Η απόσταση από την επενδυτική βαθμίδα

Η Ελλάδα σημείωσε μια ταχεία και ισχυρή ανάκαμψη στο πρώτο εννεάμηνο του 2021, ανακτώντας το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών σε όρους ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος που προκάλεσε η υφεσιακή διαταραχή του προηγούμενου έτους. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται, πρώτον, στην καλύτερη του αναμενομένου επίδοση των εξαγωγών υπηρεσιών λόγω της αξιοσημείωτης ανάκαμψης του τουρισμού το 2021, δεύτερον, στην ισχυρή αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης που υποστηρίχθηκε από τη ραγδαία αύξηση των αποταμιεύσεων και τη βελτίωση της απασχόλησης και, τέλος, στην αύξηση των επενδύσεων. Η οικονομική μεγέθυνση στη χώρα, στα επόμενα έτη, αναμένεται να στηριχθεί περισσότερο στην επενδυτική δαπάνη, καθώς η ανάκαμψη της κατανάλωσης έχει ήδη λάβει χώρα σε σημαντικό βαθμό μέσα στο 2021. Οι συνθήκες για την αύξηση των επενδύσεων το επόμενο διάστημα θα προσδιοριστούν από την πορεία του αξιόχρεου της ελληνικής οικονομίας, την εισροή των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και από την υιοθέτηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που διαμορφώνουν ένα φιλικό προς την επιχειρηματικότητα περιβάλλον. Η βελτίωση του αξιόχρεου της χώρας και η όσο το δυνατόν γρηγορότερη επίτευξη επενδυτικής βαθμίδας αναμένεται να προσδώσουν σημαντικά οφέλη στην ελληνική οικονομία, μειώνοντας περαιτέρω το κόστος δανεισμού της, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα του χρέους και διευκολύνοντας τη συμμετοχή των τίτλων του Ελληνικού Δημοσίου στο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων, και μετά τη λήξη του έκτακτου προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της ελληνικής οικονομίας μέσα στην επόμενη διετία, και ειδικότερα η επιστροφή της στην επενδυτική βαθμίδα, αναμένεται να καταστήσει τη χώρα ελκυστικό επενδυτικό προορισμό για άμεσες ξένες επενδύσεις. Οι καταλύτες που αναμένεται να συμβάλουν κατά το επόμενο χρονικό διάστημα σε αυτό είναι οι ακόλουθοι:

Πρώτον, η διαφαινόμενη επίτευξη υψηλών ρυθμών μεγέθυνσης του πραγματικού ΑΕΠ τα επόμενα δύο χρόνια, σε συνδυασμό με τις μέτριας έντασης και πιθανότατα παροδικές πληθωριστικές πιέσεις, αναμένεται να αυξήσει περαιτέρω το ονομαστικό ΑΕΠ. Η άνοδος του ονομαστικού ΑΕΠ, σε συνδυασμό με τα χαμηλά ονομαστικά επιτόκια τα επόμενα έτη, εκτιμάται ότι θα βοηθήσει σημαντικά στην αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.

Δεύτερον, η σταδιακή επαναφορά των δημόσιων οικονομικών σε καθεστώς λελογισμένης δημοσιονομικής πειθαρχίας, με συρρίκνωση του ελλείμματος το 2022 σε σχέση με τα δύο προηγούμενα έτη και σταδιακή επιστροφή σε καθεστώς, έστω και μικρών, πρωτογενών πλεονασμάτων από το 2023 και μετά.

Τρίτον, η περαιτέρω συρρίκνωση του δημοσίου χρέους, μέσω της χρήσης του ταμειακού διαθεσίμου ασφαλείας για την αποπληρωμή ομολόγων που κατέχουν επίσημοι φορείς, αναμένεται να έχει θετικές δευτερογενείς επιπτώσεις στο επενδυτικό κλίμα, λόγω της ταχύτερης σύγκλισης του χρέους του Ελληνικού Δημοσίου με το χρέος άλλων χωρών της Νότιας Ευρώπης.

Τέταρτον, η εμπροσθοβαρής υλοποίηση έργων που σχετίζονται με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αναμένεται να προσδώσει νέα δυναμική στην αναπτυξιακή προσπάθεια της χώρας και να σηματοδοτήσει την προσήλωση της κυβέρνησης στην απρόσκοπτη εφαρμογή των επενδυτικών σχεδίων που περιλαμβάνονται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Τέλος, η υιοθέτηση βασικών οριζόντιων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, όπως η επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης και των διαδικασιών επίλυσης διαφορών και η επίτευξη σταθερού φορολογικού καθεστώτος, αναμένεται να συμβάλει στη δημιουργία ενός θεσμικού περιβάλλοντος, ευνοϊκού προς την επιχειρηματικότητα και την προσέλκυση κεφαλαίων από το εξωτερικό.

Ο Παναγιώτης Καπόπουλος είναι επικεφαλής οικονομολόγος της Alpha Bank