Ψώνια από «δεύτερο χέρι»

Αν τα «έξι μεταχειρισμένα αεροπλάνα» είναι «πολύ λίγα για να αντιμετωπίσουν την Τουρκία», όπως είπε ο Χουλουσί Ακάρ για την έλευση των πρώτων Rafale, τότε γιατί ο ίδιος Χουλουσί Ακάρ γκρινιάζει ότι είναι «πάρα πολλά για κανονική άμυνα»; (δηλώσεις 25/1).

Ποιoς τον ρώτησε αν είναι λίγα ή πολλά; Πώς τα μετράει; Τι πάει να πει «κανονική άμυνα»; Από πότε ο αμυνόμενος θα παίρνει την άδεια του αντιπάλου πώς θα οργανώσει την άμυνά του; Και τι τον νοιάζει να ψωνίζουμε «δεύτερο χέρι» ή e-commerce;

Φυσικά ο Ακάρ είναι τούρκος υπουργός Αμυνας και είναι ίσως αναμενόμενο να κοιτάει την ελληνική αμυντική πολιτική με μισό μάτι. Λιγότερο αναμενόμενο είναι να την κοιτούν με μισό μάτι κάποιοι δικοί μας.

Είναι οι ίδιοι και οι ίδιοι. Αρνητικοί για τους εξοπλισμούς. Αρνητικοί για τις συμμαχίες. Αρνητικοί για τις κυρώσεις. Αρνητικοί για ό,τι δεν εμπίπτει στην έγκριση της Τουρκίας, ακόμη περισσότερο για ό,τι την εκνευρίζει.

Με την ίδια επαναλαμβανόμενη μπουρδολογία. Οτι η Ελλάδα θέλει να κάνει «ελληνική λίμνη» το Αιγαίο – λες και υπάρχει τέτοιο ζήτημα…

Οτι είναι μάταιο να επιχειρούμε την ανάσχεση της Τουρκίας.

Κι ότι η καλύτερη επιλογή είναι να αποδεχτούμε τον περιορισμό της κυριαρχίας μας, έστω έναν βοηθητικό περιφερειακό ρόλο.

Διότι η πανίσχυρη Τουρκία μπορεί άλλωστε να θυμώσει και να μας το δείξει. Ως εκ τούτου ενδείκνυται μια «συμπεριληπτική πολιτική», δηλαδή μια πολιτική κατευνασμού και σύμπραξης. Η οποία φυσικά θα ασκείται με τους όρους της Τουρκίας.

Οποιος δει την ταινία «Μόναχο: στην κόψη του πολέμου» (2021)* που μόλις κυκλοφόρησε στο Netflix θα ακούσει να λέγονται τα ίδια πράγματα, σε άλλη γλώσσα, με άλλα ονόματα και για άλλες εποχές.

Διότι η ψευδαίσθηση είναι πάντα η ίδια, έστω και ψωνίζοντας δεύτερο χέρι. Πως η ρεαλιστική αποδοχή μιας πραγματικής ή εικαζόμενης ισχύος εξουδετερώνει ή εκτονώνει την άσκησή της.

Ηταν η βασική ιδέα του Νέβιλ Τσάμπερλεν στο Μόναχο.

Πως αν στη Γερμανία παραχωρηθούν όσα διεκδικεί μέσω μιας «συμπεριληπτικής» συμφωνίας, τότε ο πόλεμος καθίσταται περιττός. Και μια τέτοια συμφωνία διασφαλίζει την «ειρήνη για την εποχή μας» – όπως φώναξε στο αεροδρόμιο επιστρέφοντας από το Μόναχο και ανεμίζοντας το χαρτί της συμφωνίας ο ανεκδιήγητος βρετανός πρωθυπουργός.

Μετάφραση. Γιατί η Τουρκία να καταφύγει στην ισχύ, όταν μπορεί να επιτύχει όσα επιδιώκει δωρεάν και άκοπα; Δεν χρειάζονται λοιπόν ούτε Rafale, ούτε φρεγάτες, ούτε συμμαχίες, ούτε κυρώσεις, ούτε πολιτική ανάσχεσης. Δεν χρειάζεται καν μια «αντι-τουρκική» πολιτική στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Αρκεί η αποδοχή της τουρκικής επιβολής όπως προκύπτει από την ισχύ της.

Ρεαλισμός, κύριοι!

