«Πάσχουμε στην ποιοτική, {LF}ανεπηρέαστη κριτική»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση… Συγκινούμαι πια δύσκολα με τη λογοτεχνία και διαβάζω πολλά δοκίμια. Συγκινούμαι πολύ στον κινηματογράφο, πιο αβίαστα από τη λογοτεχνία. Ιδίως με τις παιδικές ταινίες. Κλαίω και με κοροϊδεύουν. Αυτό που θυμάμαι είναι να συγκινούμαι πάρα πολύ με το «Θέατρο του Σάμπαθ» του Φίλιπ Ροθ, με τη «Δίψα» της Αμελί Νοτόμπ. Σπουδαίο βιβλίο. Ο «Ιστορικός Ενεστώς» του Θανάση Χατζόπουλου είναι επίσης ένα πολύ συγκινητικό βιβλίο.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής, θα επέλεγα… τη μουσική που έχω αποθηκευμένη στο κινητό μου, γιατί είναι τραγούδια επιλεγμένα ένα προς ένα και με οδηγούν σε ένα σύμπαν κάθε φορά που συνδέεται με τη στιγμή της επιλογής, τον άνθρωπο που μου τα ενέπνευσε ή μου τα πρότεινε. Είναι σαν να γεννιέται ένας καινούργιος κόσμος νοσταλγίας κάθε φορά με κάθε τραγούδι.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής είναι… να ληφθεί η απόφαση να δεσμευτώ στο σύμπαν της ιστορίας μου, να βουτήξω εκεί μέσα και να αρχίσω να τη στήνω. Αυτό αφορά τη λογοτεχνία και λιγότερο την ποίηση. Η απόφαση να εμπλακώ είναι οδυνηρή, πριν από τη διαδικασία της γραφής και μετά, όταν πια εκδίδεται το βιβλίο και πρέπει εγώ να βγω να μιλήσω για αυτό, ενώ έχει φύγει από μένα και θέλω και εγώ και αυτό την ανεξαρτησία του. Το πριν και το μετά μαλλον είναι τα πιο οδυνηρά.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη λυκείου… Δεν θεωρώ απαραίτητα ότι υπάρχουν αναγνώσματα επιβεβλημένα για συγκεκριμένες ηλικίες, ούτε διάβαζα ως έφηβη αμιγώς εφηβικά αναγνώσματα. Σίγουρα η «Ασκητική» του Καζαντζάκη είναι ένα βιβλίο που έχει νόημα στην εφηβεία, το «Σάββατο βράδυ στην άκρη της πόλης» ή το «Εργοστάσιο των μολυβιών», τα καλύτερα κατ’ εμέ βιβλία της Σώτης Τριανταφύλλου, και τον «Φύλακα στη Σίκαλη» του Σάλιντζερ. Και ποίηση, πολλή ποίηση. Σύγχρονους ποιητές και παλιότερους. Ελληνες έχουμε σπουδαίους.

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά… την κριτική που έχει ως επίκεντρο το έργο και όχι το πρόσωπο. Σε κάθε περίπτωση δέχομαι κάθε είδους κριτική. Μερικές φορές θα ήθελα μια κριτική που να μπαίνει σε βάθος, να καταλαβαίνει και να θίγει και τα σημεία που θέλουν βελτίωση. Με αυτή την έννοια η αρνητική κριτική είναι ωφέλιμη. Εχω ανάγκη τους συνοδοιπόρους, τους φίλους, τους κριτικούς καθ’ επάγγελμαν που παρατηρούν, γνωρίζουν και έχουν κάτι να σου προσφέρουν για να γίνεσαι καλύτερος. Χρειαζόμαστε κατά την άποψή μου ποιοτική και ανεπηρέαστη κριτική. Πάσχουμε σε αυτό.

Η αυτοκριτική ξεκινάει… από την ημέρα που γεννήθηκα. Ζόρικο, βασανιστικό, δεν τη συνιστώ σε κανέναν άνθρωπο, αλλά κάνω συνεχώς την αυτοκριτική μου. Την έκανα εργασία, την έκανα χόμπι και καλλιτεχνικό έργο. Πόσο άλλο πια;

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι… «Ο Αβράαμ εγέννησε τον Ισάακ, ο Ισάακ εγέννησε τον Ιακώβ, ο Ιακώβ τον Ιούδαν και τους αδερφούς του».

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης», σκέφτομαι ότι… δεν ξέρω τι σημαίνει ούτε το ένα ούτε το άλλο. Τώρα θα μιλάμε για λογοτεχνία της πανδημίας αντί για της κρίσης. Τώρα, για την κρίση της λογοτεχνίας μπορώ να πω ότι θα ήθελα περισσότερες λογοτεχνικές ιστορίες και λιγότερη αυτοαναφορικότητα, λιγότερο ωμό προσωπικό βίωμα και απεμπλοκή από την κακώς εννοούμενη αυτοψυχανάλυση στη λογοτεχνία. Η ψυχανάλυση θέλει δύο, αναλυτή και αναλυόμενο, η λογοτεχνία θέλει να εμπλέξεις κάποια στιγμή και τον αναγνώστη, να πάψει να είναι ένα ασφυκτικό σύμπαν. Επίσης βαριέμαι επειδή συζητούμε περισσότερο για τις περσόνες-συγγραφείς των βιβλίων παρά για τα ίδια τα βιβλία. Γιατί πρέπει να γνωρίζουμε τα πάντα για τη ζωή του λογοτέχνη για να αγοράσουμε το βιβλίο του;

Η πρώτη ποιητική συλλογή «Κόρη χωρίς πλάτη» της Μαριαλένας Σπυροπούλου, που είναι ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεύτρια, κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Στερέωμα