Αφοσιωμένος πατριώτης, {LF}γνήσιος αγωνιστής

«Αποτελούν συλλογικό ζητούμενο η πολιτική ωριμότητα και εντιμότητα, το μέτρο και η ευαισθησία στη δημόσια ζωή» είχε δηλώσει ο Κάρολος Παπούλιας όταν εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας στις 8 Δεκεμβρίου 2005 με 279 ψήφους-ρεκόρ από τον πρώτο γύρο. Ηταν ο άνθρωπος που συγκέντρωνε στο πρόσωπό του εκείνο το συναινετικό προφίλ που οφείλει να εκφράζει ο εκάστοτε ανώτατος πολιτειακός άρχοντας της χώρας, ενώ η επιλογή του από τον τότε πρωθυπουργό της ΝΔ Κώστα Καραμανλή ήταν μια υπέρβαση των κλασικών διαχωριστικών γραμμών. Η «συγκατοίκηση» με τον άλλοτε στενό συνεργάτη και επιστήθιο φίλο του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν μια επιλογή όχι συγκυριακή [όπως στην περίπτωση της προβληματικής συνύπαρξης του Κωνσταντίνου Καραμανλή ως Προέδρου της Δημοκρατίας (από το 1980) με την κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου που αναδείχθηκε στην εξουσία το 1981 με το γνωστό άδοξο τέλος – παραιτήθηκε το 1985 όταν ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επέλεξε τον Χρήστο Σαρτζετάκη για διάδοχό του]. Ως τέτοια η επιλογή Παπούλια δικαιώθηκε πλήρως όπως φάνηκε και από την επανεκλογή του στις 3 Φεβρουαρίου 2010 με 266 ψήφους (ήταν ο τρίτος Πρόεδρος που είχε δύο συνεχείς θητείες μετά τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Κωστή Στεφανόπουλο).

Το κλείσιμο ΤΟΥ κύκλου. Η απώλεια του Κάρολου Παπούλια, ο οποίος απεβίωσε χθες το πρωί σε ηλικία 92 ετών, σηματοδοτεί κατά μια έννοια το κλείσιμο ενός ιστορικού κύκλου πολιτικών προσωπικοτήτων που συνέδεσαν το όνομά τους με τις πιο κρίσιμες φάσεις του πολυτάραχου βίου της Ελλάδας από την εποχή του πολέμου και της Αντίστασης, μέχρι τη δικτατορία και τη μεταπολιτευτική αναγέννηση. Οταν το 2019 τού απονεμήθηκε το «Βραβείο Πολιτισμού 2019», ο τότε γερμανός ομόλογός του Γιόακιμ Γκάουκ είχε πει για τον γερμανοτραφή Παπούλια: «Είναι μια συγκινητική στιγμή για μένα να μιλήσω για έναν Ελληνα, έναν Ευρωπαίο, έναν αντιστασιακό και έναν φίλο της Δημοκρατίας». Γεννημένος στις 4 Ιουνίου 1929 στο χωριό Μολυβδοσκέπαστος Ιωαννίνων, ο Κάρολος Παπούλιας ήταν γιος του υποστρατήγου Γρηγόρη Παπούλια, που πέθανε το 1936 από τις κακουχίες της Μικρασιατικής Εκστρατείας, το δε όνομά του οφειλόταν στον γερμανό σοσιαλδημοκράτη και «αποστάτη» του μαρξισμού Καρλ Κάουτσκι, το οποίο είχε επιλέξει ο νονός του στρατηγός Βλάχος. Τελείωσε το δημοτικό σχολείο Πωγωνιανής και φοίτησε στα γυμνάσια Πωγωνιανής, Ζωσιμαίας Ιωαννίνων, Παλαιού Φαλήρου και 7ο Παγκρατίου Αθηνών. Στην Κατοχή συμμετείχε από τους πρώτους στην ένοπλη αντίσταση, γι’ αυτό και όταν στα χρόνια των Μνημονίων τον Οκτώβριο του 2011 αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την παρέλαση στη Θεσσαλονίκη, όπου παραβρέθηκε ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, μέσα σε κλίμα αποδοκιμασιών ακραίων στοιχείων, δεν δίστασε να βουρκώσει και να δηλώσει: «Λυπάμαι για τους υβριστές. Διάλεξαν μια ημέρα που είναι ντροπή τους. Εμείς πολεμήσαμε για την Ελλάδα. Δεκαπέντε χρονών ήμουν αντάρτης και πολεμούσα τον ναζισμό και τους Γερμανούς» είχε πει.