Προφανώς είναι πιο οικονομικό. Δεν ξέρω αν είναι το ίδιο ανεκτό. Οχι για εθνικούς ή ιδεολογικούς υπολογισμούς. Αλλά για απολύτως ρεαλιστικούς λόγους.

Διότι αν ανατραπεί μια ισορροπία ισχύος ποτέ δεν ξέρεις πού θα οδηγήσει η ανατροπή της. Ποια είναι τα όρια;

Μετά τη Σουδhtία που του παραχωρήθηκε στο Μόναχο, ο Χίτλερ δεν επέστρεψε εξημερωμένος στο Βερολίνο. Εισέβαλε στην Πράγα, στο Αμστερνταμ, στις Βρυξέλλες, στο Παρίσι…

Ετσι και τώρα. Κανείς δεν ξέρει, ούτε μπορεί να πει τι θα ακολουθήσει μετά την Κύπρο ή το Καστελλόριζο. Τα Δωδεκάνησα; Τα νησιά του Βορείου Αιγαίου; Η Θράκη;

Αυτό ακριβώς λέει η ρητορική του Ακάρ. Ούτως ή άλλως είστε χαμένοι επειδή είστε ανίσχυροι. Αποδεχτείτε το, να μην τρέχουμε και να μην μπλέκουμε.

Αυτό ακριβώς υπονοεί και η ρητορική των ελλήνων ομοϊδεατών του Ακάρ. Χαμένοι για χαμένοι, γιατί να ξοδεύουμε από αυτά που δεν έχουμε όταν είμαστε ανήμποροι να αποτρέψουμε την τουρκική ισχύ;

Υπάρχει και ένας δεύτερος ακατάληπτος αλλά προφανής παραλληλισμός. Πάλι από «δεύτερο χέρι».

Οπως τότε στη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία, έτσι και τώρα στην Ελλάδα, ο κατευνασμός κρύβεται στο περιτύλιγμα μιας «ρητορικής ειρήνης». Την ειρήνη που όλοι αγαπούμε.

Τότε ήταν απολύτως κατανοητό. Με φρέσκους ακόμη τους τάφους του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου ο πασιφισμός ήταν στον αέρα των καιρών.

Κάποια στιγμή στην ταινία του Netflix ο Τσάμπερλεν επικαλείται τις απώλειες τόσων φίλων και γνωστών του στα χαρακώματα της Φλάνδρας για να δικαιολογήσει την πολιτική του απέναντι στη χιτλερική Γερμανία. Η επίκληση έχει μια βάση.

Αλλά στη σημερινή Ελλάδα για ποιο συλλογικό τραύμα μιλάμε; Η μεγαλύτερη καταστροφή που βιώνουμε είναι αν έκλεισε η Αττική Οδός από το χιόνι.

Δεν υπάρχει αμφιβολία φυσικά ότι μιλάμε για άλλες εποχές που δυσκολεύουν τις συγκρίσεις.

Αλλά αυτό δεν αναιρεί το πραγματικό γεγονός ότι στην περίπτωσή μας έχουμε να κάνουμε κατά κανόνα με άκαπνους κουβεντολόγους που άκουσαν για χαρακώματα στα αμφιθέατρα. Λυπάμαι αλλά δεν είναι ακριβώς το ίδιο.

Το αποτέλεσμα είναι όμως το ίδιο.

Οπως το 1938, έτσι και το 2022, μια «ρητορική ειρήνης» οδηγεί εκ των πραγμάτων σε μια πολιτική αφοπλισμού. Πολιτικού, διπλωματικού και στρατιωτικού.

Και για να μην παρεξηγηθώ: άλλο είναι μια «ρητορική ειρήνης» και άλλο μια «φιλειρηνική πολιτική».

Η πρώτη μπορεί να εξελιχθεί σε μοχλό εκβιασμού. Η δεύτερη είναι η αυτονόητη πυξίδα κάθε πολιτισμένης και φιλήσυχης χώρας όπως θέλουμε (υποθέτω) να είναι η δική μας.

Η οποία δεν φιλοδοξεί φυσικά να πάρει την Κόκκινη Μηλιά. Αλλά προτιμάει να αντιμετωπίζει τους εκχιονιστήρες του Πατούλη, παρά τα γεωτρύπανα του Ακαρ.

Και γι΄ αυτό αγοράζει και καινούργια και μεταχειρισμένα αεροπλάνα κατά την κρίση της και τη βούλησή της.

* Στηρίζεται στο βιβλίο του Robert Harris «Munich» 2017