Αυτή είναι η Ελλάδα

Η κακοκαιρία ήταν αναμενόμενη και προφανώς την είχε λάβει υπόψη της η Πολιτική Προστασία. Ο υπουργός Χρήστος Στυλιανίδης, έχοντας λάβει στα χέρια του τις αναλυτικές μετεωρολογικές προβλέψεις, έκανε δύο εκτεταμένες συσκέψεις, Παρασκευή και Κυριακή, στις οποίες είχαν προσκληθεί να παρουσιάσουν το σχέδιό τους όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς του κράτους και των εμπλεκόμενων ιδιωτών, μεταξύ τους και της Αττικής Οδού. Ολοι διαβεβαίωσαν ότι έχουν σχέδιο και ότι είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν στις έκτακτες καιρικές συνθήκες.

Γιατί, λοιπόν, παρά τις προβλέψεις ακολούθησαν οι χαοτικές εικόνες της Δευτέρας; Και γιατί, παρά την εμπειρία και τον τεχνικό εκσυγχρονισμό, το κράτος αδυνατεί να ανταποκριθεί στα έκτακτα καιρικά φαινόμενα, με αποτέλεσμα να μας κλείνει το χιόνι τον χειμώνα και να καιγόμαστε το καλοκαίρι; Τι πάει στραβά και η πολιτική προστασία γίνεται ευφημισμός κάθε που η χώρα αντιμετωπίζει χιόνια, ισχυρές βροχές, καύσωνα και ανέμους – φαινόμενα αραιά και μικρής σχετικά κλίμακας, αρκετά όμως για να αποσταθεροποιήσουν την καθημερινότητά μας αλλά και την αξιοπιστία και το κύρος του κράτους;

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι αφοριστική, αφού κάθε φορά είναι πολλές οι παράμετροι δημιουργίας ενός προβλήματος. Ας προσπαθήσουμε να δούμε με ψυχραιμία τις αιτίες.

Α. Διασπορά αρμοδιοτήτων. Η πολιτική προστασία είναι ταυτόχρονα υπόθεση πολλών υπηρεσιών. Η περιφέρεια έχει την αρμοδιότητα Εργων – Χωροταξίας – Περιβάλλοντος και, μεταξύ άλλων, την ευθύνη και τα μηχανήματα (αλατιέρες, εκχιονιστικά κ.λπ.) για να μένουν ανοιχτοί οι δρόμοι. Το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη είναι αρμόδιο για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας και την αστυνόμευση των δρόμων. Το υπουργείο Συγκοινωνιών, μεταξύ άλλων, έχει την ευθύνη των λεωφορείων, των τρένων κ.λπ. Οι δήμοι την ευθύνη της εύρυθμης λειτουργίας του αστικού χώρου εντός των ορίων τους. Το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας έχει τον συντονισμό όλων αυτών των υπηρεσιών (διά του σχεδίου Ξενοκράτης) και, επιπλέον, εθελοντικών οργανώσεων, νοσοκομείων, του στρατού κ.λπ. Αλλ’ όπως έχει αποδειχτεί, ακόμα και ο τελειότερος συντονισμός προϋποθέτει την άψογη λειτουργία όλων των παραγόντων που εμπλέκονται. Κάτι που δεν είναι αυτονόητο.

Β. Ελλειμμα εμπειρίας. Από την επανάληψη μικρών και μεγάλων κρίσεων, έχει κανείς την αίσθηση ότι η εμπειρία υπουργών, παραγόντων και υπηρεσιών δεν μεταβιβάζεται στους επόμενους. Κάθε νέα ηγεσία της Πολιτικής Προστασίας αρχίζει από την αρχή. Σαν το κράτος να μην έχει συνέχεια, να είναι απλώς το λάφυρο προσωπικών ή κομματικών ηγεσιών στους κρίσιμους τομείς.

Γ. Ελλειμμα υπηρεσιών. Η Αττική Οδός, με υψηλής στάθμης υπηρεσίες, ουδέποτε είχε ανάλογα προβλήματα στο παρελθόν, σε αντίθεση με τις εθνικές οδούς. Δύσκολα θα μπορούσε να την κλείσει η Πολιτική Προστασία και εύλογα της επιμερίστηκαν σοβαρές ευθύνες για ό,τι ακολούθησε. Σημαντικές παραλείψεις και ελλείμματα φαίνεται ότι είχε και η Περιφέρεια Αττικής. Τέλος, μεγάλη ευθύνη είχε η Τροχαία, οι υπηρεσίες της οποίας ανέχτηκαν, σε συνθήκες ακραίου χιονιά, την κυκλοφορία αυτοκινήτων χωρίς αλυσίδες ή επέτρεψαν την κυκλοφορία μεγάλων οχημάτων. Γενικώς, η αδιαφορία από την Τροχαία εφαρμογής του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας είναι ένα από τα μείζονα προβλήματα της καθημερινότητας στη χώρα, όχι μόνο τις μέρες με έκτακτα καιρικά φαινόμενα αλλά κάθε μέρα.

Δ. Αδιάφοροι πολίτες. Η έλλειψη συμμόρφωσης με τους κανόνες, η κυκλοφορία δηλαδή αυτοκινήτων χωρίς αλυσίδες ή ειδικά λάστιχα, ήταν μια από τις αιτίες του προχθεσινού χάους. Το πιο σοβαρό πρόβλημα όμως είναι η παραβίαση από οδηγούς της ΛΕΑ, της ειδικής ζώνης για έκτακτα περιστατικά, που επιδείνωσε την κατάσταση στην Αττική Οδό. Το έλλειμμα κοινωνικής ευθύνης, μαζί με την ανοχή από τις Αρχές, είναι κοινωνικό σύμπτωμα με δύσκολη λύση.

Ο Κώστας Σημίτης είχε στον νου του ανάλογους λόγους κακής λειτουργίας των υπηρεσιών, γι’ αυτό είχε πει την παροιμιώδη φράση «Αυτή είναι η Ελλάδα». Από τότε έως σήμερα, ελάχιστα έχουν αλλάξει – ενώ απείραχτες έχουν μείνει οι νοοτροπίες. Δυστυχώς.