Θάβοντας την πικρή κληρονομιά του Πινοσέτ

Πριν από τέσσερις μήνες, ο 35χρονος Γκαμπριέλ Μπόριτς κέρδισε το χρίσμα του κόμματός του για να διεκδικήσει την προεδρία της χώρας, έχοντας μόλις συμπληρώσει το ηλικιακό όριο. Στις 11 του επόμενου Μαρτίου, θα ορκισθεί ως ο νεότερος πρόεδρος της Χιλής – έχοντας κερδίσει περισσότερες ψήφους από οποιονδήποτε άλλο προεδρικό υποψήφιο στην Ιστορία.

Ο Μπόριτς είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από την πολιτική αλλαγή φρουράς στη Χιλή. Ανήκει σε μια ριζοσπαστικοποιημένη γενιά του φοιτητικού κινήματος, αποφασισμένη να θάψει την πικρή κληρονομιά του δικτάτορα Πινοσέτ, για πάντα. «Η Χιλή υπήρξε η γενέτειρα του νεοφιλελευθερισμού και θα γίνει και ο τάφος του!» διακήρυξε τη νύχτα που εξασφάλισε το χρίσμα. Και το βράδυ της Κυριακής, όταν αναδείχθηκε νέος πρόεδρος πάλι στην ιστορική πορεία της χώρας αναφέρθηκε: «Ξέρω ότι η Ιστορία δεν ξεκινά με εμάς. Είμαι κληρονόμος ενός μεγάλου φάσματος ανθρώπων από διαφορετικά μέρη, που αναζήτησαν ακούραστα κοινωνική δικαιοσύνη».

Γεννημένος στην Πούντα Αρένας το 1986 ο Μπόριτς είναι περήφανος για τον τόπο του, την περιοχή Μαγκαλάνες, στα παγωμένα βάθη της Παταγονίας. Οπως πολλοί στην περιοχή του είναι κι αυτός κροατικής καταγωγής. Οι πρόγονοι του πατέρα του ήταν μεταξύ των δεκάδων χιλιάδων Κροατών που άφησαν την πατρίδα τους στα τέλη του 19ου αιώνα και ταξίδεψαν στην Παταγονία αναζητώντας ευκαιρίες. Η Χιλή έχει τη μεγαλύτερη κροατική διασπορά στον κόσμο – περίπου 300.000 άτομα.

Το 2011 στην τελευταία χρονιά των σπουδών του στη Νομική, ο Γκαμπριέλ Μπόριτς έγινε ηγέτης του μεγάλου φοιτητικού κινήματος – χιλιάδες φοιτητές διαδήλωναν σε όλη τη χώρα στη διάρκεια ενός σκληρού χειμώνα απαιτώντας δωρεάν παιδεία για όλους. Οι διαδηλώσεις έληξαν με συμβιβασμό – σε κάποιους φοιτητές επιτράπηκε η δωρεάν φοίτηση. Αρκετά από τα ηγετικά στελέχη του κινήματος έβαλαν υποψηφιότητα και εξελέγησαν στη Βουλή. Ο Μπόριτς δεν πήρε ποτέ πτυχίο, αλλά εξελέγη βουλευτής το 2013 και το 2017. Στη διάρκεια των μεγάλων διαδηλώσεων του 2019, ήταν ένας από τους πολιτικούς που διαπραγματεύτηκαν τη συμφωνία η οποία άνοιξε τον δρόμο για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος προκειμένου να αλλάξει το Σύνταγμα. Φέτος, εξελέγη ως προεδρικός υποψήφιος του αριστερού πολιτικού συνασπισμού Apruebo Dignidad (στον οποίο συμμετείχε μεταξύ άλλων και το ΚΚ Χιλής), αφότου κέρδισε τις εσωκομματικές εκλογές με 60%. Στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών έχασε από τον ακροδεξιό υποστηρικτή του Πινοσέτ, Χοσέ Αντόνιο Καστ και προσάρμοσε σημαντικά το πρόγραμμά του έτσι ώστε να κερδίσει τη στήριξη των κεντρώων ψηφοφόρων και να ανοίξει ο δρόμος για το προεδρικό μέγαρο της Μονέδα. Κέρδισε με ποσοστό 55,9%.

Εχει αλλάξει και εμφάνιση – πιο σοβαρός και καλοντυμένος πλέον, με σακάκι να καλύπτει τα γεμάτα τατουάζ χέρια του. Τη νύχτα των εκλογών ανέβηκε στη σκηνή μαζί του η Ιρίνα Καραμάνος, η ελληνικής καταγωγής σύντροφός του εδώ και δυόμισι χρόνια. Εχοντας σπουδάσει Ανθρωπολογία και Επιστήμες Επικοινωνίας στη Γερμανία, η 32χρονη Ιρίνα έχει ήδη δηλώσει πως ενδιαφέρεται να αναμορφώσει τον ρόλο της Πρώτης Κυρίας: «Η θέση της Πρώτης Κυρίας αξίζει να επανεξεταστεί γιατί βρισκόμαστε σε διαφορετικούς καιρούς, πολλά πράγματα έχουν αλλάξει και πρέπει να ξανασκεφτούμε τη δύναμη και τις σχέσεις που προκύπτουν από αυτήν», δήλωσε πρόσφατα.

«Γνωρίζω ότι το μέλλον της χώρας μας θα διακυβευτεί τον επόμενο χρόνο», είπε ο Μπόριτς μετά την εκλογή του. «Γι’ αυτό θέλω να σας υποσχεθώ ότι θα είμαι ένας πρόεδρος που θα φροντίζει τη δημοκρατία και δεν θα τη θέτει σε κίνδυνο, ένας πρόεδρος που ακούει περισσότερο παρά μιλάει, που αναζητά ενότητα, που φροντίζει τις καθημερινές ανάγκες των ανθρώπων, που μάχεται σκληρά ενάντια στα προνόμια των λίγων και που εργάζεται καθημερινά για τις οικογένειες της Χιλής». Δεσμεύθηκε να προωθήσει την αποκέντρωση, να ενισχύσει το κράτος πρόνοιας, να αυξήσει τις δημόσιες δαπάνες και να περιλάβει γυναίκες, ομοφυλόφιλους και ιθαγενείς σε κυβερνητικές θέσεις. Ομως ο κύριος στόχος του είναι να ξεριζώσει τους θεσμούς του δικτάτορα Πινοσέτ από τον κρατικό μηχανισμό – αυτό θα ορίσει και τη θέση του στην Ιστορία. Η νίκη του Γκαμπριέλ Μπόριτς έγινε δεκτή με μεγάλο ενδιαφέρον σε αρκετές χώρες της Λατινικής Αμερικής, καθώς από τη χώρα αυτή συνήθως ξεκινούν πολιτικές τάσεις οι οποίες επεκτείνονται στη γύρω περιοχή. Ο πρώην πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα, που σύμφωνα με δημοσκοπήσεις οδεύει σε νίκη το 2022 σε μια πιθανή αναμέτρησή του με τον ακροδεξιό Ζαΐρ Μπολσονάρο, δήλωσε «ευτυχής» για τη «νέα νίκη ενός δημοκρατικού και προοδευτικού υποψήφιου στη Λατινική Αμερική μας, για την οικοδόμηση ενός μέλλοντος καλύτερου για όλους μας».