον ως «ακυρωθείσα».

ΡΩΣΙΚΟ ΜΠΑΛΕΤΟ. Τον δρόμο της εξόδου από τη Βρετανία είδε και το Ρωσικό Κρατικό Μπαλέτο της Σιβηρίας, το οποίο παρουσίαζε σε θέατρο του Νορθάμπτον τη «Σταχτοπούτα», τη «Χιονάτη» και τον «Καρυοθραύστη». Με ανάρτησή του στο Twitter το θέατρο ακύρωσε τις παραστάσεις του Σαββάτου και ενημέρωσε τους θεατές για την πλήρη αποζημίωσή τους, ενώ την Παρασκευή και το θέατρο Ελιξ στο Δουβλίνο ακύρωσε την εμφάνιση του Βασιλικού Μπαλέτου της Μόσχας ως μια κίνηση αλληλεγγύης προς τον ουκρανικό λαό. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Βασιλική Οπερα στο Λονδίνο που ακύρωσε περιοδεία  του μπαλέτου Μπαλσόι.

Το γεγονός ότι οι φορείς του πολιτισμού γυρίζουν την πλάτη στους ρώσους καλλιτέχνες – μέσα σε αυτό το πλαίσιο αποκλείστηκε η Ρωσία και από τη συμμετοχή της στη Eurovision – δεν βρίσκει σύμφωνο το σύνολο των φιλοτέχνων, αρκετοί από τους οποίους συγκεντρώθηκαν έξω από το θέατρο του Νορθάμπτον για να δηλώσουν την υποστήριξή τους στους καλλιτέχνες, τους οποίους δεν θεωρούν υπαίτιους για την κατάσταση.

Ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, αστέρες από όλους τους χώρους της τέχνης τάσσονται υπέρ της Ουκρανίας, μεταξύ των οποίων η Μαρίνα Αμπράμοβιτς, ο Σον Πεν, ο Χαβιέ Μπαρδέμ και ο Αστον Κούτσερ, ενώ και η Αννα Νετρέμπκο τάχθηκε κατά του πολέμου, αλλά σημείωσε πως διαφωνεί με την πίεση που ασκείται στους συναδέλφους της να προχωρήσουν σε δημόσιες τοποθετήσεις.

Η κατάσταση επηρεάζει και την Μπιενάλε της Βενετίας, όπου η Ουκρανία παγώνει προς το παρόν τη συμμετοχή της. Χθες ο επιμελητής του ρωσικού περιπτέρου, ο λιθουανός Ραϊμούντας Μαλασάουκας, και οι καλλιτέχνες Αλεξάντρα Σουκάρεβα και Κίριλ Σαβτσένκοφ αποσύρθηκαν, οπότε το περίπτερο θα παραμείνει χωρίς εκπροσώπηση.

ΤΑ ΟΥΚΡΑΝΙΚΑ ΜΟΥΣΕΙΑ. Αν και ήταν σχεδόν βέβαιο ότι οι σειρήνες του πολέμου θα ηχήσουν στην Ουκρανία, εδώ και μερικές εβδομάδες τα γεμάτα θησαυρούς μουσεία της χώρας δεν φαίνεται να ήταν εξαιρετικά προετοιμασμένα για το ενδεχόμενο ρωσικής επίθεσης.

Η εκκένωσή τους σε καμία περίπτωση δεν είναι μια εύκολη διαδικασία. Η αποστολή των μουσειακών συλλογών στο δυτικό τμήμα της χώρας θα μπορούσε να είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, εξαιτίας της ρωσικής αεροπορικής υπεροχής, που αυξάνει δραματικά την πιθανότητα βομβαρδισμών των κύριων οδικών αξόνων. Εξίσου δύσκολη είναι η συσκευασία και η εύρεση κατάλληλων εγκαταστάσεων αποθήκευσης. Δεδομένου δε και του πολύ χαμηλού προϋπολογισμού των ουκρανικών μουσείων, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι δεν θα άντεχαν το κόστος μιας τέτοιας επιλογής. Σε ορισμένες περιπτώσεις ωστόσο οι επικεφαλής των μουσείων επιχειρούν να αξιοποιήσουν επαφές με αντίστοιχα ιδρύματα του εξωτερικού με τα οποία διατηρούν συνεργασία, ώστε να επιχειρήσουν να αποστείλουν τα κυριότερα έργα των συλλογών τους εκτός συνόρων. Στις περισσότερες ωστόσο αναγκάζονται να καταφύγουν σε κλασικές λύσεις, όπως είναι τα υπόγειά τους. Μια τέτοια περίπτωση αποτελεί το Μουσείο Καλών Τεχνών της Οδησσού, που διαθέτει περισσότερα από 10.000 έργα τέχνης, μεταξύ των οποίων και σπάνια πρώιμα έργα του Καντίνσκι.

Το Μουσείο Ιστορικών Θησαυρών της Ουκρανίας φιλοξενεί περίπου 56.000 αντικείμενα με κορυφαίο ένα ολόχρυσο θωρακικό κόσμημα του 4ου αι. π.Χ. από έναν πολυτελή σκυθικό τάφο. Η Πινακοθήκη του Εθνικού Μουσείου Κιέβου διαθέτει μια εντυπωσιακή συλλογή ρωσικής τέχνης. Το Μουσείο Χανένκο φιλοξενεί τη σημαντικότερη συλλογή ευρωπαϊκών και ασιατικών έργων στη χώρα, από βυζαντινές εικόνες μέχρι πίνακες της Ιταλικής Αναγέννησης, φλαμανδούς και γάλλους ζωγράφους.

Το Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Ουκρανίας διαθέτει μια ολοκληρωμένη συλλογή από τον Μεσαίωνα μέχρι σήμερα και αποτελεί εύκολο στόχο καθώς βρίσκεται κοντά στα κυβερνητικά κτίρια της ουκρανικής πρωτεύουσας, ενώ κατά τη διάρκεια της επανάστασης του Μαϊντάν το 2014 βρέθηκε στο επίκεντρο της πιο σκληρής μάχης μεταξύ της αστυνομίας και των ανταρτών.