«Οι φιγούρες του Αιγαίου είναι η ψυχή του»

Τι μπορεί να έκανε δύο νεαρά αδέλφια, τους Κωνσταντίνο και Πέτρο Σοφικίτη, να μπουν σε ένα καράβι με τις φωτογραφικές τους μηχανές και να σαλπάρουν για ένα ταξίδι στο Αιγαίο με στόχο να καταγράψουν έναν λαογραφικό θησαυρό, τις ανείπωτες ιστορίες των κατοίκων των νησιών μας, σώζοντας πολύτιμα ντοκουμέντα από το σκοτάδι της λήθης; Ο ένας εκ των δύο, ο Κωνσταντίνος, επαγγελματίας φωτογράφος, όπως και ο αδελφός του, μιλά στα «ΝΕΑ» για το πρότζεκτ που φέρει τον τίτλο «Μαραμπού», λίγες ώρες πριν μπαρκάρει για τον επόμενο προορισμό της ομάδας, το ακριτικό Καστελλόριζο. «Η ιδέα γεννήθηκε μέσα από τις αφηγήσεις του πατέρα μου, ο οποίος με την ιδιότητα του φωτογράφου και ερευνητή γύρισε όλα τα χωριά της Ελλάδας το ’80 και ’90, αλλά και μέσα από παρατήρηση των ανθρώπων στα καφενεία, στις πλατείες στα γλέντια του Αιγαίου, στους χειμώνες και στα καλοκαίρια τους. Στο πρώτο ταξίδι, το 2019 στη Λήμνο, ο Τρύφωνας, αγαπημένος φίλος και εξαιρετικός ιστοριογράφος, μου πρότεινε να ονομάσω το πρότζεκτ “Μαραμπού”, από την ποιητική συλλογή του Καββαδία και την αραβική έννοια της λέξης για τον ερημίτη. Το “Μαραμπού” είναι ένα ταξίδι σε ανέκδοτες ιστορίες ανθρώπων, επαγγέλματα υπό εξαφάνιση, ξεχασμένα έθιμα και παραδόσεις. Οι φιγούρες του Αιγαίου είναι η ψυχή του».

Πρωταγωνιστές του «Μαραμπού» είναι οι άνθρωποι μπροστά από τον φακό, με τα καθαρά βλέμματα και τις βαθιές ρυτίδες: Ο κύριος Νικόλας, βοσκός στη Νικουριά της Αμοργού, η κυρία Φανή, 91 ετών, από την Καλοταρίτισσα Δονούσας, ο κύριος Γιώργος από τα Ψαρά που νοσταλγεί «την κυρά του», όπως λέει, και ο κύριος Ανδρέας, αγγειοπλάστης πέμπτης γενιάς στη Σαντορίνη, που πέρασε τη ζωή του με τα χέρια βουτηγμένα στον πηλό και δηλώνει στην κάμερα του «Μαραμπού» ότι το καλύτερό του αντικείμενο δεν το έχει φτιάξει ακόμη. Ο Κωνσταντίνος περιγράφει τα μυστικά του «ξεκλειδώματος» αυτών των ανθρώπων που συχνά ζουν απομονωμένοι για χρόνια σε θαλασσοδαρμένα ξερονήσια: «Φτάνοντας σε ένα νησί ψάχνω τους πρωταγωνιστές των ιστοριών. Οι μεγαλύτεροι θησαυροί ανιχνεύονται νωρίς το πρωί στα βουνά και το σούρουπο στα καφενεία και τις αυλές των σπιτιών. Δεν βιάζομαι και δεν τους αντιμετωπίζω ως αξιοθέατα, αλλά με ταπεινότητα και σεβασμό. Αυτό γίνεται αντιληπτό και, ως εκ τούτου, μοιράζονται μαζί μου τις ιστορίες τους με μεγάλη ζέση».

Ιστορίες. Πέρα από την αισθητική αξία του πρότζεκτ που μπορεί κανείς να απολαύσει στο marabouproject.com όπου ήδη «ανεβαίνει» υλικό, η ουσία βρίσκεται στο ίδιο το περιεχόμενο των ιστοριών. «Εχω καταγράψει περισσότερες από 150 ιστορίες και σε όλες βρίσκω ένα κοινό σημείο. Ο καθένας με τον τρόπο του εστίασε στην ανθρώπινη κλίμακα αλληλεγγύης, σεβασμού, φιλότιμου, μπέσας και ταπεινότητας, υπενθυμίζοντάς μου ασυνείδητα τη φράση του Καββαδία “ταλέντο είναι να είσαι άνθρωπος”. Μια ιστορία που μου έρχεται στο μυαλό είναι του κύριου Παντελή από τους Φούρνους Ικαρίας. Σε ηλικία 102 χρόνων, μου διηγήθηκε πώς κατάφερε να ξεφύγει από μια καταδικαστική απόφαση την περίοδο της Κατοχής, όπου λίγο πριν πραγματοποιηθεί η δίκη (επειδή έκρυβε φαγητό από τους Ιταλούς για να το δίνει στην οικογένειά του), τον Δεκέμβριο του 1943, έκοψε το σκοινί ενός καϊκιού και το βράδυ, κολυμπώντας, έφυγε από το νησί. Δεκαπέντε νύχτες και 16 ημέρες μετά έφτασε στην Κύπρο, πλέοντας συνεχόμενα, με κάποιες μόνο μικρές στάσεις στα τουρκικά παράλια. Εκεί στρατολογήθηκε και επέστρεψε στους Φούρνους έξι χρόνια μετά. Ολοι τον είχανε για πεθαμένο. Η περιγραφή του για όταν αντάμωσε τη μητέρα του στο λιμάνι ήταν συγκλονιστική» διηγείται ο 35χρονος.

Το «Μαραμπού» μέχρι στιγμής έχει ρίξει άγκυρα σε 45 από τα 78 νησιά που έβαλε πλώρη να επισκεφθεί. «Στόχος μου είναι να επισκεφθώ όλα τα κατοικημένα νησιά του Αιγαίου, ακόμα και εκείνα με έναν κάτοικο, όπως η Πολύαιγος με τον κύριο Πέτρο ή η Παλαιά Καμένη με τον Σώστη» εξηγεί ο Κωνσταντίνος, αποκαλύπτοντας πώς θα αποτυπωθεί αυτό το ξεχωριστό ταξίδι όταν με το καλό ολοκληρωθεί εντός του 2022: «Ο συνδυασμός οπτικής και λεκτικής αφήγησης, τόσο στο εικονογραφημένο λεύκωμα όσο και στη φωτογραφική έκθεση που θα δημιουργήσουμε, θα κρατήσει για πάντα ζωντανή τη μνήμη των εικόνων. Ταυτόχρονα, οι ταινίες σε μορφή επεισοδίων και ένα ντοκιμαντέρ διάρκειας 45-60 λεπτών θα επιτρέψουν την αναπαραγωγή του υλικού στην τηλεόραση και στο Διαδίκτυο, σε πλατφόρμες τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό».