Τράπεζα χρόνου και αλληλεγγύης

Μια τράπεζα, διαφορετική από τις άλλες, λειτουργεί εδώ και έναν χρόνο και απευθύνεται αποκλειστικά σε μονογονεϊκές οικογένειες, κυρίως χαμηλού εισοδήματος. Πρόκειται για μια τράπεζα χρόνου, ένα δίκτυο αλληλέγγυας οικονομίας, με μονάδα συναλλαγής, όμως, όχι το ευρώ αλλά τον χρόνο και πιο συγκεκριμένα τις ώρες. Τα μέλη της ανταλλακτικής αυτής τράπεζας για κάθε ώρα που προσφέρουν, κερδίζουν μία ώρα σε υπηρεσίες. Ετσι, χειροτεχνίες και μαθήματα αγγλικών και μουσικής, λογιστικές αλλά και νομικές υπηρεσίες, υποστήριξη ηλεκτρονικών υπολογιστών ακόμη και μαθήματα ευεξίας και σωματικής άσκησης προσφέρονται, μεταξύ άλλων, σε μονογονείς με αντάλλαγμα μία ώρα άλλων υπηρεσιών.

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα λειτουργεί στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας ParentBank, στην οποία συμμετέχει το ΚΜΟΠ (Κέντρο Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας) μιας οργάνωσης της Κοινωνίας των Πολιτών, με στόχο την ενσωμάτωση των χαμηλόμισθων μονογονέων στην αγορά εργασίας. Ταυτόχρονα, με την ελληνική τράπεζα χρόνου, υπηρεσίες ζητούνται και προσφέρονται σε Ρουμανία, Βουλγαρία, Ισπανία, Κροατία και Λιθουανία. Αυτές, εξάλλου, μαζί με την Ελλάδα είναι οι χώρες της Ευρώπης, όπου τα ποσοστά των μονογονεϊκών οικογενειών, που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, ήταν υψηλότερα.

Είναι ενδεικτικό πως το 2016, το υψηλότερο ποσοστό κινδύνου φτώχειας (πάνω από το ένα τρίτο του συνόλου) στα 28 κράτη-μέλη της ΕΕ καταγράφηκε στους μονογονείς με συντηρούμενα τέκνα. Πιο συγκεκριμένα, οι γυναίκες είναι η ομάδα που πλήττεται περισσότερο, διότι τα μονογονεϊκά νοικοκυριά στις χώρες της ΕΕ απαρτίζονται από γυναίκες σε ποσοστό περίπου 85%. Στη χώρα μας, βάσει των στοιχείων του Συλλόγου Μονογονεϊκής Οικογένειας και Γυναίκας, αυτή τη στιγμή οι μονογονεϊκές οικογένειες αναλογούν περίπου στο 28% του συνόλου των οικογενειών, ενώ το ποσοστό των οικογενειών με μόνους γονείς τις μητέρες αγγίζει το 80%. Σύμφωνα, δε, με τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, τα οποία βασίζονται στην απογραφή του 2011, οι οικογένειες που αποτελούνταν από έναν πατέρα και παιδί ή παιδιά έφταναν τις 74.438, ενώ ο αντίστοιχος αριθμός μονογονεϊκών οικογενειών με μητέρα και παιδί ή παιδιά ήταν 389.337.

Μοιράζονται δεξιότητες

Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» η διαχειρίστρια του προγράμματος, Αριάδνη Ματράκα, ο  χρόνος λειτουργεί ως νόμισμα σε επίπεδο τοπικής κοινότητας και δίνει τη δυνατότητα στα άτομα να μοιράζονται τις δεξιότητές τους και να ανταλλάσσουν χωρίς χρηματικό αντάλλαγμα υπηρεσίες, το κόστος των οποίων ενδεχομένως αδυνατούν να επωμιστούν.

«Βασικός στόχος του προγράμματος που «τρέχουμε» είναι η ενίσχυση των χαμηλόμισθων μόνων γονέων και η διευκόλυνση να εισαχθούν στην αγορά εργασίας, ακόμη και στο κομμάτι του επιχειρείν. Γι’ αυτό και εργαστήκαμε με δύο ομάδες, από τη μία με μονογονείς, ηλικίας από 18 έως 50 ετών, που ήταν έτοιμοι να εργαστούν αλλά και να ανοίξουν τη δική τους επιχείρηση και από την άλλη με επαγγελματίες, οι οποίοι ενθάρρυναν την είσοδο των μονογονέων στην αγορά εργασίας. Περισσότεροι από 100 μονογονείς εκπαιδεύτηκαν και πάνω από 200 επαγγελματίες βοήθησαν μέσω σεμιναρίων», επισημαίνει και προσθέτει πως στο πλαίσιο αυτό ξεκίνησε και η ιδέα της τράπεζας χρόνου, η οποία και θα συνεχίσει να λειτουργεί για τα επόμενα τουλάχιστον πέντε χρόνια.

Ηδη, στον πρώτο χρόνο λειτουργίας της, περισσότερα από 150 μέλη από την Αθήνα έχουν εγγραφεί σε αυτήν. «Είναι γεγονός πως το σύστημα της ανταλλακτικής οικονομίας έχει επιχειρηθεί και στο παρελθόν, σε μεγαλύτερη, ωστόσο, κλίμακα. Στην περίπτωση της τράπεζας χρόνου για τις μονογονεϊκές είναι πολύ σημαντική η έγκριση των μελών και το γεγονός ότι πρόκειται για μια πιο μικρή κοινότητα», σημειώνει η διαχειρίστρια του προγράμματος.

Ζωντανή πλατφόρμα

Οι υπηρεσίες που επιλέγονται κατά κόρον στην ελληνική τράπεζα χρόνου είναι τα μαθήματα, οι υπηρεσίες για νομικά και λογιστικά ζητήματα αλλά και η βοήθεια στο σπίτι. Αντίστοιχα, στην τράπεζα χρόνου της Λιθουανίας – τα μέλη της οποίας βρίσκονται σε ένα μικρό χωριό – πιο διαδεδομένη ανταλλακτική υπηρεσία είναι αυτή της φροντίδας των παιδιών. «Πρόκειται για μια ζωντανή πλατφόρμα, όπου πραγματοποιούνται συναλλαγές, κάποια μέλη μόλις ολοκληρώσουν μία ανταλλαγή αποχωρούν, άλλα, πάλι, συνεχίζουν. Το σίγουρο είναι ότι τα μέλη ανανεώνονται. Πλέον, γίνονται προσπάθειες να ενταχθούν στην τράπεζα ως μέλη και οι επαγγελματίες που μπορούν να προσφέρουν στους μονογονείς συμβουλές για την ένταξή τους στην αγορά εργασίας. Είναι, πάντως, γεγονός ότι η ανταλλακτική τράπεζα δημιουργήθηκε σε μια εποχή, όπου πολλές υπηρεσίες γίνονται – και λόγω της πανδημίας – διαδικτυακά».