Η αποτίμηση μίας συγγνώμης

Η ετυμολογική προέλευση της λέξης «συγγνώμη» είναι από το συν και το γιγνώσκω. Εννοιολογικά, τα ηλεκτρονικά λεξικά την ταυτίζουν με τη μετάνοια. Προσωπικά, έχω την αίσθηση ότι η έννοια της συγγνώμης, αν δεν συνοδεύεται από κάποια διευκρίνιση, κάποια επεξήγηση, ανεμίζει μετέωρη. Για παράδειγμα, η Δήμητρα Γαλάνη το ξεκαθαρίζει όταν τραγουδά σε μουσική Γιώργου Χατζηνάσιου και στίχους Γιώργου Κανελλόπουλου «Συγγνώμη που σ’ αγάπησα πολύ / δεν ξέρω ν’ αγαπώ όμως πιο λίγο / Συγγνώμη που σ’ αγάπησα πολύ / μα βρήκα το κουράγιο και θα φύγω». Σοφόν το σαφές. Το λέει η γυναίκα. Ζητώ συγγνώμη όχι επειδή σου έψησα το ψάρι στα χείλη που λέει ο λόγος αλλά επειδή αυτό το έκανα από την πολλή αγάπη. Το ίδιο και ο Αντώνης Ρέμος που, σε στίχους και μουσική Γιώργου Θεοφάνους αναλαμβάνει και τις ευθύνες του «Συγγνώμη, συγγνώμη, συγγνώμη, για όλα φταίω εγώ, συγγνώμη».

Και μετά από αυτό το μουσικοχορευτικό διάλειμμα, ας πάμε λίγο και στην ουσία της συγγνώμης που ζήτησε προχθές ο Πρωθυπουργός και που την πήραν σταυροβελονιά κόμματα και σόσιαλ μίντια. «Η συγγνώμη δεν φτάνει» αποφάνθηκε η μείζων αντιπολίτευση κι εγώ θυμήθηκα τότε που ραβόμασταν στις μοδίστρες. «Δεν φτάνει το ύφασμα» μας έλεγαν. Για φούστα; Για φόρεμα; Για ταγιέρ; Ο Νίκος Ανδρουλάκης πάλι (που είναι στα χάι του διότι έχει όλο και περισσότερους ψηφοφόρους πλάι του) θεώρησε ότι είναι μάταιη μία συγγνώμη κατόπιν εορτής. Αν ισχύει αυτό που έχει πει ο Βίτγκενσταϊν, ότι τα όρια της γλώσσας μας είναι τα όρια του κόσμου μας, στον κόσμο του προέδρου του ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να ζητάμε συγγνώμη προκαταβολικά, έτσι βρε παιδί μου, για παν ενδεχόμενο.

Ωστόσο, έστω και εκφρασμένη λάθος υπάρχει μεγάλη δόση αλήθειας στις παραπάνω δηλώσεις. Η συγγνώμη σκέτη νέτη – που σημαίνει παραδοχή του λάθους, μετάνοια αλλά συγχρόνως και αίτηση συγχώρεσης – έχει μια κάπως θεοκρατική έννοια, μην πω μεταφυσική. Εντάξει κύριε Πρωθυπουργέ, συγχωρεμένος. Και μετά; Ακόμη και τότε που μας κατσάδιαζαν στο σχολείο, σκύβαμε υποκριτικά
το κεφάλι και λέγαμε «Συγγνώμη, δεν θα επαναληφθεί». Θέλω να
πω ότι η συγγνώμη, ιδιαίτερα όταν εκφέρεται από επίσημα χείλη, θέλει πραγμάτωση. Η πολιτική δεν είναι εξομολογητήριο. Με εκατό «πατερημά», δέκα γονυκλισίες την ημέρα και δέκα ημέρες νηστεία να καθαρίζεις. Θέλει έργο και τεκμηρίωση που να την αποδεικνύουν ώστε να μην ακούγεται ως «Λόγια, λόγια, λόγια / λόγια ψεύτικα» (πολύ τραγούδι σήμερα). Διαφορετικά ανακουφίζει μόνο αυτόν που την εκφέρει
και όχι αυτόν που την ακούει.

Πρέπει όμως να παραδεχθούμε κάτι. Οι έλληνες πολιτικοί την έχουν πολύ ακριβή τη συγγνώμη τους. Σαν να στραμπουλάνε τη γλώσσα όταν πρόκειται να την εκφέρουν. Είναι, φαίνεται, σαν τους κομμουνιστές που, όπως έλεγε Κνίτης φίλος, «Οι κομμουνιστές δεν ζητάνε ποτέ συγγνώμη γιατί δεν κάνουν ποτέ λάθη». Ισως γι’ αυτό κι εκείνος ο υπουργός της Πρώτης Φοράς Αριστεράς, ο Νίκος Τόσκας, έλεγε μετά την τραγωδία στο Μάτι «Ψάχνω, ψάχνω αλλά δεν βρίσκω κανένα λάθος».

Η αποτίμηση μίας πρότασης μομφής

Σαββατοκύριακο έρχεται, θα βρέχει λένε, το χιόνι έχει γίνει πάγος και δεν είμαστε τώρα για καμιά σαβούρδα άρα στο σπίτι θα μείνουμε και το Νέτφλιξ το έχουμε ξετινάξει. Ο ΣΥΡΙΖΑ όμως που πάντα αφουγκράζεται τις ανάγκες του λαού, φρόντισε για τη διασκέδασή μας πριν από εμάς για εμάς. Ο πρόεδρός του κατέθεσε αυτοκτονική πρόταση μομφής και το Σαββατοκύριακο αναμένεται κοινοβουλευτική ατραξιόν εφάμιλλη του πάλαι ποτέ Αναψυκτήριου Παλλήνης. Το πρόγραμμα γνωστό. Ο κύριος Τσίπρας θα μορφάζει και θα λέει τσιτάτα των σόσιαλ, το γέτι της Κρήτης θα απασφαλίσει, η Βασδέκη θα τραγουδά και ο Γκίκας θα χοροπηδά (τα δύο τελευταία από το αναγνωστικό του Δημοτικού). Εν τω μεταξύ, για πρώτη φορά, αρχηγός της αντιπολίτευσης κάνει πρόταση μομφής όχι για να πέσει η κυβέρνηση αλλά για να μην πέσει εκείνος όπως καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις.