Διπλωματικός μαραθώνιος σε δύο μέτωπα

«Οσο περισσότερη διπλωματική δραστηριότητα υπάρχει, τόσο λιγότερες πιθανότητες υπάρχουν να οδηγηθούμε σε πόλεμο, αφού οι Ρώσοι βλέπουν ότι λαμβάνονται σοβαρά υπόψη»: εφόσον έχει βάση η εκτίμηση που έκανε χθες στη γαλλική Libération ο Ρατζάν Μένον, ερευνητής στο πανεπιστήμιο της Κολούμπια, τότε οι οιωνοί είναι περισσότερο καλοί παρά κακοί. Πεντάωρη κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στο Κρεμλίνο είχε χθες ο γάλλος πρόεδρος, και προεδρεύων της ΕΕ, Εμανουέλ Μακρόν, αναλαμβάνοντας μία διπλωματική αποστολή υψηλού κινδύνου με στόχο την αποκλιμάκωση της έντασης γύρω από την Ουκρανία. Την ίδια περίπου ώρα, ο γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς συναντούσε για πρώτη φορά μετά την ανάληψη των καθηκόντων του στον Λευκό Οίκο των Τζο Μπάιντεν, με πρωταρχικό στόχο να τον πείσει πως στηρίζει απόλυτα τις δυτικές προσπάθειες αντιμετώπισης του Πούτιν. Οι δύο ηγέτες που συναντήθηκαν στη Μόσχα άφησαν ανοιχτό το παράθυρο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Οι δύο ηγέτες που συναντήθηκαν στην Ουάσιγκτον φρόντισαν να παρουσιάσουν αρραγές μέτωπο. Και ο διπλωματικός πυρετός συνεχίζεται: στο πέρας της επίσκεψής του σήμερα στο Κίεβο, ο Μακρόν θα συναντηθεί στο Βερολίνο με τον γερμανό καγκελάριο και τον πολωνό πρόεδρο, ενώ ο Σολτς πρόκειται να μεταβεί στις αρχές της επόμενης εβδομάδας στο Κίεβο και τη Μόσχα.

Η επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν ήταν η πρώτη επίσκεψη δυτικού ηγέτη στη Μόσχα από όταν αυτή πυροδότησε την κρίση στην Ουκρανία, πριν από τρεις μήνες, και η πρώτη άμεση διαπραγμάτευση δυτικού ηγέτη με τον ρώσο πρόεδρο μετά τις ανταλλαγές επιστολών ανάμεσα στη Ρωσία, από τη μία πλευρά, τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ από την άλλη, σχετικά με τις εγγυήσεις ασφαλείας που αξιώνει η Μόσχα. Ενα παρακινδυνευμένο στοίχημα, για τον γάλλο πρόεδρο, που επαναφέρει μεν δυναμικά την Ευρώπη σε ένα παιχνίδι από το οποίο ο Πούτιν την είχε αυτεπάγγελτα εξαιρέσει, μπορούσε όμως εύκολα να γυρίσει μπούμερανγκ – είναι διαβόητα απρόβλεπτος διαπραγματευτής ο Πούτιν, και αρέσκεται να καλλιεργεί τους ευρωπαϊκούς διχασμούς. Οι δύο ηγέτες συνομίλησαν για πέντε ώρες, χωρίς συμβούλους, παρουσία μόνο δύο διερμηνέων και στη διάρκεια της κοινής συνέντευξης Τύπου που ακολούθησε, ο Πούτιν χαρακτήρισε τις συνομιλίες τους χρήσιμες, ουσιαστικές και επαγγελματικού τύπου. Κάποιες από τις ιδέες του Μακρόν αναφορικά με την ασφάλεια στην Ευρώπη είναι ρεαλιστικές και μπορεί να αποτελέσουν βάση για περαιτέρω «κοινά βήματα», σημείωσε, προσθέτοντας πως οι δύο ηγέτες θα έχουν νέα τηλεφωνική επικοινωνία μετά το σημερινό ταξίδι του γάλλου προέδρου στο Κίεβο.

