Μεγάλες παύσεις, συναντήσεις zωής

Ηταν χειμώνας του 1981 όταν πρωτοσυνάντησα τον Μίκη στο σπίτι του στο Παρίσι. Είχαμε μια αραιή αλλά πολύ ουσιαστική επαφή τα χρόνια που σπούδαζα εκεί, η οποία πάντα επικεντρωνόταν στη συμφωνική μουσική. Τον απασχολούσε πολύ το συμφωνικό του έργο, αλλά την ίδια στιγμή ήταν γενναιόδωρος στα σχόλιά του σε σχέση με τις δικά μου έργα της πρώτης μου συνθετικής περιόδου. Δεν θα ξεχάσω ποτέ την τεράστια εκτίμηση που είχε στο έργο του Ιάννη Ξενάκη και τον θαυμασμό για το πρόσωπό του. Παρά το ότι δεν βλέπονταν συχνά, και ενώ οι μουσικές τους διαδρομές ήταν παράλληλες και αρκετά διαφορετικές, υπήρχε, νομίζω, μια αληθινή αλληλοεκτίμηση του ενός για τον άλλον.

Σχεδόν 20 χρόνια αργότερα, κατά την προετοιμασία του μουσικού σεναρίου της τελετής έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων Αθήνα 2004, τον επισκέφθηκα στο σπίτι του στην Αθήνα. Ηθελα να ζητήσω τη σύμφωνη γνώμη του για τη νέα ενορχήστρωση που είχαμε κάνει στα «Περβόλια». Αφού το άκουσε δύο φορές με απόλυτη προσοχή, χαμογέλασε λέγοντάς μου ότι σπανίως οι νεότεροι δημιουργοί κατανοούν τόσο πολύ τις συνθέσεις του. Εκρινε ότι σε αυτή τη νέα ενορχήστρωση, όχι, δεν είχε χαθεί τίποτα από τον πυρήνα του έργου, αλλά αντιθέτως ότι είχε λάβει μια νέα σύγχρονη διάσταση.

Αρχές του 2019 καθίσαμε ξανά μαζί στο καθιστικό με θέα την Ακρόπολη. Είχε έρθει η στιγμή να δημιουργήσουμε από κοινού τον τριετή κύκλο «Μίκης Θεοδωράκης» της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Αφού άκουσε προσεκτικά την επιθυμία μου να παρουσιάσουμε νέες ερμηνείες των έργων του, με στόχο να τα επανασυστήσουμε στις νέες γενιές, μου απάντησε συγκινημένος ότι ακριβώς αυτή την αντιμετώπιση επιθυμεί για το έργο του. Τον ενδιέφερε πολύ η νέα γενιά θεατών και είχε εξαιρετικές ιδέες σχετικά με την προσέγγισή της μέσω νέων ερμηνειών των έργων του.

Με τον Μίκη η προσωπική σχέση μας κράτησε για περίπου 40 χρόνια. Δεν βλεπόμασταν συχνά, αλλά οι τρεις συναντήσεις που αναφέρω πιο πάνω σχετίζονται με πολύ σημαντικές στιγμές της πορείας μου και λόγω της βαθιάς σύνδεσης που είχαμε θα μείνουν χαραγμένες στη μνήμη μου. Επιλέγω να μην αναφερθώ στην αξία του έργου του ή στην επιρροή του στον ελληνικό και όχι μόνο πολιτισμό, γιατί αυτά είναι πλέον αυταπόδεικτα ζητήματα, όμως αυτό που δεν είναι αυτονόητο είναι ο χαρακτήρας πίσω από τον καλλιτέχνη – κάτι που είναι καλό να επισημαίνεται.

Ο Γιώργος Κουμεντάκης είναι καλλιτεχνικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

* Ο Μίκης Θεοδωράκης έφυγε από τη ζωή στις 2 Σεπτεμβρίου 2021.