Σπουδές. Σπούδασε νομικά στα πανεπιστήμια Αθηνών, Μιλάνου και Κολωνίας, όπου και αναγορεύθηκε σε διδάκτορα Νομικής, ενώ υπήρξε επιστημονικός συνεργάτης του Ινστιτούτου Νοτιοανατολικής Ευρώπης του Μονάχου. Το πραξικόπημα του 1967 τον βρήκε στη Δυτική Γερμανία όπου πρωτοστάτησε στην οργάνωση της Σοσιαλιστικής Δημοκρατικής Ενωσης Εξωτερικού, κινητοποιώντας τους Ελληνες της Δυτικής Ευρώπης κατά της χούντας. Επίσης, υπήρξε ιδρυτικό μέλος της πρώτης συνδικαλιστικής αντιστασιακής οργάνωσης και ήταν ένας από τους τακτικότερους συνεργάτες της Ντόιτσε Βέλε. Εκείνη την περίοδο γνωρίστηκε με τον Ανδρέα στην Κολωνία και έκτοτε έμελλε η πορεία τους να είναι κοινή. Το 1974 ήταν από τα ιδρυτικά μέλη του ΠΑΣΟΚ. Ταυτίστηκε με τον πολιτικό και άνθρωπο Ανδρέα Παπανδρέου – ήταν από τα πιο έμπιστα πρόσωπα που βρέθηκαν κοντά του – τον οποίο θαύμαζε για την πολιτική διορατικότητά του και κυρίως για την «εξαιρετική ικανότητα στις στρατηγικές συλλήψεις και αναλύσεις», όπως έχει πει, στα θέματα των διεθνών σχέσεων, μετερίζι από το οποίο ο ίδιος κλήθηκε να υπηρετήσει την Ελλάδα ως επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας επί σειρά ετών. Από το 1977 εκλεγόταν βουλευτής Ιωαννίνων μέχρι το 2004 και στις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ διατέλεσε αρχικά υφυπουργός και αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών (1981-1985), και ακολούθως υπουργός Εξωτερικών (1985-1989 και 1993-1996).

Μεσανατολικό. Πρωταγωνίστησε τη δεκαετία του ’80 στις προσπάθειες επίλυσης του Μεσανατολικού, με χαρακτηριστικότερη την επιτυχή διαμεσολάβησή του για την ασφαλή αποχώρηση το 1983 των εγκλωβισμένων μαχητών της παλαιστινιακής αντίστασης και του ίδιου του Γιασέρ Αραφάτ με ελληνικά πλοία από την Τρίπολη του Λιβάνου, ενώ συνέβαλε στην οργάνωση της ιστορικής συνάντησης Μιτεράν – Καντάφι – Παπανδρέου στην Ελούντα το 1984 που έγινε με πρωτοβουλία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ. Στήριξε την «Πρωτοβουλία των Εξι ηγετών για την ειρήνη και τον αφοπλισμό» (Αλφονσίν, Ντε Λα Μαδρίδ, Νιερέρε, Πάλμε, Γκάντι, Παπανδρέου) του 1985 και ήταν θιασώτης των σταθερών σχέσεων με τον αραβικό κόσμο και της εξομάλυνσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων (Μνημόνιο Παπούλια – Γιλμάζ του 1988), ενώ την τριετία 1993-1996 συνέβαλε σημαντικά στην έναρξη των ενταξιακών συνομιλιών της Κύπρου. Δεν ήταν όμως μόνο πολιτικός. Υπήρξε πρωταθλητής Ελλάδος στο άλμα επί κοντώ, παίκτης της Εθνικής Ομάδας βόλεϊ και πρόεδρος για 25 χρόνια του Εθνικού Γυμναστικού Συλλόγου.