Οταν μετράει η κοινή γνώμη

Ο μακαρίτης Ευάγγελος Γιαννόπουλος το είχε πει με αγανάκτηση και με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο: «Για ένα ….σπιτο». Αναφερόταν στη ζημιά που έκανε στον Ανδρέα Παπανδρέου η μετακόμισή του από το ιστορικό Καστρί (και «κάστρο» της οικογένειας Παπανδρέου), στην Εκάλη της Δήμητρας Λιάνη-Παπανδρέου. Σε πολλά είχε άδικο, όχι όμως σε αυτό. Και το πιο θλιβερό ήταν ότι ο Παπανδρέου δεν ήταν κανένας λάτρης της εκαλιώτικης πολυτέλειας, ούτε είχε χαρακτηριστικά νεόπλουτου. Ηταν ο ίδιος «βαθύ τζάκι», είχε ζήσει στον κόσμο, τέτοιου είδους φτήνιες δεν τον διέκριναν.

Πώς τα φέρνει η ζωή και, σήμερα, δεκαετίες αργότερα, δεν είναι μία βίλα, αλλά διάφορα πάρτι που απειλούν τον νυν πρωθυπουργό της Μεγάλης Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον. Οπως και με τον Παπανδρέου, κάθε άλλο παρά λίγοι είναι εκείνοι που διαφωνούν μαζί του και που τον έχουν στο πολιτικό στόχαστρο. Οπως και ο Παπανδρέου, ο Τζόνσον δεν είναι «ανώδυνος» πολιτικός. Οπως ο Παπανδρέου, ο Τζόνσον δεν είναι αμόρφωτος – το ακριβώς αντίθετο μάλιστα. Ούτε νεοπλουτίζει. Αλλά, όπως ο Παπανδρέου, έτσι και ο Τζόνσον κινδυνεύει σήμερα να καταποντιστεί από μία ακραία βλακεία, που, πιθανότατα, ελάχιστα τον αφορά. Είναι από τις περιπτώσεις που δεν κατανοεί κανείς πώς είναι δυνατόν να γίνουν τέτοια λάθη, σε χώρες με τόσο ισχυρή την παράδοση της κοινής γνώμης που μετράει. Πώς σε μία τέτοια χώρα μπορεί να επιτρέψει ένας πολιτικός ηγέτης να συμβούν τόσο απερίσκεπτες πράξεις, όταν είναι δεδομένο ότι η αλήθεια ούτε κρύβεται, ούτε εξαγοράζεται, ούτε μένει αναπάντητη από τις κοινωνίες.

Κάτι αντίστοιχο έπαθε, σε εντελώς άλλη κλίμακα και με άλλους όρους και ο διάσημος Σέρβος τενίστας στην Αυστραλία. Πήγε ως «μεσσίας» του αντιεμβολιασμού, σε μία χώρα που τον έχει υποδεχθεί πλήθος φορές με ανοιχτές αγκάλες, είπε ψέματα, τραμπούκισε το κράτος της και, κυρίως, αντιμετώπισε την κοινή της γνώμη όπως και τους νόμους και την πολιτική της τάξη: ως σκουπίδι μπροστά στη φήμη και τη δημοφιλία του. Το αποτέλεσμα; Το 85% των Αυστραλών στήριξαν την κυβέρνησή τους που ούτε στιγμή σκέφτηκε να του χαριστεί επειδή είναι μεγάλο διεθνές όνομα, αν βεβαίως εξακολουθεί να είναι πια μετά από όλα αυτά. Παράλληλα, το κράτος της Αυστραλίας έδειξε και κάτι άλλο: τι σημαίνει ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης: ο δικαστής που εξέτασε το ζήτημά του τού επέτρεψε αρχικά να μείνει, μη ασχολούμενος με το τι έλεγε η κυβέρνησή του. Ομως ο διάσημος αθλητής πήρε λάθος μήνυμα: θεώρησε, προφανώς, ότι ήταν η δύναμη της δημοφιλίας του αυτή που το πέτυχε και όχι η δύναμη της ανεξαρτησίας της αυστραλιανής Δικαιοσύνης. Το αποτέλεσμα ήταν ότι τελικά, ταπεινωμένος και ψεύτης, αδειασμένος για τα ψέματα ακόμα και από την ίδια του τη χώρα, πήρε την άγουσα προς το αεροδρόμιο για απέλαση. Και η Αυστραλία προστάτευσε την κρατική της υπόσταση, τη Δικαιοσύνη της και, κυρίως, εξετέλεσε τη θεμελιώδη υποχρέωσή της προς τους ίδιους τους πολίτες της: να προστατεύσει τη δημόσια υγεία στη χώρα από την παρατεταμένη παρουσία ενός διασήμου που ενεργούσε «πυροδοτώντας το αντιεμβολιαστικό αίσθημα σε στιγμή που η Αυστραλία διανύει την επιδημιολογικά χειρότερη περίοδο από την αρχή της πανδημίας […] Δικαίως ή αδίκως θεωρείται ότι υποστηρίζει μια αντιεμβολιαστική άποψη. Και η παρουσία του φαίνεται ότι θα μπορούσε να οδηγήσει περισσότερους ανθρώπους να γίνουν αντιεμβολιαστές», δήλωσε η πλευρά της κυβέρνησης διά του νομικού της παραστάτη.

Ολα αυτά τα, άσχετα μεταξύ τους, περιστατικά, δεν είναι τίποτε άλλο από εκφάνσεις περιφρόνησης της κοινής γνώμης από πλευράς προσώπων που αισθάνονται υπέρτερα εκείνης. Και συνιστούν νίκες της κοινής γνώμης έναντι διαφόρων τύπων επιρροής ή, κυρίως, εξουσίας. Νίκες, που ευτυχώς υπάρχουν ακόμα.