Γονικές παροχές: Μια ελληνική καινοτομία

Η γονική παροχή εισήχθη στην ελληνική έννομη τάξη με τον ν. 1329/1983 σε αντικατάσταση της δυνατότητας του προικοσυμφώνου.

Ο θεσμός της γονικής παροχής αποτέλεσε ένα εξαιρετικά προοδευτικό μέτρο, αναμορφώνοντας το οικογενειακό μας δίκαιο, διότι και οι δύο γονείς απέκτησαν τη δυνατότητα σύστασης της γονικής παροχής αυτοτελώς, χωρίς η σύζυγος για τη σύστασή της να απαιτεί τη συμβολαιογραφική συναίνεση του συζύγου, όπως συνέβαινε μέχρι τότε στη σύσταση προίκας. Ετσι, λοιπόν, με το απαρχαιωμένο τότε οικογενειακό μας δίκαιο, υφίστατο μόνο το καθεστώς της προίκας και μόνον για τις θυγατέρες, με ειδικούς όρους και με υπεύθυνο διαχειριστή τον σύζυγο. Ενώ στα αγόρια υπήρχε δυνατότητα μόνον της δωρεάς. Γονική παροχή, πέραν από τα ακίνητα, μπορεί να γίνει και σε κινητά (χρήματα, έργα τέχνης, αυτοκίνητα κ.ά.).

Σε αντίθεση με τη δωρεά, η γονική παροχή δεν ανακαλείται μονομερώς παρά μονάχα κατόπιν δικαστικής απόφασης. Ως προς το αφορολόγητο της γονικής παροχής, πάντοτε υπήρχε ένα ποσό αφορολόγητο μέχρι την εξάντλησή του ενώ σήμερα, με τη θέσπιση του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ με τον ν. 4839/2021, πέραν της ενίσχυσης του θεσμού της γονικής παροχής επιτεύχθηκε επιπλέον η απαλλαγή του φόρου μέχρι το ποσό αυτό για τις γονικές παροχές και δωρεές μετρητών μεταξύ συγγενών α΄ βαθμού που μέχρι πρότινος επιβαρυνόταν με φόρο 10% επί του ποσού της γονικής παροχής ή της δωρεάς.

Δυστυχώς και για τη σύνταξη των συμβολαίων γονικής παροχής όπως και για κάθε άλλο συμβόλαιο (αγοράς, διανομής, δωρεάς κ.λπ.) απαιτούνται μια σειρά από δικαιολογητικά έγγραφα, τα οποία όχι μόνον επικαλύπτουν το ένα το άλλο (αφού υπάρχει φορολογική ενημερότητα γιατί να απαιτείται πιστοποιητικό της αρμόδιας οικονομικής υπηρεσίας ότι δεν οφείλεται φόρος κληρονομίας κ.λπ.) αλλά και η έκδοσή τους απαιτεί να ζητήσει ο ενδιαφερόμενος τις υπηρεσίες λογιστή ή/και δικηγόρου. Η προσπάθεια της ελληνικής Πολιτείας για την ψηφιοποίηση της όλης διαδικασίας συλλογής των δικαιολογητικών που επιβάλλουν οι νόμοι της για τη σύνταξη συμβολαίων, προσκρούει στις άμυνες που εμφανίζουν αρκετές φορές οι Δήμοι, ο ΕΦΚΑ, ακόμα και φορείς του Δημοσίου με στενή έννοια, για την αναγκαιότητα ύπαρξης χειρόγραφων πιστοποιητικών, αρκετές φορές, αχρείαστων. Δεν είναι δυνατόν να μη συντάσσονται συμβόλαια μεγάλης αξίας (π.χ. αγοραπωλησίες) αλλά και συμβόλαια μέγιστης οικογενειακής αξίας (π.χ. σύνταξη συμβολαίων γονικής παροχής λόγω σοβαρής ασθένειας του παρέχοντος) επειδή οι υπηρεσίες του Δήμου δεν δύνανται να χορηγήσουν τη βεβαίωση περί μη οφειλής ΤΑΠ.

Ο θεσμός της γονικής παροχής δεν απαντάται σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και για τον λόγο αυτό δεν εφαρμόζεται αναλόγως στις χώρες της ΕΕ που δεν την αναγνωρίζουν διότι οι φορολογικές νομοθεσίες καλύπτονται από την αρχή της αναλογικότητας. Για παράδειγμα, κύπριος πολίτης δεν μπορεί να κάνει γονική παροχή ακινήτου στην Ελλάδα γιατί στην Κύπρο δεν αναγνωρίζεται ο θεσμός της γονικής παροχής.

Λόγω της κοινωνικής χρησιμότητάς τους, οι συμβολαιογραφικές πράξεις γονικής παροχής βρίσκονται στη δεύτερη θέση σε πλήθος πράξεων μετά τις πράξεις αποδοχής κληρονομιάς, αποτελώντας τον ποιο άμεσο τρόπο για τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων από γενεά σε γενεά.

Ο Γιώργος Ρούσκας είναι πρόεδρος του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου