Συνιστά η απαξίωση των πανεπιστημίων από την κυβέρνηση παραβατική συμπεριφορά;

Υπάρχουν σήμερα δύο αλληλένδετα θέματα: Από τη μία μεριά η υπαρκτή και απαράδεκτη παραβατικότητα σε ορισμένα πανεπιστήμια και από την άλλη η προθυμία της κυβέρνησης κάθε φορά που εκδηλώνεται η βία να κατηγορεί συλλήβδην τα πανεπιστήμια ότι την υποθάλπουν. Τελευταίο δείγμα η συνέντευξη του Πρωθυπουργού: κατηγορεί τις διοικήσεις για την κατάσταση στα πανεπιστήμια, υπονοεί ότι αυτό που έγινε στο ΟΠΑ είναι η κανονικότητα σε όλα τα πανεπιστήμια.

Ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση αναδεικνύει αυτές τις παραβατικές συμπεριφορές, επιδιώκοντας να τις προβάλλει ως την κυρίαρχη πραγματικότητα, δίνει την εντύπωση ότι σχεδόν επιχαίρει για την ύπαρξή τους. Λόγια βαριά αλλά νομίζω δικαιολογημένα. Εξηγούμαι.

1. Θυμόμαστε τι έγινε με το περίφημο πανεπιστημιακό άσυλο; Πρώτα η κυβέρνηση κατάργησε το άσυλο, υποσχόμενη ότι αυτό θα λύσει όλα τα προβλήματα. Στη συνέχεια εκμεταλλεύθηκε την απαράδεκτη πράξη εναντίον του πρύτανη του ΟΠΑ για να θεσμοθετήσει την πανεπιστημιακή αστυνομία – κάτι που καλλιεργούσε ως τη μαγική λύση για όλα. Σήμερα που είναι σε πλήρες αδιέξοδο για το άνοιγμα των πανεπιστημίων και τη διεξαγωγή των εξετάσεων, με τις εκατοντάδες καταλήψεις στα σχολεία και τα χιλιάδες κρούσματα σε μαθητές και εκπαιδευτικούς, εκμεταλλεύεται τα απαράδεκτα, περίεργα και ύποπτα γεγονότα στο ΟΠΑ, για να καθιερώσει την εικόνα πάνοπλων αστυνομικών που εισβάλλουν σε πανεπιστημιακό χώρο σαν να κάνουν απόβαση σε εχθρικό έδαφος, ως τη νέα κανονικότητα. Και βέβαια μέσα στους ξυλοδαρμούς και τις αστυνομικές παρεμβάσεις ξεχνιέται μία μικρή λεπτομέρεια ως προς το ΟΠΑ: Η Υπουργός γνώριζε από τον Μάρτιο του 2021 για τη συμπεριφορά του συγκεκριμένου καθηγητή και δεν έκανε τίποτα. Το γεγονός ότι ήταν διορισμένος από την κυβέρνηση σε δύο θέσεις οργανισμών ενδεχομένως να την κράτησε πίσω.

2. Σήμερα τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια είναι ανάμεσα στα κορυφαία 5% των πανεπιστημίων διεθνώς. Σε τίποτα άλλο δεν έχει να δείξει η Ελλάδα τέτοιο success story. Σε μία ευρωπαϊκή χώρα αυτό και μόνο θα κινητοποιούσε την κυβέρνησή της να τα ενισχύσει ώστε να κατοχυρώσουν αυτή την επιτυχία τους. Εχει, όμως, σήμερα η πανεπιστημιακή κοινότητα την παραμικρή ένδειξη ότι ενδιαφέρεται η κυβέρνηση να φροντίσει τα δημόσια πανεπιστήμια; Λίγα πρόσφατα παραδείγματα: Μειώθηκε η χρηματοδότησή τους κατά 20%. Θεσμοθετήθηκαν ως ισοδύναμα τα πτυχία των τριετών κολεγίων με αυτά των δημόσιων πανεπιστημίων. Με άλλοθι να μην εισάγονται στα πανεπιστήμια άτομα με εξαιρετικά χαμηλές βαθμολογίες (κάτι που δεν πρέπει μεν να γίνεται, αλλά θα πρέπει να αναζητηθούν και οι αιτίες ως προς το γιατί γίνεται) επινοήθηκε ένα σύστημα που αποκλείει χιλιάδες νέες και νέους από τα πανεπιστήμια, η συντριπτική δε πλειοψηφία με υψηλή βαθμολογία. Η κυβέρνηση επί δύο χρόνια παρανομεί αφού από τον νόμο είναι υποχρεωμένη να προχωρήσει σε προκηρύξεις για κάθε θέση που κενούται από συνταξιοδοτήσεις, και δεν το κάνει. Ούτε και προχωράει στη δημιουργία νέων θέσεων καθηγητών. Υπαγορεύει με εγκυκλίους τις παραμικρότερες λεπτομέρειες ως προς την καθημερινή λειτουργία των πανεπιστημίων, επιβαρύνοντας το διδακτικό προσωπικό με τεράστιο φόρτο διοικητικών υποχρεώσεων. Τα λίγα αυτά παραδείγματα αποτελούν ή όχι δείγματα απαξίωσης ενός θεσμού με τόσες μεγάλες επιτυχίες;

3. Το 2018 το Υπουργείο Παιδείας αποδεχόμενο την ύπαρξη παραβατικών συμπεριφορών στα πανεπιστήμια, συγκρότησε μία ομάδα εργασίας με επικεφαλής τον καθηγητή Νίκο Παρασκευόπουλο, και μέλη διακεκριμένους καθηγητές κοινωνικής εργασίας, κοινωνικής υγείας, εγκληματολογίας, εκπροσώπους της Αστυνομίας, της Εισαγγελίας όπως και της Συνόδου Πρυτάνεων. Η Επιτροπή κατέληξε ομόφωνα ότι δεν υπήρχε κανένας λόγος για τη δημιουργία πανεπιστημιακής αστυνομίας, ότι η ισχύουσα νομοθεσία προέβλεπε την παρέμβαση της αστυνομίας σε περίπτωση κακουργηματικών πράξεων και ότι το πρόβλημα της παραβατικότητας είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο πρόβλημα για την αντιμετώπιση του οποίου απαιτείται η δημιουργία νέων θεσμών εντός των πανεπιστημίων, η θεσμοθέτηση διαδικασιών για τον εντοπισμό των αιτίων της παραβατικότητας και η διαμόρφωση λύσεων από το σύνολο της πανεπιστημιακής κοινότητας. Αν σήμερα υπάρχει η όποια διάθεση για συναινετικές λύσεις, θα μπορούσε να αρχίσει μία συζήτηση με βάση το πόρισμα της Ομάδας Εργασίας και όχι να απορριφθεί το σύνολο των προτάσεών της όπως είχε γίνει προσωπικά από τον κ. Μητσοτάκη. (Τα βασικά σημεία του πορίσματος μπορούν να βρεθούν στο https://www.esos.gr/arthra/63412/porisma-tis-epitropis-paraskeyopoyloy-gia-tin-antimetopisi-tis-vias-sta-panepistimia )

Να συζητήσουμε, λοιπόν, τα γεγονότα στο ΟΠΑ, μαζί, όμως, με τις πολιτικές του Υπουργείου Παιδείας που οδηγούν σε μαρασμό τα πανεπιστήμια. Γιατί ο μαρασμός πολύ συχνά οδηγεί σε εκφυλιστικά φαινόμενα με απρόσμενες συνέπειες.

Ο Κώστας Γαβρόγλου είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρώην υπουργός Παιδείας