Σε δύσκολη θέση φέρνει τον Βλαντίμιρ Πούτιν η έκρηξη στην αυλή του

Τις ξαφνικές μεγάλες αλλαγές στη γεωπολιτική σκακιέρα και το πώς ξαφνικά η Ρωσία βρίσκεται σε δύσκολη θέση, σχολιάζει ο διευθυντής των «Financial Times» στις ΗΠΑ Πίτερ Σπίγκελ. «Ηταν μόλις πριν από μία εβδομάδα, όταν φαινόταν πως ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε για άλλη μια φορά στριμώξει τη Δύση στη γωνία». Με περισσότερους από 100.000 στρατιώτες συγκεντρωμένους στα ουκρανικά σύνορα και μια μεγάλη λίστα απαιτήσεων για την ασφάλεια, ο ρώσος πρόεδρος είχε αναγκάσει τον Λευκό Οίκο και το ΝΑΤΟ σε διαπραγματεύσεις για ζητήματα που θα έπρεπε να θεωρούνται διευθετημένα, όπως το δικαίωμα των χωρών της πρώην σοβιετικής σφαίρας να ενταχθούν στην Ατλαντική Συμμαχία.

«Η εναλλακτική φαινόταν ότι ήταν ο πόλεμος. Ομως η λαϊκή εξέγερση στο Καζακστάν, που βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη», σημειώνει ο Σπίγκελ, «αποκάλυψε για άλλη μια φορά ότι η επιθετικότητα του Πούτιν στην περιοχή δεν πηγάζει πάντα από μια θέση ισχύος. Η ρωσική προπαγάνδα θα κατηγορήσει ξένους πράκτορες για το ξαφνικό ξέσπασμα διαδηλώσεων σε όλη την κεντρική ασιατική στέπα. Οι ηγέτες του Καζακστάν έχουν χαιρετίσει την ένοπλη ρωσική βοήθεια, επικαλούμενοι “εξωτερική ανάμειξη”».

Αλλά ο φόβος στο Κρεμλίνο είναι ακριβώς το αντίθετο: ότι οι διαμαρτυρίες στο Καζακστάν αποτελούν το τελευταίο σημάδι ότι οι πολίτες που έζησαν για δεκαετίες κάτω από απολυταρχικά καθεστώτα τελικά δεν αντέχουν άλλο. «Δεν είναι απολύτως προς το συμφέρον του Πούτιν να έχει αυτή την έκρηξη στην αυλή του όταν βρίσκεται εν μέσω μιας αναμέτρησης με το ΝΑΤΟ», λέει  ο Γιουτζίν Ρούμερ, ο οποίος χειρίστηκε ρωσικά και ευρασιατικά ζητήματα στο εθνικό συμβούλιο πληροφοριών των ΗΠΑ.

Δεν είναι τυχαίο, σημειώνει ο έγκριτος αρθρογράφος, ότι ο Πούτιν επέλεξε να τηρεί τόσο ακραία θέση έναντι της Ουκρανίας έπειτα από μια παρόμοια λαϊκή εξέγερση στη Λευκορωσία, όπου οι ηγέτες της αντιπολίτευσης κόντεψαν να ανατρέψουν το καθεστώς του Αλεξάντερ Λουκασένκο, αφότου ο τελευταίος δικτάτορας της Ευρώπης νόθευσε τις εθνικές εκλογές εναντίον της αντιπάλου του, Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια. Οι λευκορώσοι διαδηλωτές, όπως και οι καζάκοι, ύψωσαν το φάσμα των «έγχρωμων επαναστάσεων» των αρχών της δεκαετίας του 2000 που οδήγησαν την Ουκρανία και τη Γεωργία στο δυτικό στρατόπεδο, όπου επεδίωκαν ενεργά την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Εκτός από το ότι έδωσε στον Λουκασένκο το πράσινο φως για τη βάναυση καταστολή ειρηνικών διαδηλώσεων, ο Πούτιν κλιμάκωσε την εκστρατεία καταστολής στο εσωτερικό, κλείνοντας τη σημαντικότερη ομάδα προάσπισης πολιτικών δικαιωμάτων στη  Ρωσία, τη Memorial, λίγο πριν από το τέλος του έτους. Εν μέσω όλων αυτών, είναι εύκολο να ξεχάσουμε ότι το ουκρανικό «παιχνίδι» του ρώσου προέδρου θα μπορούσε να είναι προϊόν της αδυναμίας του και όχι της δύναμής του. Οι Καζάκοι υπενθύμισαν στον κόσμο πόσο αδύναμη μπορεί να είναι η λαβή του Πούτιν. «Η κατάσταση αποδεικνύει ότι οι ισχυρισμοί του Πούτιν ότι η αντιπαράθεση στην Ουκρανία αφορά το ΝΑΤΟ και τη δυτική πρόκληση είναι ψέματα», υποστηρίζει ο Ιβο Ντάλντερ, πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ. «Δεν μπορεί να αντέξει μια ανεξάρτητη δημοκρατία δίπλα του». Την Επανάσταση των Τριαντάφυλλων της Γεωργίας ακολούθησε έναν χρόνο αργότερα η Πορτοκαλί Επανάσταση της Ουκρανίας, καταλήγει ο Σπίγκελ. «Την εξέγερση της Λευκορωσίας ακολούθησε έναν χρόνο αργότερα μια εξέγερση στο Καζακστάν. Ο συνδυασμός μπορεί να ωθήσει τον Πούτιν να οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση. Ομως ο λαός του Καζακστάν – και της Λευκορωσίας, της Ουκρανίας και της Γεωργίας – έχει ήδη δείξει τα όρια των σοβιετικών ονείρων του Πούτιν».