Πώς η διατροφή μπορεί {LF}να βοηθήσει ασθενείς {LF}με ψωρίαση

Υπάρχουν διάφορες διαθέσιμες αγωγές για την αντιμετώπιση της ψωρίασης, από τοπικές αλοιφές έως και φάρμακα, ανάλογα με την ένταση και τη σοβαρότητα της ασθένειας. Μήπως όμως οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες αποτελούν μία ακόμη… έμμεση θεραπεία για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων; Οι ειδικοί της παγκοσμίου φήμης Ιατρικής Σχολής του John Hopkins απαντούν θετικά, δημιουργώντας μια πολύτιμη λίστα με τις «καλές» και τις «κακές» διατροφικές επιλογές.

Στη χώρα μας ο αριθμός των ασθενών με ψωρίαση αγγίζει τους 230.000 (δηλαδή, το 2,5% του πληθυσμού) ενώ κοιτώντας κανείς τη μεγαλύτερη εικόνα διαπιστώνει πως από την ίδια νόσο υποφέρουν παγκοσμίως 125 εκατ. άνθρωποι. Η διαιτολόγος στο John Hopkins, Margaret Wesdock, αναγνωρίζοντας την ταλαιπωρία των ασθενών αλλά και τις διαστάσεις που έχει λάβει η ψωρίαση προσφέρει πληροφορίες για εκείνα τα τρόφιμα που πρέπει να βρίσκονται στην «πρώτη γραμμή» αλλά και για αυτά που πρέπει να αποφεύγονται.

Ομως ποια είναι η σχέση της νόσου με τη διατροφή; Η ψωρίαση, όπως εξηγεί η ειδικός, είναι μία χρόνια διαταραχή του δέρματος. «Τα σώμα επιτίθεται λανθασμένα στον δικό του ιστό» εξηγεί η Wesdock, με αποτέλεσμα να πυροδοτεί τον υπέρμετρο πολλαπλασιασμό των δερματικών κυττάρων στην ανώτερη στοιβάδα της επιδερμίδας. Η νόσος χαρακτηρίζεται από συχνά επεισόδια ερυθήματος, φαγούρας και χαρακτηριστικά παχιά, λευκά λέπια. Μάλιστα, όπως προσθέτει η ίδια, η ψωριασική αρθρίτιδα (ακόμη ένα αυτοάνοσο νόσημα) παρουσιάζεται συνχά ως επέκταση της ψωρίασης, καθώς η φλεγμονή περνά στις αρθρώσεις.

Σε κάθε περίπτωση και όπως διευκρινίζει η ειδικός, καμία από αυτές τις καταστάσεις δεν προκαλείται από τις τροφές που καταναλώνουμε. Επιμένει όμως πως υπάρχει μια σημαντική σχέση ανάμεσα στη διατροφή και την ψωρίαση. Και αυτό διότι μερικές τροφές έχει αποδειχτεί ότι προκαλούν ή εντείνουν τις φλεγμονές στο σώμα.

Το γιατί δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί. Οι ερευνητές τρέχουν αρκετές μελέτες, αναζητώντας να εντοπίσουν τον ακριβή μηχανισμό. Είναι βέβαιο όμως έπειτα από επιστημονικές παρατηρήσεις ότι ιδίως εκείνα τα τρόφιμα που έχουν υποστεί υψηλή επεξεργασία αποτελούν ερεθιστικούς παράγοντες για τη δημιουργία φλεγμονής.

Η ίδια μάλιστα δίνει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα όταν αναφέρεται στα τρόφιμα με υψηλά λιπαρά, τα οποία αυξάνουν τη φλεγμονή στον λιπώδη ιστό. Κάπως έτσι όμως αυξάνεται ο κίνδυνος για την εκδήλωση μίας σειράς νοσημάτων όπως είναι η ψωρίαση, ο σακχαρώδης διαβήτης, οι καρδιαγγειακές παθήσεις και άλλες χρόνιες ασθένειες.

Τρόφιμα που πρέπει
να αποφεύγονται

Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες φλεγμονωδών τροφών που μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα της ψωρίασης:

Αλκοόλ. Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ κάνει το ήπαρ να λειτουργεί υπερωριακά και αυτό διότι αναγκάζεται να παράγει χημικές ουσίες για να μεταβολίσει το αλκοόλ – κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε μακροχρόνια φλεγμονή, εφόσον κάποιος πίνει πολύ και τακτικά. Το αλκοόλ μπορεί επίσης να βλάψει τα καλά βακτήρια του εντέρου, γεγονός που αποτελεί εξίσου επιβαρυντικό παράγοντα.

Γαλακτοκομικά. Πολλά γαλακτοκομικά προϊόντα τείνουν να έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, που όπως προαναφέρθηκε σχετίζονται με την πρόκληση φλεγμονών. Τα προϊόντα που περιέχουν αγελαδινό γάλα περιέχουν επίσης καζεΐνη, μια πρωτεΐνη που δυσχεραίνει την πέψη σε ορισμένους ανθρώπους. Επιπρόσθετα, τα άτομα που έχουν δυσανεξία στη λακτόζη δεν έχουν αρκετή ποσότητα από το πεπτικό ένζυμο λακτάση. Ομως, ο χρόνιος γαστρεντερικός ερεθισμός από αυτές τις καταστάσεις μπορεί να επιδεινώσει τη φλεγμονή. Δεν είναι τυχαίο που για μερικούς ανθρώπους τα συμπτώματα της ψωρίασης βελτιώνονται όταν κόβουν… μαχαίρι τα γαλακτοκομικά από τη διατροφή τους.

