Μεγαλύτερος ο κίνδυνος μυοκαρδίτιδας/περικαρδίτιδας από COVID-19

Σήμερα γνωρίζουμε ότι μυοκαρδίτιδα και περικαρδίτιδα μπορούν να εμφανιστούν ως σπάνιες παρενέργειες όλων των εμβολίων κατά του κορωνοϊού, είτε αυτά βασίζονται στην τεχνολογία mRNA (π.χ. το εμβόλιο Pfizer και Moderna) είτε χρησιμοποιούν την παλαιότερη τεχνολογία, το στέλεχος εξασθενημένου αδενοϊού (π.χ. το εμβόλιο AstraZeneca). Πρόκειται για φλεγμονές του μυοκαρδίου ή του περικαρδίου αντίστοιχα που στις περισσότερες περιπτώσεις μετά τον εμβολιασμό εκδηλώνονται με ήπια συμπτωματολογία, όπως πόνο στο στήθος, δυσφορία στην αναπνοή ή αίσθημα γρήγορου και άτακτου καρδιακού ρυθμού και με ήπια πυρετική κίνηση που στη συντριπτική πλειονότητά τους αποδράμουν χωρίς κλινικές συνέπειες για τον ασθενή, ο οποίος όμως πρέπει πάντα να εφαρμόζει τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού του.

Με βάση τις μελέτες, καταγράφονται 2 περιπτώσεις μυοκαρδίτιδας ανά 1 εκατομμύριο εμβολιαζομένων με εμβόλιο της AstraZeneca, 1 περίπτωση μυοκαρδίτιδας ανά 1 εκατομμύριο εμβολιαζομένων με εμβόλιο της Pfizer και 6 περιπτώσεις μυοκαρδίτιδας ανά 1 εκατομμύριο εμβολιαζομένων με εμβόλιο της Moderna. Η πιθανότητα εμφάνισης μυο/περικαρδίτιδας είναι μεγαλύτερη κατά την πρώτη εβδομάδα μετά την πρώτη δόση των εμβολίων AstraZeneca και Pfizer, ενώ για το Moderna η πιθανότητα εμφάνισης είναι ακόμα μεγαλύτερη μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου. Ατομα νεότερης ηλικίας (<40 ετών) φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα για μυο/περικαρδίτιδα συγκριτικά με τα ηλικιωμένα άτομα, αλλά δεν φαίνεται να υπάρχει διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών. Από παθοφυσιολογικής πλευράς η πιθανότητα πρόκλησης φλεγμονής στο περικάρδιο ή στο μυοκάρδιο ή και στα δύο εξηγείται πλήρως από τον μηχανισμό δράσης των εμβολίων που είναι σχεδιασμένα να διεγείρουν το ανοσολογικό σύστημα του οργανισμού προκειμένου να προσφέρουν την πολυπόθητη ανοσία.

Να σημειωθεί ότι ο κίνδυνος εμφάνισης μυο/περικαρδίτιδας αυξάνεται σημαντικά σε περίπτωση μόλυνσης από τον ίδιο τον ιό SARS-CoV-2 ανεξάρτητα αν ο ασθενής έχει προηγούμενο ιστορικό καρδιαγγειακής πάθησης ή όχι. Εχει υπολογιστεί ότι σε 1 εκατομμύριο ανεμβολίαστους που νοσούν με COVID-19 αντιστοιχούν έως και 40 σοβαρά επεισόδια μυο/περικαρδίτιδας. Τα στοιχεία που καθημερινά συρρέουν από τις διενεργούμενες μελέτες προσφέρουν πειστικές απαντήσεις σε εκείνη τη μερίδα του πληθυσμού που μπορεί να αμφιταλαντεύεται σχετικά με τα οφέλη και τους κινδύνους των εμβολίων. Στη σημερινή συγκυρία που η εξάπλωση της πανδημίας είναι τεράστια, τα πλεονεκτήματα του εμβολιασμού υπερτερούν κατά πολύ των όποιων κινδύνων που μπορεί να συνοδεύουν κάθε ιατρική παρέμβαση και συνεπώς η εντατικοποίηση των εμβολιασμών είναι βασικότατο όπλο στην καταπολέμηση της πανδημίας.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών