Η «ηλεκτρική καρέκλα» της Πολιτικής Προστασίας

«Τα ακραία καιρικά φαινόμενα είναι η απευθείας συνέπεια της κλιματικής αλλαγής. Δεν είναι πρόβλημα που μπορούμε να μεταθέσουμε για λίγες δεκαετίες. Πρέπει να αντιμετωπιστεί εδώ και τώρα, καθώς οι επιπτώσεις της επηρεάζουν τις ζωές εκείνων που, μέχρι πρότινος, δεν ενδιαφέρονταν πολύ για το θέμα». Αυτό ήταν το αρχικό συμπέρασμα της ομιλίας του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σύνοδο Κορυφής για το Κλίμα τον Σεπτέμβριο του 2019. Για να καταλήξει εκεί είχε περιγράψει στο ακροατήριο όσα είχαν συμβεί έναν χρόνο νωρίτερα «σε μια προαστιακή κωμόπολη» λίγο έξω από την Αθήνα, το Μάτι. Πράγματι, εκείνη η πυρκαγιά ήταν η πρώτη που καταγράφηκε στο ελληνικό συλλογικό φαντασιακό ως η απόδειξη όσων δύναται να προκαλέσει η κλιματική αλλαγή. Αλλά και ως η πιο τρανταχτή επιβεβαίωση της αναγκαιότητας ενός σύγχρονου – και οργανωμένου – μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Εκτοτε, ο τελευταίος κλήθηκε να αντιμετωπίσει αρκετά πρωτόγνωρα μετεωρολογικά φαινόμενα και τα βλέμματα όλων – ακόμη κι «εκείνων που δεν ενδιαφέρονταν πολύ» – ήταν στραμμένα πάνω του. Η Πολιτική Προστασία έχει γίνει πια ένα πεδίο όπου δοκιμάζεται, και κρίνεται, τόσο η ικανότητα όσο και η αξιοπιστία μιας κυβέρνησης.

Κάποιοι επιμένουν ότι ήταν πάντα ένας κρίσιμος τομέας για την αξιολόγηση των συνολικών κυβερνητικών επιδόσεων από την κοινή γνώμη. Απλά τώρα έχει πολλαπλασιαστεί η επίδραση των επιτυχιών ή των αποτυχιών του στο πολιτικό κεφάλαιο της εκάστοτε διακυβέρνησης. Το κλισέ των πολιτικολογούντων θέλει την καθημερινότητα να αποτελεί τον νούμερο ένα παράγοντα που επηρεάζει τη στάση των πολιτών πίσω από τα εκλογικά παραβάν. Πλέον, ενώ σε αυτή εμφανίζονται όλο και συχνότερα μεγαπυρκαγιές ή χιονοπτώσεις ασυνήθιστης έντασης, η διαχείριση έκτακτων καταστάσεων μπορεί είτε να ενισχύσει είτε να μουντζουρώσει το προφίλ των κυβερνώντων.

Το Μάτι. Δεν είναι λίγοι, ας πούμε, οι πολιτικοί αναλυτές που υποστηρίζουν ότι το Μάτι ήταν η αρχή του τέλους της πρώτη φορά Αριστεράς. Οχι μόνο επειδή η αποτυχία του κρατικού μηχανισμού υπήρξε παταγώδης, αλλά και γιατί όσοι ενσάρκωσαν την Πολιτική Προστασία άργησαν να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Τότε χρειάστηκαν 11 μέρες για να παραιτηθεί ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Νίκος Τόσκας. Δύο εικοσιτετράωρα αργότερα αντικαταστάθηκαν και οι αρχηγοί ΕΛ.ΑΣ. και Πυροσβεστικής, που τον είχαν πλαισιώσει στην περιβόητη συνέντευξη Τύπου με την οποία η κυβερνώσα Αριστερά δεν αναγνώρισε κάποιο λάθος στους χειρισμούς.

Η παρούσα κυβέρνηση φάνηκε να έχει μελετήσει το μάθημα που έδωσε στους πολιτικούς κάθε πλευράς η τραγωδία στο Μάτι – το μάθημα για τη σημασία των αποτελεσματικών αντιδράσεων της κρατικής μηχανής σε συνθήκες κρίσης. Τον Μάρτιο του 2020 ο γ.γ. Πολιτικής Προστασίας Νίκος Χαρδαλιάς αναβαθμίζεται με απόφαση του ίδιου του Πρωθυπουργού σε υφυπουργό. Η κίνηση είχε εξηγηθεί από πηγές του Μαξίμου σαν αναβάθμιση της έμφασης που η πολιτεία δίνει στον συντονισμό των υπηρεσιών της.

Οι φωτιές του 2021. Ωστόσο, τα λάθη και οι παραλείψεις των τελευταίων κατά τη διάρκεια των πυρκαγιών του Αυγούστου του 2021 δεν αποφεύχθηκαν. Ετσι, η επιτελικότητα της κυβέρνησης αμφισβητήθηκε σοβαρά. Με αποτέλεσμα ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης να βρεθεί εκτός κυβερνητικού σχήματος κι ο Χαρδαλιάς να μετακομίσει στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας στον ανασχηματισμό που ακολούθησε.

Η απάντηση στο πλήγμα που δέχθηκε το βασικότερο κυβερνητικό αφήγημα ήταν η σύσταση ενός νέου υπουργείου, του Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Ο πρώην ευρωπαίος επίτροπος για την Ανθρωπιστική Βοήθεια και τη Διαχείριση Κρίσεων που έκατσε στον θώκο του πολιτικού του προϊσταμένου ανακάλυψε αυτήν την εβδομάδα εκείνο που όλοι όσοι είχαν εμπλακεί στην Πολιτική Προστασία της χώρας τα προηγούμενα χρόνια ήξεραν: πως η καρέκλα του επικεφαλής της είναι ηλεκτρική.