«Υποχρέωσή μας είναι να εργαστούμε από κοινού ώστε να προχωρήσουμε μπροστά», δήλωσε από την πλευρά του ο Μακρόν, λέγοντας πως εντόπισε «σημεία σύγκλισης», όσον αφορά την ουκρανική κρίση, παρότι «οι διαφορές παραμένουν». Παράλληλα, ο γάλλος πρόεδρος επανέλαβε την κόκκινη γραμμή της Δύσης: «Η δημιουργία μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη δεν μπορεί να γίνει ακυρώνοντας το δικαίωμα κρατών να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ». Σε συνέντευξη που είχε παραχωρήσει νωρίτερα σε γαλλική εφημερίδα, ο Μακρόν είχε εκφράσει την άποψη ότι ο ρώσος ηγέτης δεν θέλει να εισβάλει στην Ουκρανία, αλλά απλώς επιδιώκει μία «αποσαφήνιση των κανόνων» με το ΝΑΤΟ και την ΕΕ. «Ευθύνη μας είναι να οικοδομήσουμε μία ιστορική λύση» στο πρόβλημα της ευρωπαϊκής ασφάλειας, δήλωσε.

Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, Τζο Μπάιντεν και Ολαφ Σολτς παρουσίασαν ενιαίο μέτωπο, με τον αμερικανό πρόεδρο να δηλώνει πως «δεν υπάρχει ζήτημα παγκόσμιας σημασίας στο οποίο να μην εργάζονται από κοινού η Γερμανία και οι ΗΠΑ», και να προειδοποιεί για «ταχείες και σοβαρές συνέπειες» σε περίπτωση ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, τονίζοντας πάντως πως οι ΗΠΑ προτιμούν τη διπλωματία. Αν υπάρξει ρωσική εισβολή, «δεν θα υπάρξει Nord Stream 2», δήλωσε κατηγορηματικά ο Μπάιντεν, με τον Σολτς να λέει, ελαφρώς πιο αόριστα: «Θα είμαστε ενωμένοι. Θα ενεργήσουμε από κοινού και θα λάβουμε όλα τα απαραίτητα βήματα». «Το κόστος θα είναι πολύ βαρύ για την Ουκρανία», διαβεβαίωσε σε κάθε περίπτωση ο γερμανός καγκελάριος.

Βασικός στόχος της επίσκεψης Σολτς στην Ουάσιγκτον ήταν να αποκαταστήσει τη γερμανική αξιοπιστία, μετά την έντονη κριτική που δέχθηκε, εντός και εκτός των τειχών, για έλλειψη ηγεσίας αλλά και μια κάποια ενδοτικότητα έναντι της Μόσχας: το Βερολίνο έχει αρνηθεί να στείλει αμυντικά όπλα στο Κίεβο, ενώ ο ίδιος ο γερμανός καγκελάριος απέφευγε τόσο καιρό να δηλώσει ξεκάθαρα πως ο αμφιλεγόμενος αγωγός φυσικού αερίου Nord Stream 2 δεν θα λειτουργήσει σε περίπτωση ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία λέγοντας στην καλύτερη περίπτωση «όλα τα ενδεχόμενα είναι πάνω στο τραπέζι» – αν και η υπουργός Εξωτερικών του, η Αναλένα Μπέρμποκ, είχε ήδη δεσμευτεί ότι ο αγωγός θα ήταν μέσα σε ένα «ισχυρό πακέτο κυρώσεων».

Ενδεικτική της προσπάθειας που κάνει το Βερολίνο να αλλάξει τις εντυπώσεις είναι η ανακοίνωση που έκανε χθες το υπουργείο Αμυνας ότι η Γερμανία θα στείλει επιπλέον 350 στρατιώτες στη Λιθουανία, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, καθώς και η διαβεβαίωση που έδωσε η Μπέρμποκ από το Κίεβο, πριν επισκεφθεί σήμερα την Ανατολική Ουκρανία, ότι η Γερμανία στέκεται «χωρίς αν ή αλλά» στο πλευρό του ουκρανικού λαού.

Διπλωματία και αποτροπή συνεχίζουν να κινούνται παράλληλα: το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε χθες ότι εξετάζει το ενδεχόμενο μιας πιο μακροπρόθεσμης παρουσίας στην Ανατολική Ευρώπη, η Πολωνία υποδέχθηκε το μεγαλύτερο μέρος των 1.700 αμερικανών στρατιωτών που της υποσχέθηκε ο Μπάιντεν, ενώ αμερικανός αξιωματούχος αποκάλυψε στο Reuters ότι αντιπροσωπεία υψηλόβαθμων αμερικανών αξιωματούχων ταξιδεύει αυτή την εβδομάδα στη Βρετανία, τη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Γερμανία για συνομιλίες με σκοπό τον συντονισμό των κυρώσεων και των μέτρων ελέγχου των εξαγωγών που θα επιβληθούν σε περίπτωση ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.