Πολιτικές μετατοπίσεις στον ενδιάμεσο χώρο

Η τελευταία δημοσκόπηση της GPO στην Περιφέρεια Κρήτης (για τα «Παραπολιτικά»)  επιβεβαίωσε τις ανοδικές τάσεις του Κινήματος Αλλαγής σε μια περιοχή που αποτελούσε προπύργιο του ΠΑΣΟΚ στα χρόνια της κυριαρχίας του και διαδραμάτισε καταλυτικό ρόλο στην εκλογή του Νίκου Ανδρουλάκη.

Λαμβάνοντας υπόψη τις εκλογικές επιδόσεις του ΣΥΡΙΖΑ στην Κρήτη κατά την τελευταία αναμέτρηση, φαίνεται με μια πρώτη ματιά ότι η δημοσκοπική υποχώρηση των ποσοστών του οφείλεται πέραν των άλλων και στην απευθείας μετακίνηση προς το ΚΙΝΑΛ μέρους όσων τον είχαν ψηφίσει. Προχωρώντας στην ανάλυση των δεδομένων για το σύνολο της Περιφέρειας παρατηρούμε ότι όντως το 12% όσων είχαν επιλέξει τον ΣΥΡΙΖΑ, τη δεδομένη χρονική στιγμή προτίθεται να ψηφίσει ΚΙΝΑΛ στις επόμενες βουλευτικές εκλογές. Ταυτόχρονα όμως παρατηρούμε και μια μετακίνηση της τάξης του 9,7% ψηφοφόρων της ΝΔ προς το ΠΑΣΟΚ, το οποίο σε αυτή τη φάση επιτυγχάνει μια σημαντική αμφίπλευρη διείσδυση διατηρώντας υψηλά ποσοστά συσπείρωσης των δικών του δυνάμεων.

Η παραπάνω συνθήκη είναι πρωτόγνωρη με βάση τα δημοσκοπικά δεδομένα των δύο τελευταίων ετών, στη διάρκεια των οποίων η στασιμότητα χαρακτήριζε τις επιδόσεις του ΚΙΝΑΛ. Και αυτό συνιστά μια σημαντική μεταβολή για ένα κόμμα που κατάφερε μέσω της εσωκομματικής του διαδικασίας να τοποθετηθεί στο κέντρο των πολιτικών εξελίξεων και να εμφανίζεται σήμερα ως ρυθμιστής των διεργασιών στον ενδιάμεσο χώρο. Κανείς βέβαια δεν είναι σε θέση να γνωρίζει ούτε να προβλέψει τη διάρκεια αυτής της δυναμικής, το εύρος και τη σταθερότητά της.

Για ένα κόμμα όμως που φαινόταν να βρίσκεται σε τέλμα και να έχει χάσει την επαφή του με τα μεσαία στρώματα των οποίων υπήρξε ο παραδοσιακός εκφραστής τους, το γεγονός ότι ένα σημαντικό κομμάτι του εκλογικού σώματος στρέφει το βλέμμα του ξανά και είναι διατεθειμένο να ακούσει τον προγραμματικό του λόγο συνιστά κατάκτηση και σημαντική αναβάθμιση. Μην ξεχνάμε ότι μέχρι και πριν από λίγα χρόνια οι περισσότεροι προέβλεπαν τη διάλυση του συγκεκριμένου κομματικού φορέα ή στην καλύτερη περίπτωση τον περιορισμό του σε έναν μάλλον αναιμικό ρόλο εντός του πολιτικού συστήματος.

Πέρα από τα πρόσκαιρα δεδομένα που συνιστούν τα πρόσωπα και οι πολιτικές συγκυρίες, η βασική αιτία αυτών των μετακινήσεων πρέπει να αναζητηθεί στην απουσία ισχυρών κομματικών ταυτοτήτων και την υποχώρηση των ιδεολογικών αναφορών. Μετά το 2012 και την ανατροπή των πολιτικών συσχετισμών, η εκλογική συμπεριφορά των πολιτών έχει μεταβληθεί ουσιαστικά, με τις επιλογές να μην εξαρτώνται πλέον από ιδεολογικά, κομματικά ή οικογενειακά κριτήρια αλλά από την τρέχουσα κατάσταση που θέτει συνεχώς καινούργια ζητήματα στα οποία τα κόμματα καλούνται να δίνουν πειστικές απαντήσεις. Η συναισθηματική εμπλοκή μεταξύ ψηφοφόρων και κομμάτων έχει διαρραγεί προ πολλού και οι πολιτικοί φορείς πρέπει να πείθουν τους πολίτες καθημερινά. Τα κορυφαία ζητήματα της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης, οι πληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία, η συνεχιζόμενη ελληνοτουρκική ένταση και τα θέματα της ασφάλειας συγκροτούν μια περίπλοκη ατζέντα που χρήζει άμεσης και στιβαρής πολιτικής διαχείρισης από τους σχηματισμούς που διεκδικούν την εμπιστοσύνη του ελληνικού λαού.

Με αυτόν τον τρόπο διαμορφώνεται το νέο πεδίο του πολιτικού ανταγωνισμού και σε αυτά τα πλαίσια θα αποδειχθεί αν οι καταγεγραμμένες μετατοπίσεις θα έχουν βάθος ή θα είναι πυροτέχνημα.

O Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής Ερευνών της GPO