Προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο τραχήλου της μήτρας

Ο καρκίνος τραχήλου της μήτρας είναι το πρώτο νεόπλασμα για το οποίο χρησιμοποιήθηκε συστηματικά προσυμπτωματικός έλεγχος χάρη στην κυτταρολογική μέθοδο που εφάρμοσε ο Γεώργιος Παπανικολάου στα μέσα του προηγούμενου αιώνα. Η γενίκευση της εφαρμογής της μεθόδου αυτής είχε ως συνέπεια τη σημαντική μείωση της επίπτωσης αλλά και της θνησιμότητας από τη νόσο παγκοσμίως. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί μοριακές μέθοδοι που δίνουν τη δυνατότητα ανίχνευσης του DNA των διαφόρων τύπων του ιού HPV που σχετίζεται αιτιολογικά με τη νόσο.

Στο πλαίσιο αυτό, για τις γυναίκες που έχουν τον συνήθη κίνδυνο για την εμφάνιση καρκίνου του τραχήλου της μήτρας έχουν εκδοθεί πρόσφατα ανανεωμένες οδηγίες προσυμπτωματικού ελέγχου από την Αμερικανική Εταιρεία μελέτης του Καρκίνου. Οι οδηγίες προτείνουν: α. την έναρξη του ελέγχου στην ηλικία των 25 ετών αντί των 21 ετών που ίσχυε ως τώρα, β. την επανάληψη του ελέγχου κάθε 5 έτη αντί για 3 που ίσχυε ως τώρα, γ. τη χρήση της μοριακής μεθόδου ανίχνευσης του HPV ως κύριας μεθόδου ελέγχου αντί για τον κυτταρολογικό έλεγχο κατά Παπανικολάου και δ. την ολοκλήρωση του ελέγχου στην ηλικία των 65 ετών. Η ηλικία έναρξης του ελέγχου αυξήθηκε στα 25 έτη καθώς η επίπτωση της νόσου σε νεαρότερες γυναίκες είναι μικρή και συχνά οι λοιμώξεις από τον ιό HPV είναι παροδικές. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγονται επεμβατικές διαδικασίες που μπορεί να αποφέρουν απώτερες γυναικολογικές επιπλοκές. Επιπλέον, η μοριακή μέθοδος ανίχνευσης του HPV φαίνεται ότι υπερτερεί σε ευαισθησία και αρνητική προγνωστική αξία της κυτταρολογικής μεθόδου και πρέπει να αποτελεί την εξέταση εκλογής. Σε περίπτωση που ο μοριακός έλεγχος δεν είναι διαθέσιμος, η κυτταρολογική εξέταση θα πρέπει να επαναλαμβάνεται ανά τριετία.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι στις οδηγίες προσυμπτωματικού ελέγχου δεν γίνεται διάκριση ανάλογα με το ιστορικό εμβολιασμού για τον ιό HPV. Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες έχουν καταδείξει ότι ο εμβολιασμός έχει μειώσει σε ποσοστό πάνω από 50% την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Μάλιστα, πρόσφατα δεδομένα από το Ηνωμένο Βασίλειο αναφέρουν ότι, ο καρκίνος τραχήλου της μήτρας έχει σχεδόν εξαλειφθεί χάρη στον εμβολιασμό στις γυναίκες που έχουν γεννηθεί μετά το 1995. Επομένως, είναι πιθανό ότι οι επόμενες οδηγίες προσυμπτωματικού ελέγχου θα διαφοροποιούνται ανάλογα με το ιστορικό εμβολιασμού.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