«Ο κλοιός έχει αρχίσει να στενεύει»

«Μέτρα φυλάσσεσθαι· καιρὸς δ’ ἐπὶ πᾶσιν ἄριστος». Δηλαδή, «τα μέτρα φύλαγε. Είναι η καίρια στιγμή η άριστη για όλα» (μετάφραση Στ. Γκιργκένη, εκδ. Ζήτρος, 2001). Το απόφθεγμα – πιθανώς το καλύτερο που διατυπώθηκε ποτέ για το τάιμινγκ – περιέχεται στο έπος «Εργα και ημέραι» του Ησιόδου. Διακόσια είκοσι ένα χρόνια από την ημέρα που ο λόρδος Ελγιν άρχισε να πριονίζει με λύσσα τα Γλυπτά του Παρθενώνα, έχει έρθει, άραγε, η «καίρια στιγμή» για την επιστροφή τους στην Ελλάδα;

Είναι αλήθεια ότι κάτι έχει αρχίσει να αλλάζει. «Το θέμα είναι πια στην ατζέντα. Το συζητάμε σοβαρά μεταξύ μας. Η κυβέρνησή μας και το Βρετανικό Μουσείο βρίσκονται στην άχαρη θέση να προσπαθούν διαρκώς να βρίσκουν δικαιολογίες, όχι πάντα πειστικές», μου λέει βουλευτής των Συντηρητικών ο οποίος στο παρελθόν κατείχε σημαντικά κυβερνητικά πόστα. «Δεν βλέπω πώς θα μπορούσατε να τα πάρετε πίσω σύντομα, αλλά το σίγουρο είναι ότι ο κλοιός έχει αρχίσει να στενεύει», προσθέτει. Και έχει δίκιο. Είναι η πρώτη φορά έπειτα από πολλά χρόνια που τα μέινστριμ μίντια της Βρετανίας ασχολούνται με το θέμα επί μήνες (πιο έντονα ακόμη και από τότε που η «σταρ» Αμάλ Κλούνι ήρθε στην Αθήνα για να παράσχει τις νομικές συμβουλές της). Από την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Λονδίνο, στα μέσα του περασμένου Νοεμβρίου, έως σήμερα, δεν υπήρξε εβδομάδα που να μην γραφτεί κάτι για το ζήτημα.

Η κυβέρνηση του Λονδίνου και το Βρετανικό Μουσείο προσπαθούν απεγνωσμένα να κλείσουν το θέμα, αλλά συχνά πετυχαίνουν το αντίθετο. Η πίεση συνεχίζεται λόγω και έργω: τόσο με τις αλλεπάλληλες δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη και της Λίνας Μενδώνη, όσο και με την αθόρυβη δουλειά των υπουργείων Πολιτισμού και Εξωτερικών η οποία οδήγησε, τον περασμένο Σεπτέμβριο, στην απόφαση-σταθμό της UNESCO υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών, αλλά και στην πρόσφατη επιστροφή του παρθενώνιου θραύσματος από το Παλέρμο. Το μομέντουμ είναι αναμφίβολα θετικό.

Ωστόσο, για να γίνει πράξη η οριστική επανένωση των Μαρμάρων, θα χρειαστεί είτε να αλλάξει η βρετανική νομοθεσία, είτε να συμφωνηθεί ο επ’ αόριστον δανεισμός τους. Για το πρώτο, απαιτείται κοινοβουλευτική πλειοψηφία η οποία σε καμία περίπτωση δεν συγκεντρώνεται σήμερα (πληροφορίες των «ΝΕΩΝ» αναφέρουν ότι ο αρχηγός των Εργατικών, Κιρ Στάρμερ, είναι αρνητικός, σε αντίθεση με τον προκάτοχό του Τζέρεμι Κόρμπιν). Και το δεύτερο;

Ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου έχει πει ότι «δεν υπάρχουν δάνεια επ’ αόριστον», ξεκαθαρίζοντας ότι η Ελλάδα θα πρέπει να αποδεχθεί ότι τα Γλυπτά ανήκουν στους Βρετανούς. Θα μπορούσε να βρεθεί μια μέση λύση, για παράδειγμα να υπογραφεί «παραχώρηση χρήσης» τους χωρίς να θιγεί το ζήτημα της ιδιοκτησίας; Επί του παρόντος και αυτό φαντάζει δύσκολο. Ο δρόμος προς την επανένωση είναι μακρύς.