«Οχι στην αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών»

«Οχι» στην αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών λένε οι ειδικοί. Και απευθύνουν έκκληση στους ασθενείς με λοίμωξη Covid-19 που εκδηλώνουν ήπια συμπτώματα και αναρρώνουν στο σπίτι τους αλλά και στους γιατρούς της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να μη συμβάλλουν άσκοπα στην εξελισσόμενη και ιδιαίτερα επικίνδυνη «κρυφή» επιδημία που αφορά στην αντοχή στα αντιβιοτικά.

Πιο συγκεκριμένα και σύμφωνα με τις αναθεωρημένες οδηγίες του ΕΟΔΥ, σχετικά με την εξωνοσοκομειακή αντιμετώπιση ασθενών που έχουν μολυνθεί από τον πανδημικό ιό, η θεραπευτική παρέμβαση πρέπει να περιορίζεται αρχικά στη λήψη αντιπυρετικών. Οπως, δε, υπογραμμίζεται η χρήση αντιβιοτικών ενδείκνυται αυστηρά και μόνον σε εκείνες τις περιπτώσεις όπου υπάρχουν κλινικές, απεικονιστικές ή εργαστηριακές ενδείξεις για συλλοίμωξη με βακτηριακή πνευμονία. Αντίστοιχη είναι και η τοποθέτηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, υπογραμμίζοντας πως τα αντιβιοτικά δεν είναι αποτελεσματικά στην πρόληψη και τη θεραπεία του νέου κορωνοϊού, «δεδομένου ότι ο SARS-CoV-2 είναι ένας ιός και τα αντιβιοτικά δεν είναι δραστικά έναντι των ιών». Εντούτοις, καθημερινά οι παραπάνω συστάσεις αγνοούνται, με αποτέλεσμα αρκετοί ασθενείς με λοίμωξη Covid-19 να λαμβάνουν προληπτικά (και χωρίς θεραπευτικό αντίκρισμα) αντιβιοτική αγωγή.

ΟΙ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ. «Διαπιστώνουμε στην πράξη, ότι ορισμένοι γιατροί δίνουν αντιβιοτικά στη φάση της νόσησης πριν το νοσοκομείο, υποκύπτοντας ακόμη και στις πιέσεις των ίδιων των ασθενών ή των συγγενών τους. Μάλιστα, η παρατήρηση αυτή είναι συχνή με τις προεκτάσεις της αλόγιστης χρήσης αντιβιοτικών να είναι ιδιαίτερα σοβαρές», τονίζει μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Πνευμονολογίας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Στέλιος Λουκίδης.

Παράλληλα, δεν λείπουν και εκείνες οι περιπτώσεις που οι πολίτες, υπό τον φόβο επιπλοκών, κάνουν χρήση αντιβιοτικών χωρίς καν να συμβουλεύονται τον γιατρό τους, καταφεύγοντας στα μισοτελειωμένα κουτιά που βρίσκονται αποθηκευμένα  στο φαρμακείο του σπιτιού τους.

Σε κάθε περίπτωση, στη χώρα μας το πρόβλημα είναι ούτως η άλλως ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς σε ευρωπαϊκό επίπεδο η Ελλάδα έχει την αρνητική πρωτιά στην κατανάλωση αντιβιοτικών και κατά συνέπεια στην αντοχή των μικροβίων σε αυτά. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το 2019 καταγράψαμε κατανάλωση αντιβιοτικών 32,4 DDD (defined daily doses)/ 1000 κατοίκους έναντι 18,0 που είναι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος. Για τον λόγο αυτό οι επιστήμονες τόσο στη χώρα μας όσο και στο εξωτερικό τρέχουν καμπάνιες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού, επαναλαμβάνοντας σε κάθε ευκαιρία πως η υπερκατανάλωση αντιβιοτικών οδηγεί μοιραία στη δημιουργία μικροβιακής αντοχής. Και προειδοποιούν ότι σε αρκετές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της δικής μας, ασθενείς εμφανίζουν λοιμώξεις από βακτήρια ανθεκτικά σε όλα σχεδόν τα διαθέσιμα αντιβιοτικά με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την έκβαση της υγείας τους.

ΦΑΥΛΟΣ ΚΥΚΛΟΣ. Μάλιστα, σε αυτόν τον φαύλο κύκλο θα πρέπει να συνυπολογιστεί και το γεγονός πως η θεραπευτική φαρέτρα των κλινικών γιατρών σταδιακά εξαντλείται, καθώς καμία νέα κατηγορία αντιβιοτικών δεν έχει καταστεί διαθέσιμη από τη δεκαετία του 1980.

«Ομως, όταν νοσηλεύομε έναν ασθενή με Covid, o οποίος πριν από την εισαγωγή του είχε λάβει αντιβιοτικά και εν συνεχεία κατά τη νοσηλεία του διαπιστωθεί  συλλοίμωξη από μικρόβια, τότε αναγκαζόμαστε να καταφύγουμε σε πιο προωθημένη θεραπευτική κατηγορία», προσθέτει ο Στέλιος Λουκίδης, εξηγώντας πως με τον τρόπο αυτό περιορίζονται και οι όποιες διαθέσιμες εφεδρείες.

Εν τω μεταξύ, όπως υπογραμμίζει ο καθηγητής Πνευμονολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντής της Πνευμονολογικής Κλινικής του ΠΓΝ ΛάρισαςΚωνσταντίνος Γουργουλιάνης, «η αλόγιστη εξωνοσοκομειακή χρήση αντιβιοτικών δημιουργεί ασθενείς που είναι επιρρεπείς σε λοιμώξεις. Και αυτό ισχύει και στην περίοδο της πανδημίας». Επιπρόσθετα, οι ασθενείς αυτοί αποτελούν τη δεξαμενή από την οποία πιθανότατα θα μεταδοθούν ανθεκτικά μικρόβια στο οικείο περιβάλλον ή στους συν-νοσηλευόμενους τους.

Υπογραμμίζεται ότι η μικροβιακή αντοχή συσχετίζεται παγκοσμίως με 700.000 θανάτους τον χρόνο, αριθμός που, σύμφωνα με ειδικούς, θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 10 εκατομμύρια ετησίως έως το 2050, εάν δεν υπάρξει συντονισμένη και συλλογική δράση.