Η χρονιά των ανατροπών

Πλημμύρες, εκλογές με τέλος εποχής Μέρκελ, πανδημία: για τη Γερμανία τελειώνει μια χρονιά ανατροπών. Η τελευταία πράξη αυτού του έργου παίζεται αυτές τις ημέρες. Στην πανδημία η Γερμανία δεν τα πήγε στην αρχή άσχημα, πλην των εμβολίων. Η γερμανική εταιρεία BioΝTech των τουρκικής καταγωγής Γερμανών Ουγκούρ Σαχίν και Εζλέμ Τούρετσι ήταν από τους πρώτους που ανέπτυξαν το εμβόλιο για τον Covid-19. Αλλά η εκστρατεία εμβολιασμού δεν απέδωσε τα αναμενόμενα – ενόψει των εκλογών του Σεπτεμβρίου κανένας πολιτικός δεν ήθελε να τρομάξει τους ψηφοφόρους υποστηρίζοντας μέτρα και λοκντάουν.

Η νέα κυβέρνηση – «σηματοδότης» του Ολαφ Σολτς, στην οποία συμμετέχουν και οι Φιλελεύθεροι, που ήταν πάντα κατά της δραστικής περιστολής θεμελιωδών δικαιωμάτων, αρνήθηκε να παρατείνει το πανδημικό «έκτακτο καθεστώς εθνικών διαστάσεων» που έληξε τον Νοέμβριο. Αλλά η μετάλλαξη Oμικρον ανατρέπει τα δεδομένα και επιβάλλει τη λήψη δραστικών μέτρων περιορισμού των κοινωνικών επαφών, που ανακοίνωσε την Τρίτη για τις γιορτές Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς ο καγκελάριος Ολαφ Σολτς.

Ο Ολαφ Σολτς καγκελάριος; Αυτό ήταν το συντομότερο ανέκδοτο μέχρι τα τέλη Ιουλίου, που το κόμμα του, το SPD, έδειχνε ακινητοποιημένο για χρόνια στο 15%. Ο Σοσιαλδημοκράτης πολιτικός έκανε όμως τη μεγάλη ανατροπή. Κέρδισε με άνεση τις εκλογές του Σεπτεμβρίου και έγινε ο τέταρτος Σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος της Γερμανίας μεταπολεμικά μετά τους Βίλι Μπραντ, Χέλμουτ Σμιτ και Γκέρχαρτ Σρέντερ. Ολοκλήρωσε σύντομα και αθόρυβα τις διαπραγματεύσεις για την πρώτη ομοσπονδιακή κυβέρνηση «σηματοδότη» της Γερμανίας με Σοσιαλδημοκράτες – Πράσινους – Φιλελεύθερους.

Η «ανατροπή» του Σολτς έκλεισε το ιστορικό κεφάλαιο που σφράγισε η Ανγκελα Μέρκελ με τη 16χρονη παραμονή της στην καγκελαρία. Η Μέρκελ δεν έσπασε το ρεκόρ του Χέλμουτ Κολ στην καγκελαρία, για 9 ημέρες. Αλλά ο Σολτς και η νέα κυβέρνηση δεν μπορούσαν να περιμένουν, η πανδημία κορωνοϊού δεν άφηνε την πολυτέλεια για την ικανοποίηση τέτοιου είδους ευαισθησιών. Η πολιτική ατζέντα ήταν επίσης πιεστική. Από την 1η Ιανουαρίου η Γερμανία αναλαμβάνει την προεδρία του G7, σε μια συγκυρία που η στρατιωτική απειλή της Ρωσίας στα σύνορα με την Ουκρανία οξύνει επικίνδυνα την αντιπαράθεση του Πούτιν με ΝΑΤΟ και ΕΕ.

Η πρώτη γυναίκα υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, η Πράσινη Αναλένα Μπέρμποκ, θα βάλει τη δική της σφραγίδα και στην εξωτερική πολιτική του Βερολίνου με μεγαλύτερη ευαισθησία σε θέματα αξιών δημοκρατίας, κράτους δικαίου, ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ζητούμενο είναι το μείγμα της ισορροπίας που θα βρει η Μπέρμποκ ανάμεσα στην εξωτερική πολιτική αρχών που ευαγγελίζεται η ίδια και τη «ρεάλπολιτικ» της γεωπολιτικής.

Η Γερμανία αλλάζει. Και η αλλαγή αυτή έχει βάθος χρόνου. Η Γερμανία, η τέταρτη οικονομία στον πλανήτη, θα είναι η πρώτη που βάζει τέλος στην ατομική ενέργεια και στον άνθρακα ταυτόχρονα. Η ενεργειακή μετάλλαξη και οι συνεπαγόμενες οικονομικές, κοινωνικές επιπτώσεις της δεν αντιμετωπίζονται στα στενά χρονικά όρια μιας τετραετίας. Είναι ασυνήθιστο ύστερα από μια εκλογική νίκη να μιλά ο νικητής για τις επόμενες εκλογές. Αλλά ο Σολτς έδειξε καθαρά ότι τον ενδιαφέρει η επανεκλογή του σημερινού κυβερνητικού συνασπισμού στις επόμενες εκλογές. Τα τρία κυβερνητικά κόμματα, παρά τις διαφορετικές προγραμματικές αφετηρίες τους, είναι καταδικασμένα να εργαστούν για την επιτυχία της σημερινής κυβέρνησης.

Ο Σολτς οραματίζεται και σχεδιάζει μια «δεκαετία της Σοσιαλδημοκρατίας» για τη Γερμανία. Η επιτυχία του Σολτς αναπτερώνει και τις ελπίδες των σοσιαλιστικών και σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων άλλων χωρών της Ευρώπης.

Τη μεγάλη ανατροπή βιώνει και η γερμανική Χριστιανοδημοκρατία. Στο τέλος της χρονιάς βρίσκεται στο σημείο που ήταν στην αρχή της. Τον Ιανουάριο 2021 το CDU εξέλεξε πρόεδρο τον Αρμιν Λάσετ με την προσδοκία να τερματιστεί και η παρατεταμένη κρίση ηγεσίας, που ήταν απότοκο του τέλους της εποχής Μέρκελ για το CDU. Η δραματική εκλογική ήττα της Χριστιανικής Ενωσης (CDU/CSU) στις εκλογές του Σεπτεμβρίου με υποψήφιο καγκελάριο τον Λάσετ έφερε και την αντικατάστασή του στην ηγεσία του κόμματος. Η σκηνή στις πλημμυρισμένες περιοχές του Αρ στη Δυτική Γερμανία, με τον πρόεδρο της Δημοκρατίας Σταϊνμάγερ στο μικρόφωνο και τον Λάσετ να γελάει πιθανότατα με κάποιο ανέκδοτο, ήταν συμπτωματική και αποκαλυπτική της αδυναμίας του Λάσετ να ελέγξει την κατάσταση και την πρόκληση που είχε να αντιμετωπίσει και στις εκλογές.

Η «ανατροπή» στο CDU ήρθε με τον νέο πρόεδρο Φρίντριχ Μερτς. Επέστρεψε ύστερα από 20 χρόνια προσωπικής, πολιτικής αυτοεξορίας που είχε επιλέξει το 2001 μετά τη σύγκρουσή του με την Ανγκελα Μέρκελ. Με τη θριαμβευτική νίκη του Μερτς στο πρώτο εσωκομματικό δημοψήφισμα του CDU για πρόεδρο του κόμματος έπεσε και η αυλαία για τη χρονιά των ανατροπών στη Γερμανία.