Από το Μανχάταν στην Ελλάδα {CR}47 αρχαιότητες

Θα μπορούσε να είναι υπόθεση μιας ταινίας με αρχαιοκάπηλους, εμπόρους τέχνης με διεθνείς διασυνδέσεις, αρχαιότητες που ταξίδεψαν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τις χώρες προέλευσής τους, συλλέκτες δισεκατομμυριούχους χωρίς ηθικούς φραγμούς και ικανούς δικαστικούς λειτουργούς που τολμούν να εισβάλουν σε πολυτελή γραφεία και διαμερίσματα του Μανχάταν για να εντοπίσουν τις παράνομα διακινηθείσες αρχαιότητες. Με τη διαφορά πως η παραπάνω υπόθεση είναι απολύτως πραγματική και το φινάλε αναμένεται σήμερα στα γραφεία της Εισαγγελίας της Νέας Υόρκης, όπου 47 από τις 180 αρχαιότητες οι οποίες εντοπίστηκαν το 2018 στη συλλογή του διαχειριστή αμοιβαίων κεφαλαίων και γνωστού για το φιλανθρωπικό του έργο Μάικλ Στάινχαρντ θα αποδοθούν στη χώρα μας. Αυτό σημαίνει την αίσια έκβαση μιας έρευνας που είχε διάρκεια τρία χρόνια και πραγματοποιήθηκε με τη συνδρομή των υπηρεσιών του υπουργείου Πολιτισμού.

ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ. Μία μινωική λάρνακα, μία χάλκινη προτομή γρύπα, κυκλαδικά αγγεία, ειδώλια και χάλκινα ξίφη από τη Στερεά Ελλάδα, την Κρήτη, την Πάρο, τη Νάξο, τη Σάμο και τη Ρόδο – με έναν κορμό κούρου των μέσων του 6ου αι. π.Χ., η αξία του οποίου εκτιμάται σε περισσότερα από 10 εκατ. δολάρια, να ξεχωρίζει – είναι μερικά μόνο από τα αρχαία κινητά μνημεία αξίας 70 εκατ. δολαρίων που είχε στην κατοχή του ο μαικήνας των τεχνών, το όνομα του οποίου έχει δοθεί ακόμη και σε αίθουσα του Μητροπολιτικού Μουσείου της Νέας Υόρκης. Στην κατοχή του αμερικανού μεγιστάνα, ο οποίος εδώ και τρεις δεκαετίες συνέλεγε αρχαιότητες κυρίως από τον ελλαδικό χώρο και την Ιταλία, περιλαμβάνονται ακόμη μια κομψή λευκή λήκυθος (αγγείο που σχετίζεται με τις ταφικές πρακτικές και στην επιφάνεια του οποίου με ιδιαιτέρως ζωηρά χρώματα αποτυπώνονταν σκηνές από τις νεκρικές τελετές) του 5ου αι. π.Χ. με παράσταση γυναίκας και νεαρού άνδρα, η οποία εκτιμάται περίπου 380.000 δολάρια, μια σειρά πρωτοκορινθιακών ειδωλίων (7ος αι. π.Χ.) στο σχήμα πάπιας και κουκουβάγιας, η αξία των οποίων ανέρχεται σε 250.000 δολάρια, αλλά και ένας αττικός αρύβαλλος (σφαιρικό αγγείο για τη μεταφορά ελαίων ή αρωμάτων) του πρώιμου 5ου αι. π.Χ.

Και είναι αυτά, μεταξύ άλλων, που θα παραλάβει σήμερα σε ειδική τελετή η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη παρουσία του εισαγγελέα του Μανχάταν Σάιρους Βανς τζούνιορ, ο οποίος σε συνεργασία με τον ελληνικής καταγωγής βοηθό εισαγγελέα Μάθιου Μπογδάνο κατάφεραν να λύσουν αυτή την πολύπλοκη υπόθεση. «Κάθε επαναπατρισμός παρανόμως εξαχθέντων πολιτιστικών αγαθών στην Ελλάδα σημαίνει μία ακόμη πολύτιμη ψηφίδα στην ιστορία και στον πολιτισμό μας», τονίζει με αφορμή τη σημερινή τελετή η Λίνα Μενδώνη σε συνέντευξη που παραχώρησε στον «Εθνικό Κήρυκα», όπου μεταξύ άλλων αναφέρει ότι «το ζήτημα του επαναπατρισμού παρανόμως διακινηθέντων πολιτιστικών αγαθών είναι υψηλής προτεραιότητας και έχουμε αναπτύξει διεθνείς πρωτοβουλίες και συνεργασίες», εξαίροντας παράλληλα τη συμβολή του αντεισαγγελέα Μάθιου Μπογδάνου.

12 ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΔΙΚΤΥΑ. Το άρωμα Ελλάδας δεν αναδίδεται στην υπόθεση μόνο εξαιτίας της ελληνικής προέλευσης των 47 αρχαιοτήτων (τα υπόλοιπα προέρχονται από την Ιταλία, το Ισραήλ, τον Λίβανο, την Αίγυπτο και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς στην υπόθεση εμπλέκονται 11 χώρες και 12 παράνομα δίκτυα), ούτε της εμπλοκής του Μάθιου Μπογδάνου, αλλά και εξαιτίας της ανάμειξης του βρετανού αρχαιοπώλη Ρόμπιν Σάιμς, συνεργάτη και συντρόφου του Ελληνα Χρήστου Μιχαηλίδη, οι οποίοι διακινούσαν προϊόντα αρχαιοκαπηλίας από την Ελλάδα και την Ιταλία με δίκτυο που απλωνόταν σε 33 πόλεις του κόσμου και βασικά τους ορμητήρια τις αποθήκες τους στις γκρίζες τελωνειακά ζώνες της Γενεύης, αλλά και τη βίλα τους στη Σχοινούσσα. Κι ήταν ο Σάιμς που είχε πουλήσει προϊόντα αρχαιοκαπηλίας στο ζεύγος συλλεκτών Λίντα και Ουίλιαμ Μπάιεργουολτς από το Κολοράντο, οι οποίοι μπήκαν στο στόχαστρο των Αρχών ως κάτοχοι παράνομα διακινηθέντων αρχαιοτήτων. Η ιχνηλάτηση των κινήσεών τους αποκάλυψε τη σχέση τους με τον Στάινχαρντ, καθώς του είχαν πουλήσει αντικείμενα αμφιλεγόμενης προέλευσης από τη συλλογή τους. Στην υπόθεση εμπλέκονται οι επίσης διαβόητοι διακινητές αρχαιοτήτων Τζάκομο Μέντιτσι και Τζοβάνι Μπεκίνα.

Οσο για την τύχη του 81χρονου συλλέκτη με τη συλλογή έργων τέχνης αξίας 200 εκατ. δολαρίων; Ηρθε σε συμφωνία με τον εισαγγελέα και δέχτηκε να παραδώσει τις επίμαχες αρχαιότητες χωρίς να διωχθεί ποινικά και υπό τον όρο να μην αγοράσει εκ νέου αρχαία αντικείμενα ακόμη κι αν ακολουθήσει τη νόμιμη οδό.