Τζιπ και τζέιμς, {LF}ντακότες και μπαζούκας

Το προηγούμενο Σάββατο ασχολήθηκα με γερμανικά όπλα και με (αποτρόπαια) γερμανικά αρχικά. Σήμερα, σειρά έχουν κάποιοι όροι, επίσης στρατιωτικοί, αλλά αμερικανικής προέλευσης αυτή τη φορά.

Ποιος δεν ξέρει ή δεν έχει ακούσει τα τζέιμς και τα τζιπ (τα τζιπς, θα έλεγε ο Τσίπρας); Και οι δυο αυτές λέξεις αφορούν στρατιωτικά οχήματα, η πρώτη τα κοινώς λεγόμενα καμιόνια και η δεύτερη μικρά, ευκίνητα, ικανά να κινούνται και σε ανώμαλο έδαφος αυτοκίνητα.  Τα τζέιμς, λοιπόν, οφείλουν κατά πάσα πιθανότητα την ονομασία τους όχι σε κάποιον James που τα επινόησε (όπως, ας πούμε, τα υποπολυβόλα Τόμσον, γνωστά και ως τόμιγκαν, που πήραν το όνομά τους από τον «εφευρέτη» τους, τον John T. Thomson), αλλά στα αρχικά της εταιρείας που τα κατασκεύαζε και που δεν ήταν άλλη από την πασίγνωστη General Motors. Μέσω της συνηθισμένης σε αυτές τις περιπτώσεις προφορικής γλωσσικής διολίσθησης, τα General Motors (vehicles) έγιναν τζέιμς. Οσο για τα τζιπ, μακρινούς προπάτορες των σημερινών θηριωδών όσο και πανάκριβων jeep, το όνομά τους προέρχεται από το general purpose (vehicles), δηλαδή οχήματα παντός καιρού, για κάθε χρήση, ή κάτι τέτοιο.

Περνώντας τώρα σε μιαν άλλη πασίγνωστη λέξη, φτάνουμε στην ντακότα, κοινή ονομασία του μεταγωγικού αεροσκάφους C 47. Ντακότα (dacota) το βάφτισαν, απ’ ό,τι φαίνεται, μάλλον οι Βρετανοί, όταν άρχισαν να παραλαμβάνουν και τέτοια από τους Αμερικανούς, με βάση τον λεγόμενο Νόμο Εκμισθώσεως και Δανεισμού (Lend Lease Act) που υπέγραψε ο Ρούσβελτ τον Μάρτιο του 1941. To dacota, λοιπόν, δεν έχει καμιά σχέση με την αμερικανική πολιτεία Ντακότα (Dakota), Βόρεια και Νότια. Είναι ένα είδος ακρωνύμιου, βασισμένου στο ότι η επίσημη ονομασία των μεταγωγικών αυτών ήταν Douglas Company Transport Aircraft, δηλαδή κάτι σαν Μεταγωγικά Αεροσκάφη της Εταιρείας Ντάγκλας.

Αλλα πολύ κοινά στην εποχή μου όπλα (ομολογώ ότι δεν γνωρίζω αν χρησιμοποιούνται σήμερα) ήταν τα, επίσης αμερικανικής προέλευσης, αντιαρματικά μπαζούκας, προορισμένα να εκτοξεύουν βλήματα κατά αρμάτων μάχης. Η ελληνική ονομασία τους δεν είναι παρά ηχητική αναπαραγωγή του αμερικανικού bazooka. Ωστόσο, ενδιαφέρον παρουσιάζει και η προέλευση της πρωτότυπης ονομασίας. Το bazooka λοιπόν (από τη λέξης της αμερικανικής αργκό bazoo, που σημαίνει στόμα, στόμιο) ήταν ένα είδος πνευστού οργάνου, συγγενικού θα λέγαμε με το τρομπόνι, το οποίο είχε εμφανιστεί κατά τη δεκαετία του 1930 στις Ηνωμένες Πολιτείες και με το οποίο έμοιαζε – με λίγη φαντασία, βέβαια – το «ομώνυμο» αντιαρματικό όπλο.

Επιδόρπιο

Σε παλαιότερα τουρκικά κείμενα, ο όρος που χρησιμοποιείται για τις χώρες της Δύσης γενικά, και της Δυτικής Ευρώπης ειδικότερα, είναι Φρενγκιστάν.