Ο σουλτάνος συνεχίζει το «ανατολίτικο παζάρι»

Ακόμη και μετά τη δήλωση που έκανε χθες ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου, η εικόνα δεν είναι καθαρή αναφορικά με το τι θα συμβεί με τα Στενά του Βοσπόρου και τα Δαρδανέλλια. Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας χαρακτήρισε την κατάσταση στην Ουκρανία επισήμως ως «πόλεμο», κάτι που συμβαίνει για πρώτη φορά και σημαίνει ότι η Αγκυρα μπορεί πλέον να αξιολογήσει το αίτημα του Κιέβου για απαγόρευση της διέλευσης των ρωσικών πολεμικών πλοίων. «Δεν έχουμε πλέον να κάνουμε με κάποια πυραυλικά χτυπήματα, η κατάσταση στην Ουκρανία είναι και επισήμως ένας πόλεμος. Θα εφαρμόσουμε τη Συνθήκη του Μοντρέ», είπε, αναφερόμενος στη συμφωνία που υπογράφηκε το 1936.

Η δήλωση αυτή ερμηνεύεται από πολλούς ως σκλήρυνση της στάσης της Τουρκίας απέναντι στη Ρωσία. Κι αυτό παρά το ότι οι τούρκοι αξιωματούχοι, του Τσαβούσογλου συμπεριλαμβανομένου, διευκρινίζουν πως ακόμη και εφόσον κλείσουν τα Στενά η Ρωσία έχει δικαίωμα να ζητήσει τη διέλευση των δικών της πλοίων με επιχείρημα την επιστροφή στις βάσεις τους στη Μαύρη Θάλασσα, όπως ρητώς προβλέπει η Συνθήκη – που επιβάλλει, ωστόσο, τη μη εμπλοκή τους σε πολεμικές επιχειρήσεις. «Δεν πρέπει να υπάρξει καμία παραβίαση αυτής της εξαίρεσης», όπως σημείωσε ο ίδιος.

Οπως είναι γνωστό, η ουκρανική κυβέρνηση έχει ζητήσει από την πρώτη στιγμή το κλείσιμό τους για τα ρωσικά πολεμικά πλοία που κατευθύνονται προς τη Μαύρη Θάλασσα (έστω κι αν όσα ανήκουν στον στόλο της περιοχής είναι ήδη εκεί), αίτημα που επανέλαβε και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι προς τον Ερντογάν κατά την τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν το Σάββατο. Η Τουρκία, όμως, δεν δίνει καθαρή απάντηση και κρατά πρακτικά ίσες αποστάσεις από τους δύο εμπόλεμους – τους οποίους, μάλιστα, επιδιώκει να φέρει στο ίδιο τραπέζι, σε μια διάσκεψη υπό τη δική της αιγίδα, που θα αναβαθμίσει σημαντικά τη θέση της.

Σημειώνεται ότι η Τουρκία μπορεί να ισχυριστεί ότι απειλείται η δική της ασφάλεια από τον πόλεμο που βρίσκεται σε εξέλιξη, κάτι που της δίνει το δικαίωμα να παρεμποδίσει πλήρως ή να καθυστερήσει σημαντικά τις διελεύσεις των ρωσικών πολεμικών πλοίων. Ολα λοιπόν, όπως είναι φανερό, εξαρτώνται από τις πολιτικές αποφάσεις που θα λάβει ο Ερντογάν, ο οποίος μοιάζει να «αντιγράφει» την τακτική του Κεμάλ Ατατούρκ και του Ισμέτ Ινονού τις παραμονές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, όπως και στη διάρκειά του. Τότε, δηλαδή, που η Τουρκία κήρυξε τον πόλεμο στη ναζιστική Γερμανία του Χίτλερ, αφότου αυτός είχε πρακτικά λήξει, μετά την ιστορική Διάσκεψη της Γιάλτας.

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ. Είναι φανερό, πάντως, τη στιγμή που η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει δημιουργήσει ένα ενιαίο μέτωπο της Δύσης απέναντί της με την επιβολή σκληρών οικονομικών κυρώσεων εις βάρος της και τη στρατιωτική ενίσχυση του Κιέβου, ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνεχίζει το γνώριμο «ανατολίτικο παζάρι». Αν και έχει καταδικάσει τη ρωσική επέμβαση, αποφεύγει να ευθυγραμμιστεί με τους υπόλοιπους εταίρους του στο ΝΑΤΟ σε πολιτικό επίπεδο – σε στρατιωτικό, έχει ήδη παράσχει στην Ουκρανία πολύτιμη βοήθεια με τα drones – αλλά και να έρθει σε συνολική ρήξη με τη Ρωσία.

Με άλλα λόγια: ο Ερντογάν όχι απλώς δεν θέλει να διακινδυνεύσει τις σχέσεις του με τη Ρωσία, οι οποίες, εκτός από το γεγονός ότι είναι αντικειμενικά σημαντικές (ειδικά στην ενέργεια), του επιτρέπουν να ελίσσεται στις σχέσεις του με τη Δύση. Επιδιώκει, επιπλέον, να αποκομίσει το μέγιστο δυνατό κέρδος από όλες τις πλευρές και, τελικά, να βρεθεί στο στρατόπεδο του νικητή – ο οποίος, όμως, για την ώρα δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει ποιος θα είναι, όχι μόνο στον πόλεμο της Ουκρανίας, αλλά κυρίως στον νέο γεωπολιτικό χάρτη του πλανήτη.

Οπως, όμως, σημειώνει και το «Economist» σε σχετική του ανάλυση, οι ραγδαίες εξελίξεις και η τεράστια πόλωση που έχει δημιουργηθεί δεν αποκλείεται να «σκοτώσουν» τη σχέση Τουρκίας και Ρωσίας, αναγκάζοντας τον Ερντογάν να συνταχθεί καθαρά με την πλευρά των παραδοσιακών του συμμάχων, ΗΠΑ και ΝΑΤΟ. «Ο κ. Ερντογάν θα ήθελε πάρα πολύ να διατηρήσει τους στενούς δεσμούς με τη Ρωσία, όμως ο πόλεμος στην Ουκρανία ίσως αποδειχθεί πως αποτελεί το τέλος αυτής της σχέσης», σημειώνει χαρακτηριστικά το βρετανικό περιοδικό. Είναι, όπως λέει και ο γνωστός στίχος, μια τέτοια στιγμή που πρέπει να αποφασίσεις με ποιους θα πας και ποιους θα αφήσεις.