«Ενας άνθρωπος, μόνος, που αντιστεκόταν»

Ο Χρήστος Σαρτζετάκης, ως ανακριτής στη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη έπαιξε έναν καταλυτικό ρόλο στο να βγει στην επιφάνεια η σκοτεινή πλευρά της Χωροφυλακής στη Βόρεια Ελλάδα, που τότε δεν λεγόταν «Αστυνομία». Ατεγκτος όπως ήταν ως χαρακτήρας, ξεσκέπασε το «αβγό του φιδιού» και παρ’ όλες τις πιέσεις που δέχτηκε από τους ανωτέρους του, με έδρα την Αθήνα, δεν υπέκυψε σε καμία από τις πολλαπλές απειλές τους. Και μόνο γι’ αυτό, με «καθαρά χέρια», άξιζε να τιμηθεί από τον πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας εν έτει 1985.

Για τον δικό μου αποχαιρετισμό, επιστρέφω στις σελίδες του «Ζ»:

ΑΝΑΚΡΙΤΗΣ: Ποιος ήταν επικεφαλής των αστυνομικών δυνάμεων τη νύχτα της 22ας Μαΐου;

ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ: Δεν δύναμαι να απαντήσω εις το ερώτημά σας καθ’ όσον, ως προείπον, εγώ κατά την ημέραν εκείνην ως Επιθεωρητής Χωροφυλακής δεν ήσκουν διοίκησιν. Δεν έχω υπ’ όψιν μου ποίον όριζεν επικεφαλής της Αστυνομικής Δυνάμεως η σχετική διαταγή της Αστυνομικής Διευθύνσεως.

ΑΝΑΚΡΙΤΗΣ: Στην δικογραφία υπάρχει αντίγραφο της διαταγής. Ορίζεται επικεφαλής ο Αστυνομικός Υποδιευθυντής. Στον ίδιο χώρο, όμως, παρευρίσκεται και ο Αστυνομικός Διευθυντής. Ποιος απ’ τους δύο είναι ο υπεύθυνος;

ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ: Εφ’ όσον η διαταγή δεν ανεκλήθη επιτοπίως διά νεωτέρας προφορικής διαταγής του παρισταμένου Αστυνομικού Διευθυντού, την όλην ευθύνην διά τα μέτρα τάξεως εξηκολούθη να φέρη ο Υποδιευθυντής, χωρίς εκ τούτου να αποκλείεται η γενικοτέρα ευθύνη του Διευθυντού, ως αμέσου υπευθύνου κατά τον Κώδικα και τον Κανονισμόν της Χωροφυλακής, ανεξαρτήτως της παρουσίας του ή μη εις τον τόπον της συγκεντρώσεως.

ΑΝΑΚΡΙΤΗΣ: Κατά ποίον τρόπον θα έπρεπε να γίνη η ανάκλησις της διαταγής;

ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ: Η ανάκλησις αυτή έπρεπε να γίνη ρηματικώς, κατά τον τρόπον απολύτως σαφή, εγγράφως ή προφορικώς.

ΑΝΑΚΡΙΤΗΣ: Εάν ο Διευθυντής δεν είχε αναλάβει εμπράκτως την όλην υπευθυνότητα των μέτρων τάξεως, πώς δικαιολογείτε εσείς την συνεχή παρουσίαν του εις τον τόπον της συγκεντρώσεως;

ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ: Συγκεντρώσεις εν κλειστώ χώρω, ως η συγκεκριμένη των «Φίλων της Ειρήνης», συνηθέστατα περιορίζονται εις το αστυνομικόν ενδιαφέρον του τοπικώς αρμοδίου αστυνόμου και των ειδικών υπηρεσιών της Ασφαλείας.

ΑΝΑΚΡΙΤΗΣ: Το πλήθος, των αντιφρονούντων, η κακοποίησις του Ζ κατά την είσοδόν του εις το κτίριον, ένθα η ομιλία, η κακοποίησις του Πηρουχά, ο λιθοβολισμός της αιθούσης, αι κραυγαί, αι κακοποιήσεις άλλων πολιτών δεν σας έκαμαν να εκτιμήσετε την κατάστασιν, δεδομένης της τεραστίας αστυνομικής εμπειρίας την οποίαν διαθέτετε, ως εκτάκτως σοβαράν;

ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ: Εάν η κατάστασις ήτο τοιαύτη, ώστε να δύναται να χαρακτηρισθή ως έκτακτος και σοβαρά, τότε είχον πράγματι υποχρέωσιν, εκ του άρθρου 9 του Κώδικος της Χωροφυλακής, να αναλάβω εγώ προσωπικώς την διεύθυνσιν των μέτρων τάξεως και ασφαλείας. Πλην όμως, τοιαύτα επεισόδια, ως τα προαναφερθέντα, είναι συνηθέστατα εις τας συγκεντρώσεις. Εχομεν, μάλιστα, περιπτώσεις κατά τας οποίας και αυτοί ακόμη οι παριστάμενοι Εισαγγελείς ελιθοβολήθησαν από κομμουνιστάς, χωρίς πάλιν η κατάστασις να δύναται να εκτιμηθή ως έκτακτος και σοβαρά. Τοιαύτη θα ήτο αν ηδυνάμεθα να προβλέψωμεν τον βαρύτατον τραυματισμόν του Πηρουχά και τον θανάσιμον τοιούτον του Ζ. Αλλά πώς να προβλεφθούν αυτά; Ομολογώ ότι η πείρα μας είναι πτωχότατη από επιθέσεις κατά ασθενοφόρων αυτοκινήτων του Ερυθρού Σταυρού. Επίθεσιν κατά ασθενοφόρου μίαν μόνον ενθυμούμαι εις την αστυνομικήν μου ζωήν, γενομένην υπό συμμοριτών κατά τη διάρκειαν του ανταρτοπολέμου. Και πάλιν, αν ήμουν έμπροσθεν της οδού Σπανδωνή και έβλεπα ένα τρίκυκλο να εφορμά, δεν θα αποτραβιόμουν, γιατί πώς να σκεφθώ ότι μπορούσε σκοπίμως να επιπέσει κατ’ εμού; Τέτοια μέσα πολιτικής δολοφονίας είναι πρωτάκουστα την εποχή που ο άνθρωπος φθάνει στην Σελήνη και καλλιεργεί τους βυθούς των θαλασσών.

ΑΝΑΚΡΙΤΗΣ: Ακριβώς αυτή είναι και η δική μου γνώμη.