Δύσκολη χρονιά ενόψει

Ηδη το ξέρουμε για τη χρονιά που έρχεται: θα είναι δύσκολη. Εκείνο που δεν ξέρουμε είναι σε ποια έκταση. Και σε ποια πεδία. Υπάρχουν τα «σίγουρα», έτσι κι αλλιώς, εφιαλτικά. Υπάρχουν και τα πιθανά. Η δεύτερη κατηγορία αφορά κυρίως τα ελληνοτουρκικά. Επειτα από το δύσκολο καλοκαίρι του 2020, όταν δοκιμάστηκαν πολλά, το 2021 κύλησε με ηρεμότερο πλην υπογείως κοχλάζοντα τρόπο. Σε αυτό το διάστημα υπήρξαν ραγδαίες εξελίξεις σε τρία πεδία: στην οικοδόμηση συμμαχιών και στον εξοπλισμό των Ενόπλων Δυνάμεων από ελληνικής πλευράς, ενώ από τουρκικής στη συνεχή κατρακύλα του Ερντογάν προς την τρέλα και την απομόνωση, για την οποία η Ελλάδα τού οφείλει πολλά. Ετσι, το 2022, έπειτα από πολύ καιρό μπαίνει με πρόσημο συγκρατημένης έστω αισιοδοξίας: αν η Τουρκία επιχειρήσει να κλιμακώσει, δεν θα βρει απέναντί της την Ελλάδα που ήξερε. Και ενδεχομένως δεν θα βρει και μόνη την Ελλάδα. Ολα αυτά δεν είναι λίγα.

Στην άλλη κατηγορία, όπου ξέρουμε ήδη σε γενικές γραμμές τι πρόκειται να ακολουθήσει, η εικόνα είναι ζοφερή. Πρώτα απ’ όλα, φυσικά, η ίδια η πανδημία και το δυσθεώρητο κόστος της σε ανθρώπινες ζωές που δεν λέει να υποχωρήσει.

Παράλληλα, η χαοτική πλέον επίδρασή της στην οικονομία της χώρας, που προς στιγμήν ίσως δεν έχει γίνει ακόμα πλήρως κατανοητή, καθώς καταβάλλονται διαρκώς προσπάθειες για «ενέσεις» τόνωσης, που όμως έρχεται και γι’ αυτές η ώρα της πληρωμής. Οποιοι πιστεύουν ότι δεν θα έρθει, ότι θα υπάρξει κάποιο είδος «ανοχής» για τη χαλάρωση από την ασφυκτική πίεση δανειστών, Βερολίνου και Βρυξελλών, απλώς πλανώνται πλάνην οικτράν. Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί, εκτός και αν όντως η Γαλλία και η Ιταλία αποφασίσουν αληθινά να πάνε σε σύγκρουση με το Βερολίνο για την αλλαγή των «προδιαγραφών» της ευρωζώνης. Και, φυσικά, αν την κερδίσουν κιόλας. Πολλά τα «αν». Και δύσκολα.

Ο νέος υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας ξεκίνησε με διθυράμβους για την Ελλάδα. Και εδώ πολλοί δεν μπορούσαν να κρύψουν τη χαρά τους. Καλό θα ήταν να μην ακούν τέτοιες σειρήνες. Αλλο εννοεί αυτός, άλλο κατάλαβαν εκείνοι. Το μόνο που δεν εννοεί η νέα γερμανική κυβέρνηση είναι ότι θα πειραχθούν οι στόχοι του Συμφώνου Σταθερότητας στο γενικό επίπεδο και, πολύ περισσότερο, οι στόχοι του ελληνικού Οικονομικού Προγράμματος στο ειδικό. Οσοι τρέφουν τέτοιου είδους αυταπάτες ας τις ξεχάσουν χθες. Η πολιτική θα εξακολουθήσει να είναι αυτή που είναι, οι δανειακές υποχρεώσεις αυτές που είναι και καμία επίκληση στις πράγματι πρωτόγνωρες συνθήκες που έφερε η πανδημία δεν πρόκειται όλα αυτά να τα μεταβάλει. Στην πρώτη χαραμάδα ηρεμίας, ίσως λ.χ. μετά τον κύκλο της Ομικρον, αμέσως θα τεθεί επιτακτικά η υποχρέωση επιστροφής στους στόχους. Αυτό δεν θα αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά αυτήν απειλεί περισσότερο από κάθε άλλη χώρα της ευρωζώνης, καθώς αυτή ήταν και παραμένει πτωχευμένη και υπό ειδικό πρόγραμμα και εποπτεία.

Τέλος, πρέπει κανείς να αθροίσει και το εκρηκτικό νέο κόστος της ενέργειας, πρωτοφανές από την κρίση της δεκαετίας του ’70, που ο έλληνας καταναλωτής το υφίσταται πολύ βαρύτερα απ’ όλους τους άλλους στην Ευρώπη. Γιατί; Επειδή η ενέργεια, ακριβώς λόγω πτώχευσης, έχει γίνει κεντρικός μηχανισμός είσπραξης φόρων, με τα τιμολόγιά της να επηρεάζονται εκθετικά εις διπλούν: όσο ανεβαίνει το κόστος της ίδιας, τόσο αυξάνονται και οι τερατώδεις φορολογικές επιβαρύνσεις που τη συνοδεύουν. Αυτή η παγίδα φόρων γίνεται τώρα βάραθρο. Και αποκτά διαστάσεις που δεν είχαν προβλεφθεί. Και αυτό συμβαίνει σε περίοδο βαθιάς κρίσης, κατά την οποία τα δημόσια ταμεία αδειάζουν αντί να γεμίζουν. Και οι στόχοι των προγραμμάτων απομακρύνονται αντί να εξισορροπούνται. Κάτι που σημαίνει ότι ουδείς πρόκειται να αποκαθηλώσει αυτή την αδιανόητη πολιτική. Πιθανώς ο Τσίπρας να αρχίσει σε λίγο να φωνάζει ότι θα… σκίσει τους λογαριασμούς των νοικοκυριών, ίσως και όχι. Θα του πουν οι εκλογολόγοι του αν τον βολεύει ή δεν τον βολεύει. Αλλά κι αν φωνάξει, ξέρουν όλοι τι σημαίνει αυτό. Η χρονιά που έρχεται ίσως αποδειχθεί δυσκολότερη ακόμα και από τις πιο οξείες αρχικές φάσεις της πτώχευσης. Τουλάχιστον, ας μην προστεθούν σε αυτήν και άλλα ψέματα και πλάνες, όπως τότε. Από καμία πλευρά.