Δεν θα χρειαστεί να «ξεμάθουμε»

Το 1997 καταναλωτές, έμποροι και επιχειρηματίες, κρατικοί λειτουργοί και συνδικαλιστές ήταν συνηθισμένοι επί ένα σχεδόν ολόκληρο τέταρτο του αιώνα στην αύξηση των τιμών. Από τη μια χρονιά στην επομένη οι τιμές έτρεχαν με ρυθμούς συνήθως διψήφιους και συχνότατα πάνω από 20%. Τα ατομικά εισοδήματα, ο οικογενειακός προϋπολογισμός, η διαχείριση της περιουσίας αντιμετωπίζονταν με τρόπο πληθωριστικό. Αυτό έληξε με μια απόφαση: Με την είσοδο της χώρας στην ΟΝΕ. Μη γελιέστε ακόμα θα ζούσαμε με διψήφιο πληθωρισμό ή τέλος πάντως με πολύ υψηλό αν δεν λαμβάνονταν η πιο σημαντική απόφαση της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Αυτό θα συνέβαινε στην υπερβολή του, αν υλοποιούνταν τα σχέδια όσων «φαντασιώνονταν» την επιστροφή στο άλλοτε εθνικό μας νόμισμα το 2015.

Η Ελλάδα απόλαυσε – συνεχίζει να απολαμβάνει καθώς σε ετήσια βάση δεν ξεπερνά το 2% ο πληθωρισμός – σταθερότητα τιμών για πάνω από δύο δεκαετίες. Μια ολόκληρη γενιά δεν γνώρισε ακρίβεια. Και αν του δημιουργήθηκε η πεποίθηση ότι βρέθηκε αντιμέτωπη με κάποιες εκφάνσεις της, σίγουρα δεν είχε καμία σχέση με αυτήν που έζησαν οι προηγούμενες γενιές. Από μόνος του οπότε οποιοσδήποτε παραλληλισμός με τις σύγχρονη άνοδο του πληθωρισμού στα επίπεδα άνω του 6% είναι ξεκάθαρα άτοπη και σίγουρα ανιστόρητη. Το μόνο κοινό χαρακτηριστικό είναι η αφετηρία του προβλήματος των δύο περιόδων. Οπως ο πληθωρισμός γιγαντώθηκε το 1972 και το 1978, με τις δύο απανωτές ενεργειακές κρίσεις. Ετσι και τώρα η ενέργεια, είναι η γενεσιουργός αιτία του προβλήματος.

Η μεγάλη διαφορά των δύο περιόδων, είναι τα εργαλεία πολιτικής. Ως νομισματικό κατά κύριο λόγο θέμα ο πληθωρισμός, άλλες οι δυνατότητες άσκησης νομισματικής πολιτικής είχε η ΤτΕ της δεκαετίας του ’70, του ’80 και του ’90 διαχειριζόμενη ένα εθνικό νόμισμα όπως η δραχμή και άλλες οι σημερινές της ΕΚΤ. Με λίγα λόγια δεν θα χρειαστεί να «ξεμάθει» η σημερινή γενιά των Ελλήνων. Το πιθανότερο είναι ότι θα συνεχίσει να απολαμβάνει αυτό το μοναδικό στην ελληνική ιστορία σταθερό περιβάλλον τιμών που έφερε στη ζωή μας το ευρώ.

Ακόμα και αν οι ανατιμητικές πιέσεις διατηρηθούν ως το καλοκαίρι, στη συνέχεια θα ανακοπούν. Απλά γιατί υπάρχει μια κεντρική τράπεζα που μπορεί να το φροντίσει και ένα ισχυρό νόμισμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρχει ζημιά στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Θα υπάρχει και θα είναι υπολογίσιμη. Το διαθέσιμο εισόδημα θα πληγεί. Και αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα. Αλλά με τις κατάλληλες συνθήκες μπορεί να είναι προσωρινό.

Αρκεί να υπάρχει ψυχραιμία στην αντιμετώπιση του φαινομένου. Τυχόν πανικός άμεσης αναπλήρωσης του χαμένου εισοδήματος, μπορεί να αφήσει ως κατάλοιπο εσωτερικές ανατιμήσεις, όταν θα υποχωρήσουν οι πιέσεις στις διεθνείς τιμές της ενέργειας. Στις δεκαετίες του ’80 και του ’90 η ονομαστική αύξηση των μισθών ήταν συνεχής. Συντηρούσε ωστόσο τον υψηλό πληθωρισμό, συρρικνώνοντας το διαθέσιμο εισόδημα. Ο εργαζόμενος εισέπραττε δηλαδή μεγαλύτερο μισθό από τη μια, ο οποίος από την άλλη όσο αύξανε του περιόριζε λόγω της ακρίβειας που προκαλούσε την αγοραστική του δύναμη.

Δεν λέω ότι δεν πρέπει να αυξηθεί ο κατώτατος μισθός. Αυτή είναι μια ήπια λύση που μπορεί να περιορίσει τις απώλειες στο εισόδημα των πιο αδύναμων. Περισσότερο ανησυχεί μια πιο γενικευμένη και βίαιη αύξηση των μισθών, από τα αιτήματα που έχουν πυκνώσει από πολλούς κλάδους της οικονομίας. Οι αποδοχές πρέπει να αυξηθούν μετά από χρόνια καθήλωσης. Απλά μπορούν να περιμένουν ακόμα μερικούς μήνες. Να φύγει τουλάχιστον η μπόρα…