«Η ντροπή μπορεί να σκοτώσει»

Η αυτοχειρία ενός πατέρα στην Κάρπαθο, μετά το ακραίο bullying που δεχόταν από την τοπική κοινωνία, με πρόσχημα τις σεξουαλικές προτιμήσεις του γιου του, στάθηκε αφορμή να ανοίξει εκ νέου η μεγάλη συζήτηση γύρω από το στίγμα της ομοφυλοφιλίας στην Ελλάδα. Οι ρίζες των πατριαρχικών αντιλήψεων φαίνεται να είναι βαθιά ριζωμένες στην ελληνική κοινωνία, παρά τα βήματα που έχουν γίνει από οργανώσεις, ακτιβιστές αλλά και τον πολιτικό κόσμο, με σκοπό την εξάλειψή τους.

Τι είναι το τιμητικό στίγμα και πώς μπορεί να επηρεάζει την ψυχολογία των ΛΟΑΤΚΙ παιδιών και των γονιών τους; Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο Θάνος Βλαχογιάννης, project manager της Γραμμής Ψυχολογικής Στήριξης 11528, «ως τιμητικό στίγμα ορίζουμε την ενδεχόμενη κοινωνική δυσκολία και τον στιγματισμό που αντιμετωπίζουν άτομα σχετιζόμενα με ένα ήδη στιγματισμένο ή περιθωριοποιημένο άτομο». Πρόκειται για ένα αίσθημα που βιώνουν γονείς των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων όταν γνωστοποιείται η ταυτότητα του παιδιού τους, ενώ πολλοί από αυτούς απευθύνονται στη γραμμή 11528, ζητώντας από ειδικούς κατευθυντήριες για να μπορέσουν να επικοινωνήσουν με τα παιδιά τους.

Μάλιστα, όπως υπογραμμίζει ο ίδιος, μία στις τέσσερις κλήσεις στην υπηρεσία πραγματοποιείται από γονείς, οι οποίοι βιώνουν το αίσθημα της ντροπής και της ενοχής, ενώ το 65% των κλήσεων πραγματοποιείται από ΛΟΑΤΚΙ άτομα. Η γραμμή έχει δεχτεί περισσότερες από 2.100 κλήσεις από την αρχή της λειτουργίας της, τον Ιανουάριο του 2016, με το 55% αυτών να σχετίζεται με υπηρεσίες συμβουλευτικής (και το 45% να είναι επαναληπτικές).

Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις, υπήρξε παρέμβαση των Αρχών, ειδικά σε περιπτώσεις ανηλίκων που χρειάστηκε να ενημερωθεί η Εισαγγελία και να παρέμβουν κοινωνικές υπηρεσίες. «Καθώς η τηλεφωνική επικοινωνία εξασφαλίζει ανωνυμία όσων καλούν, για οποιαδήποτε παρέμβαση σημαίνει πως ήδη μας έχουν εμπιστευτεί αρκετά τα άτομα με τα οποία μιλάμε ώστε να μας κοινοποιήσουν τα στοιχεία τους», σχολιάζει ο Θάνος Βλαχογιάννης.

«Τι έχω κάνει λάθος». «Τι έχω κάνει λάθος» είναι η συνηθέστερη φράση που ακούν οι δέκτες των τηλεφωνημάτων από τους γονείς ΛΟΑΤΚΙ ατόμων, μια φράση στην οποία «συμπυκνώνεται όλη η ομοφοβία της ελληνικής κοινωνίας».

Ο ίδιος προτρέπει τους γονείς να επικοινωνούν με τα παιδιά τους, βάζοντας έτσι τέλος σε αυτό που ονομάζουμε κουλτούρα της ντροπής: «Η ντροπή μπορεί να σκοτώσει, μεταφορικά και δυστυχώς και κυριολεκτικά, όπως είδαμε στην Κάρπαθο. Είναι κάτι που έχουμε ξαναδεί – όχι τόσο στην Ελλάδα -, γονείς να βάζουν τέλος στη ζωή τους γιατί δεν μπορούν να διαχειριστούν την ντροπή, τις ενοχές που τους επιβάλλει η ομοφοβική κοινωνία».

απόπειρες αυτοκτονίας. Καναδική μελέτη, που επικαλείται η οργάνωση «Κλίμακα», επισημαίνει ότι ο κίνδυνος αυτοκτονίας στους ΛΟΑΤΚΙ νέους είναι 14 φορές υψηλότερος από ό,τι στους ετεροφυλόφιλους, ενώ μεταξύ αυτών που προσπάθησαν να βάλουν τέλος στη ζωή τους, σχεδόν ένας στους δύο δήλωσε ότι πραγματικά ελπίζει να πεθάνει.

«Οι ΛΟΑΤΚΙ έχουν πολύ πιο υψηλό ποσοστό αυτοκτονιών σε σχέση με τους συνομήλικους στρέιτ και αυτό φυσικά έχει να κάνει με τις διακρίσεις και τον εκφοβισμό που βιώνουν, ο οποίος μπορεί να ξεκινάει από το ίδιο το σπίτι», συνεχίζει ο project manager της Γραμμής Ψυχολογικής Στήριξης, ο οποίος απευθύνει έκκληση στους γονείς να καλούν στο 11528, να απευθύνονται σε εξειδικευμένους και σύγχρονους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, οι οποίοι μπορούν να τους κατευθύνουν και να τους καθοδηγήσουν. «Μην είστε οι πρώτοι θύτες των παιδιών σας. Υπάρχουν πολλοί γονείς οι οποίοι δεν έχουν δόλο, αλλά συμβαίνει αυτό ακριβώς επειδή δεν είναι ενημερωμένοι, και εδώ είναι και το κλειδί, η γνώση πάνω σε αυτά τα θέματα», σημειώνει.

Ομοφοβικές αντιλήψεις. Αντιλήψεις και φράσεις, όπως «το παιδί μου δεν θα μπορέσει να βρει δουλειά», «δεν θα μπορέσει να κάνει οικογένεια», «θα είναι μια ζωή μόνο του», τροφοδοτούν τα στερεότυπα, λέει ο Θάνος Βλαχογιάννης. «Εχουν γίνει βήματα στην Ελλάδα, αλλά όσο ακόμα δεν έχουμε συμπεριληπτική εκπαίδευση, όσο η Σεξουαλική Αγωγή δεν μπαίνει στα σχολεία, όσο υπάρχει στίγμα και κουλτούρα ντροπής γύρω από απλά πράγματα, όπως το να εξερευνήσουν το σώμα τους ή το ίδιο το σεξ τα παιδιά, είμαστε πολύ μακριά από την κατάρριψη των στερεοτύπων», καταλήγει.