Επεξεργασμένοι υδατάνθρακες. Το λευκό ψωμί, το λευκό ρύζι, τα ζυμαρικά, τα αρτοσκευάσματα και ορισμένα δημητριακά που καταναλώνουμε για πρωινό αποτελούν πλούσιες πηγές επεξεργασμένων υδατανθράκων. Αυτό σημαίνει πως κατά την παρασκευή τους έχουν αφαιρεθεί οι φυτικές ίνες ή θρεπτικά συστατικά, ενώ κατά κανόνα περιέχουν πολλή ζάχαρη, που με τη σειρά της οδηγεί σε αύξηση του σακχάρου στο αίμα. Επιπλέον, όταν η γλυκόζη βρίσκεται σε υψηλές συγκεντρώσεις στο αίμα συμβαίνει μια βιοχημική αντίδραση που ονομάζεται γλυκοζυλίωση. Κατ’ αυτήν προσκολλώνται τα σάκχαρα στις πρωτεΐνες ή τα λιπίδια, δημιουργώντας τα λεγόμενα τελικά προϊόντα γλυκοζυλίωσης (AGEs), που σχετίζονται με φλεγμονές.

Κορεσμένα λιπαρά. Τα αυξημένα επίπεδα των λιποπρωτεϊνών ενδιάμεσης πυκνότητας (δηλαδή, της «κακής» LDL χοληστερόλης) συνήθως είναι το αποτέλεσμα μιας δίαιτας ιδιαίτερα πλούσιας σε κορεσμένα λιπαρά (κόκκινο κρέας, τυρί, τηγανητά… γρήγορο φαγητό και άλλα επεξεργασμένα τρόφιμα). Μελέτες έχουν δείξει ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του υπερβολικού λίπους στο σώμα και της ανάπτυξης ψωρίασης, καθώς επίσης φαίνεται να αποτελεί και αιτία επιδείνωσης των συμπτωμάτων της νόσου.

Πρόσθετη ζάχαρη. Τα αναψυκτικά, οι χυμοί φρούτων, οι καραμέλες, τα αρτοσκευάσματα και τα γλυκά περιέχουν πολλή ζάχαρη. Ο οργανισμός για να επεξεργαστεί τη ζάχαρη παράγει ινσουλίνη, ενώ παράλληλα το σώμα μας αναγκάζεται να αποθηκεύσει το πλεόνασμα ενέργειας που προσλαμβάνει στα λιπώδη κύτταρα, «θρέφοντας» συνεπακόλουθα τον λιπώδη ιστό. Τα τρόφιμα με πρόσθετη ζάχαρη προκαλούν επίσης την έκκριση φλεγμονωδών ουσιών, των κυτοκινών. Μάλιστα, ορισμένες μελέτες καταλήγουν πως οι γλυκαντικές ουσίες, όπως η ασπαρτάμη, δεν είναι τόσο αθώες καθώς και αυτές συμβάλλουν στην πρόκληση φλεγμονών.

Τροφές με γλουτένη. Μελέτες δείχνουν ότι στη «δεξαμενή» των ασθενών με ψωρίαση είναι υψηλά τα ποσοστά εκείνων που έχουν κοιλιοκάκη. Πρόκειται για μία πάθηση που προκαλείται από τη δυσανεξία στη γλουτένη (πρωτεΐνη που συναντάται στο σιτάρι και σε άλλα δημητριακά). Πιο συγκεκριμένα, η γλουτένη προκαλεί αλλοιώσεις στον βλεννογόνο του λεπτού εντέρου, εμποδίζοντας τη φυσιολογική πέψη και απορρόφηση του φαγητού. Τα άτομα με κοιλιοκάκη πρέπει να αποφεύγουν εντελώς τη γλουτένη, παρ’ όλα αυτά έχει διαπιστωθεί πως γενικότερα η μείωση της γλουτένης στη διατροφή μειώνει τις εξάρσεις στην ψωρίαση.

Η διατροφή που…
ανακουφίζει

Ακριβώς όπως ορισμένα τρόφιμα προκαλούν φλεγμονή, άλλα μπορούν να βοηθήσουν στην καταπολέμησή της. Γενικά, σύμφωνα με τη διαιτολόγο στο John Hopkins, Margaret Wesdock, η ισορροπημένη διατροφή είναι η καλύτερη προσέγγιση για τη μείωση της φλεγμονής. Συνεπακόλουθα, οι προσεγμένες διατροφικές επιλογές μπορούν να συμβάλλουν στη μείωση των εξάρσεων της ψωρίασης ή να κάνουν τα συμπτώματα της νόσου ηπιότερα. Μάλιστα και σύμφωνα με την ειδικό η «χρυσή» δίαιτα απαντάται στους κανόνες της μεσογειακής διατροφής, που είναι γνωστή παγκοσμίως για τα οφέλη της στην υγεία.

Υπό το πρίσμα αυτό η ίδια σημειώνει πως το καθημερινό μενού των ασθενών είναι καλό να περιλαμβάνει:

n Ψάρια, άπαχη πρωτεΐνη ή πρωτεΐνες φυτικής προέλευσης

n Φρούτα και λαχανικά

n Ξηροί καρποί και σπόροι

n Ελαιόλαδο

n Μικρές ποσότητες γαλακτοκομικών με χαμηλά λιπαρά

n Τρόφιμα ολικής αλέσεως

Η ειδικός διευκρινίζει επίσης πως δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι οι βιταμίνες ή τα συμπληρώματα διατροφής συμβάλλουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της ψωρίασης.