Αποχαιρετισμός στην Κλαιρ Σαρνέ

Το αποχαιρετιστήριο κείμενο του κριτικού Δημήτρη Ραυτόπουλου προς τη σύζυγό του Κλαιρ Σαρνέ είναι από πολλές απόψεις το πλέον ενδιαφέρον στο τελευταίο – εξαιρετικά πλούσιο έτσι κι αλλιώς – τεύχος του επίμονου περιοδικού «Το Δέντρο». Κι αυτό γιατί τολμά να μιλήσει με συγκίνηση για έναν άνθρωπο που με τα λόγια του «δεν ανήκε στην τάξη των Γραμμάτων». Εννοεί φυσικά την κρατούσα αντίληψη που χωρίζει την παιδεία σε λόγια και εκπαιδευτική. Γιατί η Κλαιρ Σαρνέ ήταν άνθρωπος βαθύτατης κλασικής παιδείας αλλά και διαρκούς ενημέρωσης και πολιτικής εμπλοκής «δασκάλα με τον νου και την ψυχή». Στον επαγγελματικό της βίο είχε από νωρίς εμπλοκή στο μετονομασθέν αργότερα πεδίο των «ειδικών αναγκών», όπως και με τις πρωτοποριακές τάσεις της παιδείας. Δίδαξε μεταξύ άλλων στη Βουδαπέστη, τη Μόσχα, την Αλγερία και την Γκαμπόν της Δυτικής Αφρικής ενώ έγραψε αξιόλογα εκπαιδευτικά γλωσσικά συγγράμματα. Ως φίλη καλή και σύμβουλος τα τελευταία χρόνια με είχε καθοδηγήσει κι εμένα σε ποικίλα θέματα γαλλικής κυρίως κουλτούρας, ενώ είχε επιμεληθεί ιδιοφυώς μια ομιλία μου ενώπιον ευρωπαίων και βορειοαφρικανών συγγραφέων υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, στην Τύνιδα το 2016. Την ευγνωμονώ.

Ακολουθώντας τον Δ. Ραυτόπουλο στην επιστροφή του στην Ελλάδα μετά την πτώση της χούντας, η Κλαιρ αναγκάσθηκε να μάθει ταχύρρυθμα ελληνικά και έδινε αγώνες κατανόησης σε συναντήσεις και κρασοκατανύξεις συγγραφέων, κριτικών και του λοιπού συναφιού. Φυσικά η ύπαρξη στην παρέα Ελλήνων εκ Παρισίων ή εν γένει ομιλούντων τη γαλλική την ανακούφιζε και τότε έβγαζε προς τα έξω όλη την κοινωνικότητά της, το φυσικό της ενδιαφέρον για τον άλλο και την εν γένει φροντίδα της. Ενδειξη του ήθους της το ότι μια βραδιά που της φάνηκε ότι εμπεριείχε μεγάλη δόση συγγραφικού εγώ και προσωπικής προβολής αναφώνησε με έκπληξη και σαρδόνιο χιούμορ: «Καλά βρε Δημήτρη, όλοι γράφουν σ’ αυτόν τον τόπο; Και τότε ποιος διαβάζει τόσα βιβλία που βγαίνουν;». Αλλά το κείμενο του Δ. Ρ. είναι μια συγκινησιακή απότιση φόρου τιμής στη μετά γνώσεως σεμνότητα και βούληση υποστήριξης προς τους πάντες από τη μεριά της συντρόφου του. Είναι πράγματι σπάνιο για έναν άνθρωπο τόσο αυστηρό στις αρχές και με μοναδικό κριτικό ήθος, ένα κείμενό του να παράγει πραγματική συγκίνηση.

Αυτά για ένα τεύχος του διδύμου Κώστας Μαυρουδής – Τάσος Γουδέλης που περιέργως, μεσούντος του νιοστού κύματος κορωνοϊού και με τους πάντες κατά δύο χρόνια μεγαλυτέρους, αποδεικνύεται ιδιαίτερα πλούσιο, περισσότερο κι από την πεπατημένη. Μπράβο στο κουράγιο σας παιδιά, θα αναφωνούσε κάποιος. Μέσα στη συνήθη ποικιλότητα – ειδολογική και ονοματολογική – βρίσκονται εξαιρετικά κείμενα, διηγήματα, επίμετρα και επιφυλλίδες και μάλιστα όχι αναγκαστικά στη μεριά των πιο τρανταχτών ονομάτων.