Φιμώνουν τη φωνή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρωσίας διέταξε χθες τη διάλυση της πιο γνωστής οργάνωσης για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα, της Memorial International, με την κατηγορία ότι παραβίασε νόμο ο οποίος απαιτεί από τέτοιες οργανώσεις να εγγράφονται ως ξένοι πράκτορες. Με το κλείσιμο του ιδρύματος αυτού, το οποίο συνίδρυσε η χήρα του διάσημου διαφωνούντος Αντρέι Ζαχάροφ πριν από τρεις δεκαετίες, ολοκληρώνεται μια χρονιά έντονης καταστολής των επικριτών του Κρεμλίνου – κάτι που δεν είχε ξανασυμβεί σε τέτοια κλίμακα από την εποχή της Σοβιετικής Ενωσης. Ας μην ξεχνάμε ότι μέσα στο 2021 φυλακίστηκε ο μεγαλύτερος επικριτής του Κρεμλίνου, ο Αλεξέι Ναβάλνι, και απαγορεύτηκε το πολιτικό του κίνημα, ενώ πολλά στελέχη της αντιπολίτευσης αναγκάστηκαν να διαφύγουν στο εξωτερικό. Η Μόσχα, από την πλευρά της, ισχυρίζεται ότι επιβάλλει νόμους για να αποτρέψει τον εξτρεμισμό και να θωρακίσει τη χώρα από ξένη επιρροή. H γερμανική κυβέρνηση αντέδρασε άμεσα χαρακτηρίζοντας την απόφαση του ρωσικού δικαστηρίου «ακατανόητη». Η εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι «η απόφαση μας προκαλεί μεγάλη ανησυχία, κυρίως επειδή αφαιρεί την φωνή από τα θύματα των διώξεων και της καταπίεσης».

«Πρόκειται για ένα άσχημο μήνυμα που δείχνει ότι η κοινωνία μας και η χώρα μας κινούνται προς τη λάθος κατεύθυνση» ανέφερε ο πρόεδρος της οργάνωσης Memorial Γιαν Ρατσίνσκι. Η διάλυση της οργάνωσης αυξάνει τον κίνδυνο «ολικής καταστολής» στη Ρωσία, προειδοποιεί η δικηγόρος της ομάδας Μαρί Αϊσμοντ. Πρόσθεσε ότι για την απόφαση, στην οποία απέδωσε πολιτικά κίνητρα, θα ασκηθεί έφεση για την απόφαση τόσο στη Ρωσία όσο και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Η Memorial International ιδρύθηκε στην εποχή της «γκλάσνοστ» από εξέχοντες αντιφρονούντες, μεταξύ των οποίων και η χήρα του νομπελίστα Ειρήνης Αντρέι Ζαχάροφ, του αντιφρονούντος πυρηνικού φυσικού ο οποίος τιμήθηκε με το Νομπέλ Ειρήνης το 1975. Αρχικά η οργάνωση επικεντρώθηκε στην τεκμηρίωση των εγκλημάτων της σταλινικής εποχής.

Υπήρξε η κύρια οργάνωση προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Ρωσίας κατά τη διάρκεια δύο πολέμων στην Τσετσενία τη δεκαετία του 1990 και πιο πρόσφατα αντέδρασε έντονα στο κύμα καταστολής όσων ασκούν κριτική στον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Οι Αρχές τοποθέτησαν την οργάνωση σε μια επίσημη λίστα με «ξένους πράκτορες» το 2015, μια κίνηση που συνεπαγόταν πολλούς περιορισμούς στις δραστηριότητές της.

Τον περασμένο μήνα οι εισαγγελείς κατηγόρησαν την Οργάνωση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Memorial και τη Memorial International, τη μητρική του δομή, για παραβίαση του νόμου που αφορά τους ξένους πράκτορες. Οι εισαγγελείς είπαν ότι η Memorial International παραβίασε τους κανονισμούς μη σημειώνοντας με την απαραίτητη ετικέτα όλες τις δημοσιεύσεις της, συμπεριλαμβανομένων των αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Κατηγόρησαν την οργάνωση που εδρεύει στη Μόσχα ότι υποθάλπει την τρομοκρατία και τον εξτρεμισμό. Μάλιστα, αγορεύοντας στην τελική ακρόαση χθες, εισαγγελέας ανέφερε ότι η Memorial έχει οργανώσει εκστρατείες μεγάλης κλίμακας στα μέσα ενημέρωσης με στόχο την απαξίωση των ρωσικών Αρχών.

Ο εισαγγελέας περιέγραψε τη Memorial ως γεωπολιτικό όπλο το οποίο χρησιμοποιούν ξένες κυβερνήσεις προκειμένου να στερήσουν από τους σύγχρονους Ρώσους την περηφάνια για τα επιτεύγματα της Σοβιετικής Ενωσης. «Είναι προφανές ότι χρησιμοποιώντας το θέμα των πολιτικών διώξεων του 20ού αιώνα η Memorial, παρουσιάζοντας ψευδώς την ΕΣΣΔ ως τρομοκρατικό κράτος, δικαιώνει ναζί εγκληματίες που έχουν στα χέρια τους το αίμα σοβιετικών πολιτικών» είπε ο Αλεξέι Ζαφιάροφ, εκπρόσωπος του γραφείου του ρώσου γενικού εισαγγελέα. «Γιατί εμείς, οι απόγονοι των νικητών, πρέπει να δούμε τη δικαίωση των προδοτών της πατρίδας τους και των ναζιστών φίλων τους; Ισως επειδή κάποιος πληρώνει για αυτό. Και αυτός είναι ο πραγματικός λόγος για τον οποίο η Memorial προσπαθεί τόσο σκληρά να αποκηρύξει την ιδιότητα του ξένου πράκτορα» κατέληξε.

Ο πρόεδρος Πούτιν δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ότι η Memorial υπερασπίστηκε οργανώσεις τις οποίες η Ρωσία θεωρεί εξτρεμιστικές και τρομοκρατικές και ότι ο κατάλογος των θυμάτων της καταστολής της σοβιετικής εποχής περιλαμβάνει συνεργάτες των ναζί. Η οργάνωση αρνήθηκε οποιαδήποτε σοβαρή παραβίαση των νόμων που ισχύουν και χαρακτήρισε την απόφαση «καθαρά πολιτική». Εκπρόσωπος της οργάνωσης ανέφερε ότι τα μέλη της θα συνεχίσουν το έργο τους ακόμη και αν διαλυθεί.