Η παραφιλολογία περί αποστρατιωτικοποίησης

Η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου έχει συνδεθεί επισήμως από την Τουρκία με την ελληνική κυριαρχία επ’ αυτών. Η πικρή (για την Τουρκία) αλήθεια είναι ότι η αποστρατιωτικοποίηση της Λήμνου και της Σαμοθράκης, που πράγματι προεβλέπετο μαζί με την αποστρατιωτικοποίηση της Ιμβρου, της Τενέδου, των Δαρδανελλίων, του Μαρμαρά και του Βοσπόρου από τη Σύμβαση της Λωζάννης για τα Στενά του 1923, αντικαταστάθηκε καθ’ ολοκληρίαν από τη Σύμβαση του Μοντραί του 1936. Αποστρατιωτικοποίηση της Λέσβου, Χίου, Σάμου και Ικαρίας δεν προβλέπονται από τη Συνθήκη της Λωζάννης. Αναφέρεται ότι η Ελλάδα δεν θα εγκαταστήσει οχυρά και ναυτικές βάσεις στα νησιά αυτά, αλλά θα συντηρεί χωροφυλακή, αστυνομία και στρατιωτικές δυνάμεις από τους εφέδρους που εκπληρώνουν τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις (Les forces militaires helléniques dans les dites îles seront limitées au contingent normal, appelé pour le service militaire, qui pourra être instruit sur place, ainsi qu’à un effectif de gendarmerie et de police proportionné à l’effectif de la gendarmerie et de la police existant sur l’ensemble du territoire hellénique.) Ταυτόχρονα απαγορεύεται ρητά στην Τουρκία να πραγματοποιεί υπερπτήσεις πάνω από τα ελληνικά νησιά.

Τα Δωδεκάνησα παραδόθηκαν στο ελληνικό κράτος εν πλήρει κυριαρχία και αποστρατιωτικοποιημένα (κατόπιν σοβιετικής απαιτήσεως) με διεθνή συνθήκη το 1947. Η Τουρκία δεν ήταν συμβαλλόμενο μέρος και ως γνωστόν οι συνθήκες δεν γεννούν δικαιώματα και υποχρεώσεις σε τρίτα μέρη. Οπότε δεν έχει λόγο για την τήρηση της συνθήκης. Ολες, όμως, οι περιοχές στην Ευρώπη που ορίστηκαν ως αποστρατιωτικοποιημένες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (οι δύο Γερμανίες, ορισμένες ιταλικές νήσοι κ.λπ.) επαναστρατιωτικοποιήθηκαν με την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ και στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας αντιστοίχως.

Η Τουρκία έχει διατυπώσει με απόφαση εθνοσυνέλευσης απειλή πολέμου (casus belli) στην περίπτωση που η Ελλάδα εφαρμόσει το Διεθνές Δίκαιο στο Αιγαίο. Εχει συγκεντρώσει μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις στα παράλια της Μικράς Ασίας και στην Ανατολική Θράκη. Εχει αρνηθεί να εφαρμόσει τις αλλεπάλληλες αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας και της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ που την υποχρεώνουν να αποχωρήσει από τα κατεχόμενα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τούρκοι αξιωματούχοι επαναλαμβάνουν μονότονα τις φιλοδοξίες τους να αποκτήσουν τον έλεγχο του Αιγαίου. Αυτά όλα συνιστούν σαφείς απειλές εναντίον ενός κράτους – μέλους του ΟΗΕ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Το άρθρο 2 παράγραφος 4 του Χάρτη απαγορεύει ρητά όχι μόνο τη χρήση βίας αλλά και την απειλή εναντίον τρίτου κράτους. Επίσης το άρθρο 51 της Χάρτας των Ηνωμένων Εθνών προβλέπει το Δικαίωμα της Νόμιμης Αμυνας για όλα τα κράτη.

Η Τουρκία εξάλλου παραβίασε ή μάλλον καταρράκωσε εντελώς τις διατάξεις (άρθρο 14) της Συνθήκης της Λωζάννης για την Ιμβρο και την Τένεδο, που προβλέπει ελληνική αυτοδιοίκηση, χωροφυλακή, εκπαίδευση. Μάλλον η Ελλάδα θα όφειλε να θέσει θέμα τουρκικής κυριαρχίας στην Ιμβρο και στην Τένεδο.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης. Από τις εκδόσεις Καπόν κυκλοφορεί το συλλεκτικό τεύχος 47 της επιθεώρησης «Νέα Κοινωνιολογία» για την Ελληνική Επανάσταση